Кыргызстандын Саламаттык Сактоо
Zdravoohraneniye Kyrgyzstana
ISSN 1694-8068 (Print)
ISSN 1694-805X (Online)

Поиск

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Беттер: 133-136
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Беттер: 99-100
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
"Учур-контролдук" ыкмасы менен саламаттык сактоо уюмдарындагы жумушчулар арасында коронавирус инфекциясы (COVID-19) жайылышынын потенциалдуу тобокелдик факторлорун баалоо, Бишкек, Кыргыз Республикасы, 2020-жыл
Авторлор: Алымкулова В.А., Зикриярова С.М., Оторбаева Д.С.
Беттер: 137-142
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Кыргызстандын ооруканаларында коронавирустук оорунун (COVID-19) кесепеттерин жумшартуу боюнча көрүлгөн чараларга карабастан, 2020-жылдын сентябрына карата 3173 медицина кызматкерине
COVID-19 диагнозу коюлган, бул COVID-19 инфекциясынын бардык учурларынын 17% түзөт. Биз Бишкек шаарындагы COVID-19 бейтаптары менен байланышта болгон медицина кызматкерлеринин арасында COVID-19
инфекциясынын коркунучун аныктоого аракет кылдык.
Методдор. Биз тыгыздык үлгүсүн колдонуу менен медициналык кызматкерлердин арасында COVID-19 оорусу
жогору болгон алты ооруканада медициналык кызматкерлердин арасында изилдөөнү жүргүздүк. Улуттук COVID-19 реестриндеги SARS-CoV-2 үчүн ПТРдин оң натыйжалары жана SARS-CoV-2 үчүн терс IgG 2020-жылдын
июнь айынан 2021-жылдын май айына чейин COVID-19 бейтаптары менен байланышта болгон медициналык кызматкерлер -19 <14 күн. Контролдук топ SARS-CoV-2 жана IgG үчүн терс ПТР натыйжалары менен бир эле
ооруканада бир убакта иштеген медициналык кызматкерлердин арасынан туш келди тандалып алынган. Биз социалдык демографиялык, операциялык, клиникалык жана лабораториялык маалыматтарды чогулттук жана
COVID-19 менен байланышкан факторлорду олуттуу аныктоо үчүн логистикалык регрессияны колдондук (p<0,05).
Натыйжалар. Изилдөөгө жалпысынан 511 адам кирген, анын ичинен 128 учур жана 383 көзөмөл. 511 катышуучунун ичинен: 454 (89%) аялдар жана 383 (75%) 50 жашка чейинки катышуучулар. Катышуучулардын 118
(92%) учуру жана 348 (91%) контроль кызматкерлери сменада жатаканада (үйдө эмес) жашашкан. Кошумча оорулар 44 (34%) учурда жана 56 (15%) контролдо болгон кызматкерлердин онокот оорулары бар экендиги такталган.
Анализдин жыйынтыгы боюнча респиратордун герметикалуулугун текшерүү, башка медицина кызматкерлери менен нөөмөттө иштөө үчүн жатакананы бөлүшүү жана кошумча оорулардын болушу оорунун коркунучу фактору
болуп саналган. Жыйынтыгы.Натыйжалар жеке коргонуу каражаттарын, өзгөчө респираторлорду туура орнотуу жана кийүү боюнча сапатты жогорулатуу жана окутуу, ошондой эле медицина кызматкерлеринин байланышын жакшыртуу,
персоналды, бейтаптарды жана өзүн коргоо үчүн жеке жоопкерчиликти жогорулатуу зарылдыгын сунуш кылат.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
6-7 ЖАШТАГЫ МЭЭ КАБЫГЫНЫН ПОСТНА
Беттер: 23-27
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Covid 19 жана мээге кан жетпей калуу коркунучу Жарыяланган изилдөөлөрдү талдоо, клиникалык учур
Авторлор: Таиров Б.М., Маанаев Т.И., Нарбеков И.М., Токтомаметова А.У.
Беттер: 25-30
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Ушул макаланын авторлору таажы сымал вирус козгогон илдеттин мээ инсультунун ( мээге кан жетпей же кан уюп калуу оорусу) клиникалык өзгөрүүлөрүнө жана бул оорунун (мээ инсультунун)пайда болушуна (патогене-
зине) тийгизген таасирлери тууралуу илимий изилдөөлөрдүн жыйынтыктарын жарыялаган бир топ эмгектерге жетиштүү түрдө сереп салышып, талдап чыгышты. Бул талданган эмгектерде Covid 19 илдетинин мээ инсуль-
тунун патогенетикалык механизмин күчөтүсү белгиленген. Инфекцияга туш болуп мээ инсультуна кабылган жаш аялдын оору мезгили атайын байкоого алынган,белгилеп кетсек, бул оорулуунун эч кандай эски дарттары болбогон. Андан башка, көптөгөн изилдөөлөрдө мээ дарттарына чалдыгып калуу коркунучу бар адамдарда кан
жетпей калуу оорусу (ишемия) азайгандыгы көрсөтүлгөн.
АЛДЫҢКЫ
COVID- 19догу нерв системасынын жабыркоосунун патофизиологиялык жана клиникалык аспектилери
Авторлор: Мамытова Э.М.
