Кыргызстандын Саламаттык Сактоо
Zdravoohraneniye Kyrgyzstana

ISSN 1694-8068 (Print)

ISSN 1694-805X (Online)

Кирүү

2014-2024-жылдарга Кыргыз Республикасынын региондорундагы балдардын көк жөтөлгө жаш курагына байланыштуу анализи

https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2025.4.12.8.65.72
2014-2024-жылдарга Кыргыз Республикасынын региондорундагы балдардын көк жөтөлгө жаш курагына байланыштуу анализи
Полный текст Full text  

PDF (RUS)

PDF (RUS)
Корутунду Авторлор жөнүндө Шилтемелер

Корутунду

Киришүү. Көк жөтөл эң оор түрдө ымыркайлар жана кичинекей балдар арасында өтөт, кээде өлүм менен да аякташы мүмкүн. 2014–2024-жылдар аралыгында Кыргыз Республикасында чоңдор, өспүрүмдөр жана балдар арасындагы көк жөтөлгө оорусун анализдөө эң жогорку деңгээл балдар арасында байкалганын көрсөткөн. Ушуга байланыштуу көк жөтөлгө эң көп дуушар болгон жаш курактык топту аныктоо чечими кабыл алынган. Изилдөөнүн максаты. Кыргыз Республикасынын аймактары боюнча 0–14 жаштагы балдардын көк жөтөл менен оорушун жаш өзгөчөлүгүнө жараша изилдөө. Материалдар жана ыкмалар. 100 000 калкка эсептелген оорулуулук көрсөткүчтөрүн эсептөө үчүн 2014–2024-жылдар аралыгындагы «Жугуштуу жана мите оорулары боюнча отчет» мамлекеттик отчеттук формасы №1дин маалыматы колдонулган. Жыйынтыктар жана талкуулар. Кыргызстандагы көк жөтөл боюнча оорулуулуктун көтөрүлүшүн талдоо дүйнөлүк тенденцияларды чагылдырат: баштапкы эпидемиялар ымыркайлар менен байланыштуу болгон, ал эми 2018-жылы жана өзгөчө 2023–2024-жылдары улуураак курактагы балдар арасында оорулуулуктун өсүшү байкалган. 2023–2024-жылдары балдардын массалык түрдө оорууга кабылышы постинфекциондук иммунитети бар кеңири катмарды түзүшү мүмкүн, бул жакынкы жылдары көк жөтөлгө чалдыгуу деңгээлин төмөндөтүүгө алып келиши ыктымал. Жыйынтык. Акыркы жылдары Кыргызстанда, башка өлкөлөрдөй, эпидемиялык процесске улуу курактагы балдардын катышуусу байкалууда, бул поствакциналдык иммунитеттин төмөндөөсү жана вакцина албаган адамдардын санынын көбөйүшү менен түшүндүрүлөт. Бул иммунопрофилактиканын стратегиясын кайра карап чыгууга жана ар кандай курактагы жана региондогу топтордо иммундук фонду баалоого муктаждык жаратууда.

Авторлор жөнүндө

Уралиева Малика Касымбековна, врач эпидемиолог, Республиканского центра иммунопрофилактики Министерства здравоохранения Кыргызской Республики, Бишкек, Кыргызская Республика

Ногойбаева Калыс Асанбековна, доктор медицинских наук, доцент, заведующая кафедрой менеджмента научных исследований Кыргызской государственной медицинской академии им. И.К. Ахунбаева, Бишкек, Кыргызская Республика

Uralieva Malika Kasymbekovna, epidemiologist, Republican Center for Immunoprophylaxis of the Ministry of Health of the Kyrgyz Republic, Bishkek, Kyrgyz Republic

Nogoybaeva Kalys Asanbekovna, Doctor of Medical Sciences, Associate Professor, Head of the Department of Scientific Research Management, Kyrgyz State Medical Academy named after I.K. Akhunbaev, Bishkek, Kyrgyz Republic

Уралиева Малика Касымбековна, эпидемиолог, Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин Республикалык иммунопрофилактика борборунун дарыгери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Ногойбаева Калыс Асанбековна, медицина илимдеринин доктору, доцент, И.К. Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясынын илимий изилдөөлөрдү башкаруу кафедрасынын башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Шилтемелер