Беттер: 8-15
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

COVID-19 дем алуу жолдорунун жабыркашы жана башка органдар менен тутумдардын жабыркашы менен
мүнөздөлөт. Анын бирден бир көбүрөөк клиникалык көрүнүштөрүнүн бири неврологиялык симптомдор. Бай-
коодо бүгүнкү күндө COVID-19дун эң белгилүүсү болуп, неврологиялык жабыркоолор көрсөтүлгөн. Эң көп
неврологиялык көрүнүштөрдүн ичинен миалгия, баш оору, энцефалопатия, баш айлануу, дизгевзия жана аносмия
белгиленет. Менингит, энцефалит, энцефаломиелит, геморрагиялык некроздоочу энцефалопатия жана Гийен-
Барре синдрому сыяктуу башка абалдарды беригип татаалдашкан COVID-19ге киргизсе болот. Кабылдагыч
AПФ 2 менен SARS-CoV2 байланышынын жогорку окшоштугунун негизинде болгон ортомчу нейроинвазия
COVID-19дун негизинде жатуучу патофизиологиялык аспектилер келтирилген.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
COVID-19 оорусунун фонунда ишемиялык инсульттун патофизиологиялык жана клиникалык аспектилери (адабий сереп)
Авторлор: Мамытова Э.М., Убарик к. Ж.
Беттер: 143-148
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

COVID-19 инфекциясы менен жабыркаган бейтаптарда инсульттун пайда болушу салыштырмалуу
сейрек кездешет, бирок маанилүү прогностикалык маркер жана абалдын оордугунун көрсөткүчү. Бул кыскача
карап чыгууда, КОВИД 19 оорусунда чоң тамырлардын бүтөлүп калуусун пайда болуп, тамырлардын нейрови-
зуализациялык тромбосезгенишин көрсөтүп, ишемиялык инсульт оорунун башталышында жана ошондой эле
кошумча оорулары жок жаш курактагы пациенттерде пайда болушу мүмкүн экени аныкталып турат. COVID-19
менен ооруган бейтаптарда инсульттун өнүгүшүнүн негизин түзгөн механизмдер COVID-19 жок пациенттерде
адаттагыдай эле инсультту пайда кылчу кооптуу факторлору менен да, бул системалуу оорунун фонунда инфек-
циядан келип чыккан коагулопатиянын өнүгүшү жана коронавирустук инфекцияга мүнөздүү сезгенүү реакциясы
менен да байланыштуу болушу мүмкүн.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
COVID-19 пандемиясынын шарттарында перинатология жана педиатриялык жарырт хирургиясы борборунун ишин уюштуруу
Авторлор: Бодыков Г.Ж., Курманова А.М., Болат К.С., Бахтиярова М.А.
Беттер: 121-127
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада COVID-19 пандемиясынын шартында эл аралык тажрыйбаны эске алуу менен акушердик кызматын
уюштуруунун негизги принциптери көрсөтүлгөн. Перинатология жана Педиатрлар жүрөк хирургиясы борборунда 2020-жылдын июнь-август айларында иштеп жаткан инфекциялык-убактылуу оорукананын ишинин
схемасы келтирилген. Медициналык персоналдын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча чаралар сүрөттөлгөн
- учурдагы дезинфекциялык режимдин сакталышы, жеке коргонуу каражаттары, пульстук оксиметрлер, температураны аралыктан өлчөө каражаттары жана алыскы консультацияларды уюштуруу. Ооруга жана COVID19га шектелген бейтаптар үчүн чыпка уюштурулуп, көчөдөн өзүнчө кире бериш бөлмөсү, бейтаптарды
жайгаштыруучу бөлүм жана хирургиялык кийлигишүүгө чейин ар кандай клиникалык учурлар үчүн шаймандар жана чыгымдалуучу материалдар топтому бар. Инфекциялык-убактылуу бөлүмдүн ишмердүүлүгүнүн
жүрүшүндө КОВИД-19 менен ооруган 118 бейтап дарыланып, 48 төрөт кабыл алынган, анын ичинен 20 кесарево жолу менен төрөтүлгөн (41%).
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
COVID-19 пандемиясынын шартында сапат жана коопсуздук: медициналык кызматкерлерди окутуунун таасири
Авторлор: Байызбекова Д.А., Калиев М.Т., Асаналиева Л.У.
Беттер: 111-120
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Коронавирустук инфекциянын алдын алуу, диагностикалоо, дарылоо жана реабилитациялоонун ак-
туалдуу маселелери боюнча тренингдерде алынган билимдерди жана тажырыйбаларды ишке ашыруунун
эффективдүүлүгүн баалоо максатында COVID-19, Нарын, Талас жана Баткендин саламаттык сактоо уюмдарында
мониторинг жана баалоо жүргүзүлдү. COVID-19 боюнча тренингдер региондордо, Кыргыз Республикасынын
Саламаттык сактоо министрлигинин No893, No137 жана No 370 буйруктарына ылайык откорулду. Бул үчүн баа-
лоо баракчасы иштелип чыккан жана бекитилген. (Саламаттыкты сактоо министрлигинин No538 буйругу). Мо-
ниторингдин жана баалоонун 3 этапы бирдиктүү баалоо баракчасы аркылуу жүргүзүлгөн. Баалоо 6 критерий
боюнча откорулгон.
Ооруканаларда жалпы балл ҮМБга караганда жогору болду. ҮМБнын деңгээлинде баалоо 18,3-65,2%га чейин
болгон. Оорукананын деңгээлинде, алдын ала М & Ж боюнча минималдуу балл 58,9%ды, максимум 97%ды
түздү. Орто мөөнөттүк баалоонун жыйынтыгы боюнча бардык саламаттык сактоо мекемелеринде олуттуу өсүш
байкалган. ҮМБ үчүн 5,8% дан 24,7% га чейин, ооруканалар үчүн 15,4% дан 21,9% га чейин. Жалпысынан, алдын
ала баалоодон баштап акыркы баалоого чейинки динамикада, ооруканаларда жана ҮМБларда COVID-19 боюнча
билимдердин ассимиляциясын жана колдонулушун баалоо критерийлеринин аткарылышы жогорулаган. Нарын
жана Баткендеги ҮМБларды кошпогондо, ооругандардын жоктугунан ҮМБ кызматкерлеринин калк арасында
COVID-19ду аныктоо боюнча сергектиги төмөндөп кеткендигине байланыштуу, инфекциялык контролдоо
боюнча адистеринин жана сапатты көзөмөлдөө комитеттеринин жетекчилеринин козомолдоо жумуштары томон-
доп кеткен .
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
COVID-19дун Кыргыз Республикасынын кургак учукка каршы кызматынын иш-чараларын ишке ашыруусуна тийгизген таасири
Авторлор: Абдрахманова Э.Д.
Беттер: 108-113
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада COVID-19 пандемиясынын кургак учукка каршы иш-чараларды ишке ашырууга, атап айт-
канда Кыргыз Республикасы боюнча кургак учук учурларын аныктоого тийгизген таасири боюнча маалыматтар
баяндалган. Коюлган максатты чечүү үчүн Улуттук фтизиатрия борборунун информатика жана эпидемиология
бөлүмүнүн 2019-2021-жылдардагы отчеттук маалыматтары алынды. Анализге кургак учуктун катталган учур-
ларынын саны боюнча маалыматтар киргизилген, 2019-2021-жылдарда кургак учукка чалдыгуунун жана өлүүнүн
көрсөткүчтөрү 2020-жылы кургак учукка чалдыгуу жана өлүмдүүлүк катары эпидемиологиялык көрсөткүчтөр
2019-жылга салыштырмалуу кыйла төмөндөгөн: кургак учукка чалдыгуу көрсөткүчү 3,3 эсеге (78,9 дан 53,5 ке
чейин, ОШ=3,3, 95% ДИ 1,8-6,2, ре2 жана өлүм 3,9% деңгээлинде калып өзгөргөн жок). Кургак учук боюнча
оорулардын деңгээлинин кыйла төмөндөшү (32,2% га), треп-19 пандемиясына байланыштуу аныктоонун
төмөндөшү менен байланыштуу.Кургак учукка каршы кызмат пандемия учурунда кадрлар менен камсыз кылуу
кыйынчылыктарын көтөрүп, кургак учук менен ооруган бейтаптарды тейлөөнүн начарлашына алып келди. 2021-
жылы кургак учук менен ооругандыгы кургак учукту диагностикалоо процессинин жакшыргандыгын жана кат-
талган учурлардын санын көбөйтүүнү көрсөтөт (58,9 учур 100 миң калкка). Акыркы 4 жылда республикада кургак
учукка чалдыгуунун эң жогорку көрсөткүчү Чүй облусунда (124,2-88,2), андан кийин калкынын саны көп аймак-
тарда – Бишкек шаарында (88,8-59,7), Жалал-Абад облусунда (73,3-55,6) жана Ош облусунда (75,0-55,9), ал эми
эң төмөнкү көрсөткүч Ысык – Көл облусунда (48,9-37,5) байкалган.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
DIA®-SARS-CoV-2-Ag-R тест cистемасынын жардамы менен иммуноферменттик анализ ыкмасын колдонуп, SARS-CoV-2 вирустук антигенин мурун-кекиртек тампонунан түздөн-түз аныктоо
Авторлор: Шевчук А.А., Сердюк В.Г., Горлов А.Ю., Киселева Е.К., Голубовская О.А., Демчишина И.В., Черненк Л.Н.,, Кузин И.В., , Спивак Н.Я., Фаворов М.О.
Беттер: 3-15
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

COVID-19 менен ооруган бейтаптарды тестирлөөдө фермент иммуноанализинин пайдалуулугун иш
жүзүндө көрсөтүү бул изилдөөнүн негизги максаты болот. Серологиялык тесттер патогендик микроорга-
низмдерди скринингдөөдө эң так жана эң натыйжалуу ыкмалардын бири болуп саналат. Иммунофермент
анализи (ELISA) COVID-19 инфекциясынын алгачкы этабында, бул оорунун биринчи 1-10 күнүндө адам-
дарда спецификалык антителолорду табуу үчүн колдонулат. Биз иштеп чыккан DIA®-SARS-CoV-2-Ag-R
тест системасынын артыкчылыгы, атаандаш ыкмаларга салыштырмалуу симптому жок жана оорулуу менен
байланышта болгон адамдарды так аныктоодо.
Биз бул тест системанын касиети проспктивдүү ыкма менен иликтенди, ошондой эле рыноктогу DIA®-
SARS-CoV-2-Ag-R атаандаш тест системалары менен сапаттык катышын салыштырдык. Тестирлөөнүн
коопсуздугу вирустук касиетке ээ VLM-DIA транспорттук каражатын колдонуу менен камсыз болду жана
анализ үчүн протеин структураларын сактоого мүмкүндүк берет. Тестирлөөнүн коопсуздугу вирусту
эритүүчү касиети бар жана анализ үчүн белоктуу структурасын сактоого мүмкүнчүлүгү бар VLM-DIA та-
шыгыч каражатты колдонуу менен камсыздалды. Атаандаш тестирлөө ыкмаларына салыштырмалуу DIA®-
SARS-CoV-2-Ag-R жеткиликтүүлүгү SARS-CoV-2 вирусун жуктурган көп адамдардан табууга мүмкүндүк
берет. DIA®-SARS-CoV-2-Ag-R тест системасы менен алынган оң жыйынтык, полимераздык чынжыр ре-
акциясы (ПТР) сыяктуу башка ыкмалар менен ырастоону талап кылбайт.