1. Деркач А.А., Масалова А.В., Ловчикова С.А., Симонова В.Г. Эпидемиология коклюша в условиях современного общества
// Международный студенческий научный вестник. – 2022. – № 6. – С. 8. – EDN KVIETO.
2. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents and adults: a systematic review of epidemiology
and mortality in Europe. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 4, pp. 2071–2118. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. US Centers for Disease Control and Prevention. Pertussis (Whooping Cough). Fast Facts. 2020. Available at: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Africa. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1097–1113. doi: 10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Mungall B.A., Kim H., Oh K.B. A systematic review of the burden of pertussis in South Korea. Hum. Vaccin. Immunother., 2021,
vol. 17, no. 6, pp. 1747–1756. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Asia. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1115–1140. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Абрамова А.Н. Эпидемиологический мониторинг заболевания коклюшем в России // Актуальные проблемы инфекционной патологии и биотехнологии: материалы XVII Международной студенческой научной конференции, Ульяновск, 30 мая 2024 года. – Ульяновск: Ульяновский государственный аграрный университет им. П.А. Столыпина, 2025. – С. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Саликов Т.Г., Құрал А.Е., Нуртазина А.Х. [и др.] Выявление причин заболеваемости коклюша у детей и роль вакцинопро
филактики в поликлиниках Карагандинской области // Биология и интегративная медицина. 2025. – № 2(74). – С. 112–
123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Ниязалиева М.С., Исакова Ж.Т., Джумалиева Г.А. [и др.] Эпидемический процесс коклюша на современном этапе в Кыр
гызской Республике // Проблемы социальной гигиены, здравоохранения и истории медицины. – 2021. – Т. 29, № 3. –
С. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Уралиева М.К., Ишенапысова Г.С., Ногойбаева К.А. Заболеваемость коклюшем в возрастном аспекте в разрезе регионов
Кыргызской Республики, 2014–2024 гг. Евразийский журнал здравоохранения, 2025, № 1, с. 263–271. https://doi.org/10.54
890/1694-8882-2025-1-263
11. Центр электронного здравоохранения [Интернет]. Бишкек. Доступно по ссылке: https://cez.med.kg/
12. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики [Интернет]. Бишкек. Доступно: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: калькуляторы для статистических записей в таблицах [Интернет]. Доступно по ссылке: https://vassars
tats.net/tabs.html
14. Степенко А.В., Миндлина А.Я. Эпидемиологическая характеристика коклюша в Российской Федерации на современном
этапе // Журнал инфектологии. 2020. Т. 12, № 2. С. 142-150. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Нестерова Ю.В., Орлов А.В., Бабаченко И.В. Гиперреактивность бронхов у детей – реконвалесцентов коклюша // Журнал инфектологии. – 2020. – Т. 12, № 4. – С. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.

1. Derkach A.A., Masalova A.V., Lovchikova S.A., Simonova V.G. Epidemiology of whooping cough in modern society
// International Student Scientific Bulletin. – 2022. – No. 6. – P. 8. – EDN KVIETO.
2. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology
and mortality in Europe. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 4, pp. 2071–2118. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. US Centers for Disease Control and Prevention. Pertussis (Whooping Cough). Fast Facts. 2020. Available at: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Africa. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1097–1113. doi:10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Mungall B.A., Kim H., Oh K.B. A systematic review of the burden of pertussis in South Korea. Hum. Vaccin. Immunother., 2021,
vol. 17, no. 6, pp. 1747–1756. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Asia. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1115–1140. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Abramova A.N. Epidemiological monitoring of whooping cough in Russia // Actual problems of infectious pathology and biotechnology: Proceedings of the XVII International student scientific conference, Ulyanovsk, May 30, 2024. – Ulyanovsk: Ulyanovsk State Agrarian University named after P.A. Stolypina, 2025. – P. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Salikov T.G., Kural A.E., Nurtazina A.Kh. [et al.] Identification of the causes of whooping cough in children and the role of vaccination in polyclinics of the Karaganda region // Biology and Integrative Medicine. 2025. – No. 2 (74). – P. 112–123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Niyazalieva M.S., Isakova Zh.T., Dzhumalieva G.A. [et al.] The current epidemic process of whooping cough in the Kyrgyz Republic // Problems of Social Hygiene, Healthcare, and History of Medicine. – 2021. – Vol. 29, No. 3. –
Pp. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Uralieva M.K., Ishenapyssova G.S., Nogoybaeva K.A. Whooping cough incidence by age and by region
of the Kyrgyz Republic, 2014–2024. Eurasian Journal of Healthcare, 2025, No. 1, pp. 263–271. https://doi.org/10.54
890/1694-8882-2025-1-263
11. Center for Electronic Health [Internet]. Bishkek. Available at: https://cez.med.kg/
12. National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic [Internet]. Bishkek. Available at: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: calculators for statistical entries in tables [Internet]. Available at: https://vassars<br< a=""> />tats.net/tabs.html
14. Stepenko A.V., Mindlina A.Ya. Epidemiological characteristics of whooping cough in the Russian Federation at the present
stage // Journal of Infectology. 2020. Vol. 12, No. 2. pp. 142-150. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Nesterova Yu.V., Orlov A.V., Babachenko I.V. Bronchial hyperreactivity in children – whooping cough convalescents // Zhurnal Infectologii. – 2020. – Vol. 12, No. 4. – P. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.</br<>