Анализди иммуноферменттик анализ үчүн (ELISA) стандарттуу жабдуулардын жардамы менен да, авто-
матташтырылган иммуноферменттик анализаторлордун ачык түрүн анализди коюуда валиддүү протоколун
колдонуу менен жүргүзсө болот.
Үлгүлөрдү жөнөкөй технология менен иштетүүнүн жеткиликтүүлүгү менен "ачык" тестирлөө тутумунун
болушу бардык деңгээлдеги саламаттык сактоо уюмдарында анализди жүргүзүүнү жеткиликтүү кылат.
Ошентип, биздин изилдөөбүздө DIA®-SARS-CoV-2-Ag-R сезгичтигин атаандаш тест системаларына са-
лыштырмалуу баалап, алынган маалыматтарды анализдеп, COVID-19 менен ооруган бейтаптарды
тестирлөөдө ушул ыкманы колдонуунун олуттуу артыкчылыктарын аныктадык.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
HIFU-терапиясынан кийинки эркектин урук чыктагыч безинин шишик оорусунун кайталанышын баалоо критериясы
Беттер: 64-69
Эркектин урук чыктагыч безинин рагы менен ооруган 240 бейтапка ар тараптуу текшерүү
жана дарылоо жүргүзүлдү. Эркектин урук чыктагыч безине жогорку интенсивдүү фокустук (HIFU) абляциясы жүргүзүлдү, анткени бул ыкма локалдуу формаларды дарылоодо 5 жылдык оорусуз жашоонун
жогорку көрсөткүчтөрү жана кайталап колдонуу мүмкүнчүлүгү менен мүнөздөлөт. (HIFU) терапиясы
курчап турган ткандарга минималдуу зыян келтирип, эркектин урук чыгаруучу безин некрозго
жетишүүгө мүмкүндүк берет.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Kыргыз Республикасында кээ бир актуалдуу ириң-сезгенүү ооруларын пайда кылуучу микробдордун антибиотикке резистенттигин мониторинг жасоо
Авторлор: Кубанычбеков М.К., Адамбеков Д.А., Альджамбаева И.Ш., Цой А.Р.
Беттер: 40-46
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
MELAS СИНДРОМУ МЕНЕН ШАРТТАНГАН
Беттер: 74-77
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
POEMS синдром, диагноз коюдагы кыйынчылыктар
Авторлор: Нурбекова У.А., Муканбетова Г.Д.
Беттер: 96-103
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

POEMS синдрому сейрек кездешүүчүү, көп тутумдуу, канда айланган иммуноглобулиндерден пайда болгон оору.
POEMS syndrome - бул төмөнкү белгилерди бириктирген жамааттык аббревиатурасы.
Кыймылдын бузулушунун басымдуулук кылган прогресивдүү полиневропатиясы – бул синдромдун негизги кли-
никалык белгиси. Бейтаптын жашоо сапаты прогресивдүү нейропатиядан, массалык перифериялык шишиктен,
плевра эффузиясынан жана асциттен улам начарлап, оору көп учурда өлүмгө алып келет. Полиоргандуу жетиш-
сиздиги, өпкө рестриктивдүү оорулары жана өпкө гипертониясы сыяктуу олуттуу кыйынчылыктар начар жы-
йынтыкка алып келет.
АЛДЫҢКЫ
«Манас» эпосун 14 саат 27 минут тынымсыз айтууда, манасчынын организминдеги биохимиялык ѳзгѳрүүлѳрдү изилдѳѳ
Авторлор: Махмудова Ж.А., Дюшеева Б.М., Баатырова Н.Ж., Ниязалиева Ж.К., Таалайбекова М.Т.
Беттер: 115-124
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул макалада, манасчынын узак убакытка Манас айтуусуна чейинки жана айтып бүткѳндѳн кийинки учурда
алынган канынын биохимиялык өзгөрүүлөрүн изилдөөсүнүн жыйынтыктары чагылдырылган (12-ноябрда 2020-
жылы манасчы Дөөлөт Сыдыков 14 саат 27 мүнөт тыныгуусуз Манас эпосун айтып, Гиннес рекорддор китебине
кирди.). Бул процесс курч психо-эмоционалдык жана физикалык стресс катары каралды. Изилдөөнүн
жүрүшүндө, биз негизинен стресске сезгич болгон кандын негизги кѳрсѳткүчтѳрүн карадык, атап айтканда: кандын жалпы анализинин көрсөткүчтөрү жана төмөнкү биохимиялык көрсөткүчтөр: тропонин I, кортизол, глюкоза,
холестерин, тѳмѳнкү тыгыздыктагы липопротеиддер (ТТЛП), ѳтѳ тѳмѳнкү тыгыздыктагы липопротеиддер
(ЖТЛП), жалпы белок, лактат. Изилдөөнүн жыйынтыктары тѳмѳнкүлѳрдү көрсөттү: бул процесстин жүрүшүндө
кортизол жогорулаган, бирок ошол эле убакта иммундук системанын бардык көрсөткүчтөру жогорулаган, бул
учурда алар кортизол менен бирге иммундук системанын күчүн жогорулатууда синергист болгонун далилдейт;
кандын ак денечелеринин саны жогорулады, бул иммундук системанын кубаттуу күч менен иштегендигин белгилейт; анаэробдук гликолиз күчѳп, лактаттын ѳтѳ чоң, критикалык санда топтолушуна алып келген, бирок, буга
карабастан, организмдин буфердик системалары жана коргоочу күчтөрү терс кесепеттерден сактады; гемоглобин
жана гематокрит нормалдуу маанилеринин алкагынан четтеген жок, бул стресске карабастан, сапаттуу эритропоэз процесси жүргѳндүгүн далилдейт; күчтүү стресске карабастан, белоктун жалпы саны нормалык ченеминен
четтеген жок; тромбоциттердин саны референстик маанисинен ашкан жок; кан басымы нормадан алыстаган
жок. Бардык жогоруда көрсөтүлгөн көрсөткүчтөр, манасчынын организми жѳнѳкѳй организм адатта чыдай алгыс
курч стресс факторлоруна туруштук бере алганын, ал стрессорлорго оң жооп бергенин жана ийгиликтүү ылайыкташканын далилдейт, анткени манасчы Манас айтууда эң жогорку эмоционалык эргүүгѳ кирген, Манас айтууга жан дүйнѳсү менен берилип, жогорку руханий абалда болгондугун далилдейт. Бул касиет, анын
организмин стрессорлордун терс таасиринен жана терс кесепеттеринен сактап калды.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Авторегрессивдүү жана кыймылдуу орточо интегралдык моделди колдонуп, Казакстан Республикасында онкология ооруларынын жана өлүмүнүн көп жылдык динамикасын баалоо
Авторлор: Байызбекова Д.А., Ерембаева А.А., Исмаилова А.Д.