1. Деркач А.А., Масалова А.В., Ловчикова С.А., Симонова В.Г. Заманбап коомдогу көк жөтөлдүн эпидемиологиясы
// Эл аралык студенттик илимий бюллетень. – 2022. – № 6. – Б. 8. – ЭДН КВИЕТО.
2. Макина Д., Эванс К.Е. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Европадагы эпидемиология жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 4, 2071–2118-беттер. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. АКШнын Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлору. Көк жөтөл (Көк жөтөл). Кыскача маалыматтар. 2020. Бул жерден жеткиликтүү: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Макина Д., Эванс К.Э. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Африкадагы эпидемиологиянын, оорунун жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 3, 1097–1113-беттер. doi:10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Мунгалл Б.А., Ким Х., О К.Б. Түштүк Кореядагы көк жөтөлдүн оорунун системалуу сереби. Hum. Vaccin. Immunother., 2021, 17-том, № 6, 1747–1756-беттер. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Макина Д., Эванс К.Е. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Азиядагы эпидемиологиянын, оорунун жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 3, 1115–1140-беттер. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Абрамова А.Н. Россиядагы көк жөтөлдүн эпидемиологиялык мониторинги // Инфекциялык патологиянын жана биотехнологиянын актуалдуу көйгөйлөрү: XVII Эл аралык студенттик илимий конференциянын материалдары, Ульяновск, 2024-жылдын 30-майы. – Ульяновск: П.А. атындагы Ульяновск мамлекеттик агрардык университети. Столыпина, 2025. – Б. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Саликов Т.Г., Курал А.Е., Нуртазина А.Х. [ж.б.] Караганды облусунун поликлиникаларында балдардагы көк жөтөлдүн себептерин аныктоо жана эмдөөнүн ролу // Биология жана интегративдик медицина. 2025. – № 2 (74). – Б. 112–123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Ниязалиева М.С., Исакова Ж.Т., Джумалиева Г.А. [ж.б.] Кыргыз Республикасында көк жөтөлдүн учурдагы эпидемиялык процесси // Социалдык гигиена, саламаттыкты сактоо жана медицина тарыхынын көйгөйлөрү. – 2021. – 29-том, № 3. – Бб. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Уралиева М.К., Ишенапысова Г.С., Ногойбаева К.А. Кыргыз Республикасынын жаш курагы жана аймактары боюнча көк жөтөлдүн пайда болуу көрсөткүчү, 2014–2024. Евразия саламаттыкты сактоо журналы, 2025, № 1, 263–271-беттер. https://doi.org/10.54890/1694-8882-2025-1-263
11. Электрондук саламаттыкты сактоо борбору [Интернет]. Бишкек. Бул жерден жеткиликтүү: https://cez.med.kg/
12. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети [Интернет]. Бишкек. Бул жерден жеткиликтүү: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: таблицалардагы статистикалык жазуулар үчүн калькуляторлор [Интернет]. Бул жерден жеткиликтүү: https://vassars<br< a=""> />tats.net/tabs.html
14. Степенко А.В., Миндлина А.Я. Азыркы этапта Россия Федерациясында көк жөтөлдүн эпидемиологиялык мүнөздөмөсү // Инфекция журналы. 2020. 12-том, № 2. 142-150-беттер. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Нестерова Ю.В., Орлов А.В., Бабаченко И.В. Балдардагы бронхиалдык гиперреактивдүүлүк – көк жөтөлдөн айыгып кетүү // Инфекция журналы. – 2020. – Том. 12, № 4. – С. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.</br<>