Беттер: 106-112
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Онкологиялык оорулар калктын майыптыгынын жана өлүмүнүн негизги себептеринин бири. Жыл сайын 18
миллиондон ашуун жаңы учурлар жана 9 миллион өлүм катталат [1]. Изилдөө объектиси: онкологиялык оорулардын илдет жана өлүм көрсөткүчтөрү. Максаты: Авторегрессивдүү жана кыймылдуу орточо интегралдык
моделди колдонуу менен онкология ооруларынын жана өлүмүнүн көп жылдык динамикасын баалоо (АРПСС).
Колдонулган методдор жана ыкмалар. Авторегрессивдүү жана кыймылдуу орточо интегралдык модел колдонулду.. Изилдөөнүн материалдары 2005-2014-жылдар аралыгындагы онкологиялык патологиянын илдети
жана өлүмү жөнүндө статистикасы боюнча Казакстан Республикасынын Агенттигинин маалыматтары болгон
(120 ай). Статистикалык талдоо SPSS программасынын 20.0версиясында жүргүзүлдү. Негизги жыйынтыктар. 2012-2016-жылдарга Казакстан Республикасында онкологиялык жардамды өнүктүрүү программасынын
алкагында [2], 2011-2016-жылдар аралыгында Казакстанда онкологиялык патологияны эрте аныктоо боюнча
скринингдик программаларды киргизүү иш чарасы болгон. Программанын онкологиялык патологиядагы
ооруга жана өлүмгө дуушар болушуна таасирин баалоо төмөнкүлөрдү аныктады. AРПСС моделине ылайык,
Программа киргизилгенден кийин, айына 0,57 учурга барабар болгон ай сайын илдеттин көрсөткүчүнүн өсүшү
байкалууда. Албетте, бул онкология илдетин аныктоонун жакшыргандыгына байланыштуу. Өлүм
көрсөткүчтөрүнүн, айына 0,25 учурга барабар болгон төмөндөөсү байкалууда. Өлүмдүн төмөндөшү, оорунун
алгачкы этабында аныкталгандыгынын натыйжасында илдеттин көрсөткүчүнүн өскөндүгүн далилдейт, бул
өз убагында медициналык кароодон өтүп, бейтаптарды дарылоого алып келген
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Адистештирилген шаардык оорукана шартында жүрөктүн өнөкөт жетишсиздигинин декомпенсациясынын себептери
Беттер: 29-40
Максаты. Жыл ичинде терапиялык бөлүмгө түшкөн бкйтаптардагы жүрөктүн өнөкөт жетишсиздигинин (ХСН) декомпенсациясынын себептерин талдоо.
Материалдар жана усулдары. Дизайны – бир убакыттагы ретроспективдүү изилдөө. ЖОЖ декомпенсациясына байланыштуу терапия бөлүмунө түшкөн бейтаптардын оору тарыхына анализ жүргүзүлдү.
Атайын иштелип чыккан изилдөө протоколунда гендердик жана курактык параметрлер, жүрөк-кан тамыр
ооруларынын коркунуч факторлору, клиникалык маалыматтар, кабыл алуудагы диагноз, ушул ооруканага
жаткырылганга чейин жүргүзүлгон амбулатордук этаптагы терапия катталган, лабораториялык жана инструменталдык изилдөө методдорунан алынган маалыматтар белгиленген, коморбиддик индекси эсептелген.
Жыйнтыгы. ЖОЖ декомпенсациясы менен жылына ооруканага бир жолу жаткыруу 13.1% пациенттерде,
жылына 2-3 ооруканага жаткыруу - 62.0%, 4 же андан көп ооруканага жаткыруу - бейтаптардын 24.9%
белгиленген. Ошол эле учурда, амбулатордук этаптагы бейтаптардын 47,1% дары-дармектер менен дарылоо, 75,1% дары-дармексиз иш-чараларды жана өзүн-өзү козомолдоо боюнча врачтардын сунуштарын
сакташкан эмес. Ренинангиотензинальдостерон системасынын блокаторлорун 89,9%, бета-блокаторлорду
- 21,5%, минералокортикоиддик рецепторлордун антагонисттери - 27,9% бейтап алышкан. Негизги диагноз катары бейтаптардын 92,3% гипертония, 58,6% предсердиянын фибрилляциясы, 33,7% миокарддын
инфаркты, 31,6% кант диабети, 21,5% стенокардия белгиленген; өнөкөт бөйрөк оорусунун C3 стадиясы
жана андан жогору деңгээли бейтаптардын 64,6% болгон; 79.9% бейтапта беш же андан көп коморбиддик
индекси болгон. Ооруканага жаткыруу учурунда бейтаптардын 9,4% ӨЖЖ II функционалдык
классына(ФК), III ФК - 70,4%, IV ФК - 20,2% ээ.Бейтаптардын көпчүлүгүндө, 46,1% туруктуу ыргытуу
фракциясы (ЫФ), ортоңку ЫВ - 33,3%, төмөнкү ЫФ - 20,6% болгон. ӨЖЖ декомпенсациясы менен ооруканага түшкөн бейтаптардын 41,4% эркектер, 58,6% аялдар, 90,6% улгайган жана кары курагында болгон.
Эркектерге салыштырмалуу аялдардын арасында тамеки тартуу (66,6% га) жана алкоголдук ичимдиктерди ичүү (60,0% га), физикалык активдүүлүктүн жетиштүү деңгээли (25,6% га), ашыкча салмак жана
семирүү (21ге, 4%) бир кыйла аз кездешкен.
Тыянак. Жүргүзүлгөн талдоо ири адистештирилген ооруканада ӨЖЖ менен ооруган бейтаптарга медициналык жардам көрсөтүүнү оптималдаштырууга багытталган комплекстүү чараларды пландаштырууга
жана иштеп чыгууга мүмкүндүк берет.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Азиялык адамдардын акралдык меланомасын эрте диагнозунун маселелери, аларды чечүүнүн мүмкүн жолдору
Авторлор: Исупова А.А., Якубов А.С., Исупов Р.В., Ланг М.Ю.
Беттер: 149-157
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Тери рагына чалдыгуу дүйнө жүзү боюнча тынымсыз өсүп жатат, тери рагына чалдыккандардын
90% дан ашыгы меланома менен байланышкан. Меланомада аман калуу шишиктин калыңдыгынан көз каранды.
Ошондуктан, эрте аныктоо прогнозду жакшыртуу үчүн абдан маанилүү кадам болуп саналат. Акралдык меланома
- алакандын, тамандардын жана тырмак төшөктөрүнүн терисинде пайда болгон меланоманын белгилүү бир түрү.
Акралдык меланома - азиялыктарда меланоманын эң кеңири таралган түрү. Акралдык-лентигиноздук меланома
менен ооруган бейтаптар, адатта, метастаздын жогорку ыктымалдуулугу менен оорунун өнүккөн стадиясында
диагноз коюшат. Меланоманын башка түрүнө салыштырмалуу акралдык меланомада өлүмдүн көбөйгөнүн да-
лилдер бар. Бул оорунун негизги өзгөчөлүктөрүн түшүнүүдөгү прогресске карабастан, акралдык меланоманы
алгачкы этапта аныктоо кыйынчылык бойдон калууда. Азия тектүү адамдарда оорунун алгачкы стадияларында
акралдык лентигиноздук меланоманы ийгиликтүү жана өз убагында диагностикалоо, ALM менен ооругандарды
эрте аныктоо жана өз убагында дарылоо үчүн клиникалык, дерматоскопиялык, гистологиялык жана молекулярдык
маалыматтарды интеграциялоо зарыл болуп калат, бул оң таасирин тийгизет. жашоо көрсөткүчү.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Азыркы учурдагы азык-түлүк ботулизминин Кыргыз Республикасында жана Ош облусундагы кыскача эпидемиологиялык мүнөздөмөсү
Авторлор: Салиева С.Т.
Беттер: 96-103
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

 

 

Макалада Кыргыз Республикасында жана Ош облусунда тамак-аш ботулизми менен катталган 230 оорулунун
кыскача эпидемиологиялык муноздомосу каралды. Эпидемиологиялык изилдоодоонун натыйжасында тамак
аш ботулуизми негизинен уй шартында даярдалган консерва продукталары, аларды даярдоодо кетирилген
кемчилдиктерден улам, жашылча салаттары, варенье , бадыран помидорду консервалоо негизги булак болгону
аныкталды.
Жалпы катаалган 230 ооруулулардын арасынан: эркек жынысындагы 87 (37,8%) жана 143 (62,2%) аялдар, курактык топтогу градация болгон: 14 жашка чейин – 20 (8,7%), 15-19 жаш – 25 (10,9%), 20-29 жаш – 67 (29,1%),
30-39 жаш – 42 (18,3%), 40-49 жаш – 35 (15,2%) жана 50 – 59 – 24 (10,4%), 7,4% жана андан улуу (7,4%) адам
болгон. Азык-түлүк ботулизминин орточо леталдуулугу 5,30,9% болуп, 0% дан13,8% га чейин өзгөрүшү
байкалган.Леталдуулук корсоткучу эн жогорку корсоткучко чейин жетпгендиги коэфициент корреляциясы
0,63 менен тастыкталды
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Азыркы этаптагы саламаттыкты сактоонун маңызы жана мааниси
Авторлор: Жусупова А.Б., Бахрамжанова Н.М.
Беттер: 128-133
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. XXI кылымда саламаттыкты сактоо, медициналык илим жана өндүрүш медициналык кызматкерлерди жаңы медициналык технологиялар, дары-дармектер, медициналык багыттагы буюмдар, приборлор
жана шаймандар менен камсыз кылуу, бул калктын ден-соолугунун акыркы көрсөткүчтөрүнө: өлүмгө, ооруга
жана майыптыкка олуттуу таасир этиши керек. Көптөгөн өлкөлөр саламаттыкты сактоо тармагына чыгымдарды жылдан-жылга көбөйтүп жатышат, бирок бул инвестициялардан тиешелүү кайтарым жок. Коомдук
ден-соолукка жетишүү көйгөйлөрү мамлекеттин негизги милдеттеринин бири. Калктын көбөйүшүнүн заманбап режимине демографиялык өтүүнүн алкагында патология реструктуризацияланууда: ресурстарды көп
талап кылган нозологиялык формалар (биринчи кезекте өнөкөт оорулар) өсүүдө, патологиянын үлүшү азайып
жатат, аларды дарылоо жана алдын алуу бир кыйла төмөн чыгымдарды талап кылат.