Негизги сөздөр
Чоң адамдар , Кыргыз Республикасы , Балдар , Оорулуулугу , Көк жөтөл , Облустар , Ымыркайлар , Бир жаштагы балдар
Авторлор Уралиева М.К., Ногойбаева К.А.
Ссылка doi.org https://dx.doi.org/10.51350/zdravkg2025.4.12.8.65.72
Беттер 65-72
Негизги сөздөр Чоң адамдар, Кыргыз Республикасы, Балдар, Оорулуулугу, Көк жөтөл, Облустар, Ымыркайлар, Бир жаштагы балдар
Орусча
Об авторах

Уралиева Малика Касымбековна, врач эпидемиолог, Республиканского центра иммунопрофилактики Министерства здравоохранения Кыргызской Республики, Бишкек, Кыргызская Республика

Ногойбаева Калыс Асанбековна, доктор медицинских наук, доцент, заведующая кафедрой менеджмента научных исследований Кыргызской государственной медицинской академии им. И.К. Ахунбаева, Бишкек, Кыргызская Республика

Полный текст

PDF (RUS)
Список литературы

1. Деркач А.А., Масалова А.В., Ловчикова С.А., Симонова В.Г. Эпидемиология коклюша в условиях современного общества
// Международный студенческий научный вестник. – 2022. – № 6. – С. 8. – EDN KVIETO.
2. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents and adults: a systematic review of epidemiology
and mortality in Europe. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 4, pp. 2071–2118. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. US Centers for Disease Control and Prevention. Pertussis (Whooping Cough). Fast Facts. 2020. Available at: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Africa. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1097–1113. doi: 10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Mungall B.A., Kim H., Oh K.B. A systematic review of the burden of pertussis in South Korea. Hum. Vaccin. Immunother., 2021,
vol. 17, no. 6, pp. 1747–1756. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Asia. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1115–1140. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Абрамова А.Н. Эпидемиологический мониторинг заболевания коклюшем в России // Актуальные проблемы инфекционной патологии и биотехнологии: материалы XVII Международной студенческой научной конференции, Ульяновск, 30 мая 2024 года. – Ульяновск: Ульяновский государственный аграрный университет им. П.А. Столыпина, 2025. – С. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Саликов Т.Г., Құрал А.Е., Нуртазина А.Х. [и др.] Выявление причин заболеваемости коклюша у детей и роль вакцинопро
филактики в поликлиниках Карагандинской области // Биология и интегративная медицина. 2025. – № 2(74). – С. 112–
123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Ниязалиева М.С., Исакова Ж.Т., Джумалиева Г.А. [и др.] Эпидемический процесс коклюша на современном этапе в Кыр
гызской Республике // Проблемы социальной гигиены, здравоохранения и истории медицины. – 2021. – Т. 29, № 3. –
С. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Уралиева М.К., Ишенапысова Г.С., Ногойбаева К.А. Заболеваемость коклюшем в возрастном аспекте в разрезе регионов
Кыргызской Республики, 2014–2024 гг. Евразийский журнал здравоохранения, 2025, № 1, с. 263–271. https://doi.org/10.54
890/1694-8882-2025-1-263
11. Центр электронного здравоохранения [Интернет]. Бишкек. Доступно по ссылке: https://cez.med.kg/
12. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики [Интернет]. Бишкек. Доступно: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: калькуляторы для статистических записей в таблицах [Интернет]. Доступно по ссылке: https://vassars
tats.net/tabs.html
14. Степенко А.В., Миндлина А.Я. Эпидемиологическая характеристика коклюша в Российской Федерации на современном
этапе // Журнал инфектологии. 2020. Т. 12, № 2. С. 142-150. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Нестерова Ю.В., Орлов А.В., Бабаченко И.В. Гиперреактивность бронхов у детей – реконвалесцентов коклюша // Журнал инфектологии. – 2020. – Т. 12, № 4. – С. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.