Изилдөөнүн максаты - саламаттыкты сактоодогу модернизациянын өзгөчөлүктөрүн талдоо.
Материалдар жана ыкмалар. Изилдөөнү жазууда статистикалык, математикалык, байкоо, талдоо, салыштыруу сыяктуу методдор колдонулган.
Иштин практикалык мааниси анын саламаттыкты сактоону модернизациялоонун негизги багыттарын иштеп
чыккандыгында, бул медициналык мекемелерге калкка сапаттуу медициналык кызмат көрсөтүүгө жана ошону
менен калктын ден соолугунун узактыгын жогорулатууга мүмкүндүк берет , ошондой эле жарандардын жашоо
сапатынын деңгээли.
Натыйжалар. Ошентип, саламаттыкты сактоо - мамлекеттин ишинин бир тармагы, анын максаты - калкка
жеткиликтүү медициналык жардам көрсөтүү, анын ден-соолугун сактоо жана жакшыртуу.
Жыйынтыгы. Негизги мыйзам актылары адамдын ден-соолукту коргоо жана чыңдоо укугун бекемдейт. Саламаттыкты сактоо тутумун оптимизациялоо - мамлекеттин социалдык-экономикалык саясатынын эң
маанилүү бөлүгү. Саламаттыкты сактоо мамлекеттик тутум катары максаттардын бирдиктүүлүгү, кызматтардын өз ара аракеттенүүсү жана үзгүлтүксүздүгү (терапиялык-профилактикалык), квалификациялуу медициналык жардамдын жалпыга жеткиликтүүлүгү жана чыныгы гуманисттик багыты менен каралат
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Алма-Ата облустынын калкына адистештүрүлген консультативдик-диагностикалык жардамды уюштуруу
Авторлор: Каргабаев Е.Ж.
Беттер: 13-21
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Калкка адистештирилген консультативдик-диагностикалык жардамды уюштуруу жана көрсөтүү
көйгөйлөрү саламаттыкты сактоодогу эң татаал маселелердин бири бойдон калууда. Өлкөнүн дээрлик бардык региондорунда калктын ден-соолугунун абалындагы жагымсыз тенденцияларды, зыяндуу шишиктердин жогорку деңгээлин эске алуу менен, ооруканага чейинки баскычта квалификациялуу медициналык
жардамдын болушун камсыз кылуу өтө маанилүү. Анткени 80% га жакын оорулуулар бейтапкана мекемелеринде дарыланууну башташат жана бүтүрүшөт. Өлкөнүн көпчүлүк аймактарында оорунун өсүшү байкалган. Баштапкы учурлардын санынын көбөйүшү көптөгөн аймактарда зыяндуу шишиктердин
көбөйүшүнө таасир эткен
Изилдөөнүн максаты. Скрининг программаларын ишке ашыруунун талдоосунун негизинде онкологиялык
бейтаптарга адистештирилген медициналык жардамды уюштурууну өркүндөтүү.
Алматы областынын түштүк аймагындагы калктын зыяндуу шишик ооруларынын деңгээлин, түзүмүн жана
өзгөчөлүктөрүн, ошондой эле жашаган жерине жараша калкка скринингдик программаларды аткарууда
адистештирилген консультативдик-диагностикалык жардамдын көлөмүн жана мүнөзүн талдоонун натыйжалары колдонулган. Жатын моюнчасынын, эмчек рагынын, ичеги-карын рагынын скрининги боюнча
айылдык саламаттыкты сактоонун онкологиялык кызматынын учурдагы абалы, ошондой эле айыл калкына
адистештирилген консультативдик-диагностикалык жардамдын иштелип чыккан моделин ишке киргизүү
менен адистештирилген медициналык жардамды өркүндөтүүгө багытталган азыркы онкологиялык кызматтын абалы талданды.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Алтай Республикасында жашаган башталгыч мектеп окуучуларынын физикалык өнүгүүсү
Беттер: 82-87
Мектептеги дене тарбия программасынын алкагында мектеп шартында баланын физикалык
абалын такай көзөмөлдөп туруу керек. Алтай Республикасында жашаган 7-13 жаштагы мектеп окуучуларынын физикалык өсүүсүн баалоо изилдөөнүн негизги максаты.
Физическое развитие школьников младших классов, проживающих в Республике
Алтай
Коллектив авторов, 2020
ФГБОУ ВО «Алтайский государственный медицинский университет» Министерства здравоохранения РФ, Барнаул, Российская Федерация
“Здравоохранение Кыргызстана”
научно-практический журнал
Материалдар жана усулдар. Алтай Республикасында жашаган 7-13 жаш курагында эки жыныстагы 1205
мектеп окуучусу текшерүүдөн өткөрүлдү. Окуу жылынын башында жана аягында антропометриялык
изилдөөлөр жүргүзүлдү. Математикалык статистиканын параметрикалык эмес ыкмалары, маанилүүлү
деңгээли p <0.05 колдонулду.