Англисче
About authors

Uralieva Malika Kasymbekovna, epidemiologist, Republican Center for Immunoprophylaxis of the Ministry of Health of the Kyrgyz Republic, Bishkek, Kyrgyz Republic

Nogoybaeva Kalys Asanbekovna, Doctor of Medical Sciences, Associate Professor, Head of the Department of Scientific Research Management, Kyrgyz State Medical Academy named after I.K. Akhunbaev, Bishkek, Kyrgyz Republic
Full text

PDF (RUS)
References

1. Derkach A.A., Masalova A.V., Lovchikova S.A., Simonova V.G. Epidemiology of whooping cough in modern society
// International Student Scientific Bulletin. – 2022. – No. 6. – P. 8. – EDN KVIETO.
2. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology
and mortality in Europe. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 4, pp. 2071–2118. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. US Centers for Disease Control and Prevention. Pertussis (Whooping Cough). Fast Facts. 2020. Available at: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Africa. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1097–1113. doi:10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Mungall B.A., Kim H., Oh K.B. A systematic review of the burden of pertussis in South Korea. Hum. Vaccin. Immunother., 2021,
vol. 17, no. 6, pp. 1747–1756. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Macina D., Evans K.E. Bordetella pertussis in school-age children, adolescents, and adults: a systematic review of epidemiology,
burden, and mortality in Asia. Infect. Dis. Ther., 2021, vol. 10, no. 3, pp. 1115–1140. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Abramova A.N. Epidemiological monitoring of whooping cough in Russia // Actual problems of infectious pathology and biotechnology: Proceedings of the XVII International student scientific conference, Ulyanovsk, May 30, 2024. – Ulyanovsk: Ulyanovsk State Agrarian University named after P.A. Stolypina, 2025. – P. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Salikov T.G., Kural A.E., Nurtazina A.Kh. [et al.] Identification of the causes of whooping cough in children and the role of vaccination in polyclinics of the Karaganda region // Biology and Integrative Medicine. 2025. – No. 2 (74). – P. 112–123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Niyazalieva M.S., Isakova Zh.T., Dzhumalieva G.A. [et al.] The current epidemic process of whooping cough in the Kyrgyz Republic // Problems of Social Hygiene, Healthcare, and History of Medicine. – 2021. – Vol. 29, No. 3. –
Pp. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Uralieva M.K., Ishenapyssova G.S., Nogoybaeva K.A. Whooping cough incidence by age and by region
of the Kyrgyz Republic, 2014–2024. Eurasian Journal of Healthcare, 2025, No. 1, pp. 263–271. https://doi.org/10.54
890/1694-8882-2025-1-263
11. Center for Electronic Health [Internet]. Bishkek. Available at: https://cez.med.kg/
12. National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic [Internet]. Bishkek. Available at: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: calculators for statistical entries in tables [Internet]. Available at: https://vassars<br< a=""> />tats.net/tabs.html
14. Stepenko A.V., Mindlina A.Ya. Epidemiological characteristics of whooping cough in the Russian Federation at the present
stage // Journal of Infectology. 2020. Vol. 12, No. 2. pp. 142-150. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Nesterova Yu.V., Orlov A.V., Babachenko I.V. Bronchial hyperreactivity in children – whooping cough convalescents // Zhurnal Infectologii. – 2020. – Vol. 12, No. 4. – P. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.</br<>
Кыргызча
Авторлор жөнүндө

Уралиева Малика Касымбековна, эпидемиолог, Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин Республикалык иммунопрофилактика борборунун дарыгери, Бишкек, Кыргыз Республикасы

Ногойбаева Калыс Асанбековна, медицина илимдеринин доктору, доцент, И.К. Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясынын илимий изилдөөлөрдү башкаруу кафедрасынын башчысы, Бишкек, Кыргыз Республикасы
Шилтемелер

1. Деркач А.А., Масалова А.В., Ловчикова С.А., Симонова В.Г. Заманбап коомдогу көк жөтөлдүн эпидемиологиясы
// Эл аралык студенттик илимий бюллетень. – 2022. – № 6. – Б. 8. – ЭДН КВИЕТО.
2. Макина Д., Эванс К.Е. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Европадагы эпидемиология жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 4, 2071–2118-беттер. doi: 10.1007/s40121-021-00520-9.
3. АКШнын Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлору. Көк жөтөл (Көк жөтөл). Кыскача маалыматтар. 2020. Бул жерден жеткиликтүү: https://www.cdc.gov/pertussis/fast-facts.html.
4. Макина Д., Эванс К.Э. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Африкадагы эпидемиологиянын, оорунун жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 3, 1097–1113-беттер. doi:10.1007/s40121-021-00442-6.
5. Мунгалл Б.А., Ким Х., О К.Б. Түштүк Кореядагы көк жөтөлдүн оорунун системалуу сереби. Hum. Vaccin. Immunother., 2021, 17-том, № 6, 1747–1756-беттер. doi: 10.1080/21645515.2020.1844505.
6. Макина Д., Эванс К.Е. Мектеп жашындагы балдарда, өспүрүмдөрдө жана чоңдордо Bordetella pertussis: Азиядагы эпидемиологиянын, оорунун жана өлүмдүн системалуу сереби. Infect. Dis. Ther., 2021, 10-том, № 3, 1115–1140-беттер. doi: 10.1007/s40121-021-00439-1.
7. Абрамова А.Н. Россиядагы көк жөтөлдүн эпидемиологиялык мониторинги // Инфекциялык патологиянын жана биотехнологиянын актуалдуу көйгөйлөрү: XVII Эл аралык студенттик илимий конференциянын материалдары, Ульяновск, 2024-жылдын 30-майы. – Ульяновск: П.А. атындагы Ульяновск мамлекеттик агрардык университети. Столыпина, 2025. – Б. 118–122. – EDN VUBFFE.
8. Саликов Т.Г., Курал А.Е., Нуртазина А.Х. [ж.б.] Караганды облусунун поликлиникаларында балдардагы көк жөтөлдүн себептерин аныктоо жана эмдөөнүн ролу // Биология жана интегративдик медицина. 2025. – № 2 (74). – Б. 112–123. – DOI: 10.24412/cl-34438-2025-112-123. – EDN GIMQDL.
9. Ниязалиева М.С., Исакова Ж.Т., Джумалиева Г.А. [ж.б.] Кыргыз Республикасында көк жөтөлдүн учурдагы эпидемиялык процесси // Социалдык гигиена, саламаттыкты сактоо жана медицина тарыхынын көйгөйлөрү. – 2021. – 29-том, № 3. – Бб. 542–546. – DOI: 10.32687/0869-866X-2021-29-3-542-546. – EDN IEJKON.

10. Уралиева М.К., Ишенапысова Г.С., Ногойбаева К.А. Кыргыз Республикасынын жаш курагы жана аймактары боюнча көк жөтөлдүн пайда болуу көрсөткүчү, 2014–2024. Евразия саламаттыкты сактоо журналы, 2025, № 1, 263–271-беттер. https://doi.org/10.54890/1694-8882-2025-1-263
11. Электрондук саламаттыкты сактоо борбору [Интернет]. Бишкек. Бул жерден жеткиликтүү: https://cez.med.kg/
12. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети [Интернет]. Бишкек. Бул жерден жеткиликтүү: https://www.stat.kg/ru/
13. VassarStats: таблицалардагы статистикалык жазуулар үчүн калькуляторлор [Интернет]. Бул жерден жеткиликтүү: https://vassars<br< a=""> />tats.net/tabs.html
14. Степенко А.В., Миндлина А.Я. Азыркы этапта Россия Федерациясында көк жөтөлдүн эпидемиологиялык мүнөздөмөсү // Инфекция журналы. 2020. 12-том, № 2. 142-150-беттер. DOI 10.22625/2072-6732-2020-12-2-142-150. EDN IGNNET.
15. Нестерова Ю.В., Орлов А.В., Бабаченко И.В. Балдардагы бронхиалдык гиперреактивдүүлүк – көк жөтөлдөн айыгып кетүү // Инфекция журналы. – 2020. – Том. 12, № 4. – С. 51–57. – DOI: 10.22625/2072-6732-2020-12-4-51-57. – EDN CECCJW.</br<>
Көрүүлөр: 105
Copyright MAXXmarketing GmbH
JoomShopping Download & Support