Жыйынтыгы: 7-8 жаштагы эркек балдардын дененисинин өлчөмү жана салмагы кыйла жогору экени
аныкталды. 9-10 жаштагы мектеп окуучуларынын салмагы менен боюнун ортосунда гендердик айырмачылык жок. 11-13 жаштагы кыздардын бою жана салмагы көбүрөөк болгон. Окуу жылында дене салмагынын орто эсеп менен 3 кгга өсүшү, ал эми боюнун 4-5 см өсүшү байкалган.
Тыянак. Бардык курактык топтордо Кетле индекси норма чегинде жана балдардын салмагын туура сыяктуу мүнөздөйт.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Альдостерома боюнча ретроперитоноскопиялык адреналэктомияны периоперативдик анальгезия методдорун салыштырмалуу баалоо
Беттер: 41-49
Бөйрөк үстүндөгү бездерди операция кылуу учурунда анестезия менен камсыз кылуу дагы
деле бир топ кыйынчылыктарды жаратып жатат. Бул бөйрөк үстүндөгү кыртыштын жана медулланын
гормондору негизги турмуштук функциялардын жана системалардын абалына олуттуу таасир тийгизгендигине байланыштуу. Көбүнчө, анестезия берүүнүн татаалдыгын семиздик, стероиддик диабет, экинчи
артериялык гипертензия жана суу-электролиттеринин одоно бузулушу оорлотот да операциянын алдындагы тактиканы кылдат тандоону талап кылат.
“Кыргызстандын саламаттык сактоо”
илимий-практикалык журналы
№ 4 2020 Бештин айы
Изилдөөнүн максаты. Ретроперитоноскопиялык адреналэктомияда периоперативдик анальгезиянын ар
кандай варианттарынын периоперативдик мезгилге тийгизген таасирин изилдөө.
Материалдар жана усулдары. Ретроперитоноскопиялык адреналэктомия жазалган альдостерома менен
ооруган 57 бейтапты рандомизацияланган изилдөө жүргүзүлдү. Периоперативдик анальгезия ыкмасына
жараша бейтаптар эки топко бөлүнөт. Биринчи топто (n-30), операция десфлуранды аз агым (low flow)
менен дем алдырууга негизделген айкалыштырылган анестезия менен жүргүзүлдү; периоперативдик
анальгезия үчүн, опиоиддерди тутумдук гана берүү колдонулган. Экинчи топто (n-27), операция дезфлуранды аз агым (low flow) менен дем алдырууга негизделген омуртканы түздөгөн (ESP erector spinae plane)
фасциалдык этти 0.35% ропивакаин эритмеси менен блокада жазап, аралаш анестезия шартында операция
жасалды. Анестезиянын шайкештигинин көрсөткүчтөрү, борбордук жана перифериялык гемодинамика
изилденди, нерв-булчуң өткөрүмдүүлүгү мониторингделди, операциядан кийинки калыбына келтирүүнүн
эффективдүүлүгү жана операциядан кийинки анальгезиянын сапаты, операциядан кийинки критикалык
инциденттердин саны бааланы.
Жыйынтыгы. Десфлуранга негизделген аз агымдуу ингаляциялык анестезия шартында ропивакаин ESP
блокадасы менен айкалышкан операция жасоо, десфлюран жана тутумдук опиоиддик анальгезия менен
биргелешкен анестезияга салыштырганда наркоздон кийинки тез калыбына келтирүүгө, операциядан кийинки эффективдүү анальгезияга жана операциядан кийинки алгачкы мезгилде аз өлчөмдө татаалдашууга
алып келээри аныкталды. Бул 1-топко салыштырмалуу, 125 саат (95% CI 115-133) (p = 0.036). 2-топтогу
бейтаптар үчүн ооруканага жаткыруу убактысынын кыйла кыскаруусуна шарт түздү, 96 саатка (95% CI
86-103) .
Тыянактар. ESP блокадасы периоперативдик мезгилдеги ооруну басуунун натыйжалуу ыкмасы, наркоздон кийинки тез калыбына келтирүүгө жана опиоиддик анальгезияга салыштырмалуу альдостерома үчүн
ретроперитоноскопиялык адреналэктомиядан кийин ооруканада болуу мөөнөтүнүн кыскартылышына
өбөлгө түзөт
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БАЛДАРДЫН БРОНХОЭКТАЗ ООРУСУ
Беттер: 84-87
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БАЛДАРДЫН ЖҮЛҮН ГРЫЖАЛАРЫНДА КЕЗ
Беттер: 52-56
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Балдардын кургак учугун оорусундагы патологиялык материалдын ар түрдүү үлгөлөрүнүн лабораториалык түрдө диагностикалоонун маалыматуулугу
Авторлор: Курманова Н.К., Калманбетова Г.И., Матаева Г.К., Азыкова А.Б.
Беттер: 58-64
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Балдардын кургак учук оорусу өпкөдөн тышкаркы жайгашуусу, бактериялардын сейрек жана аз
бөлүнүп чыгышы менен мүнөздөлөт. Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (ВОЗ) кургак учукту аныктоо
натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн болгон жеткиликтүү диагностикалык материалдарды лабораториялык ык-
малардын бардык түрүн колдонуу менен текшерүүнү сунуштайт. Бул изилдөөнүн максаты балдардагы кургак
учук микобактериясын аныктоодо диагностикалык материалдардын ар түрдүү үлгүлөрүнүн маалыматтык маз-
мунун изилдөө болгон. Материалдар жана ыкмалар. 2017-2021-жылдар аралыгында 15 жашка чейинки 1676
баланы кургак учук микобактериясына Улуттук фтизиатрия борборунун Республикалык референттик лабора то-
риясы тарабынан жүргүзүлгөн микробиологиялык изилдөөлөрдүн ретроспективдик талдоолорунун жыйынтыгы
болгон. Натыйжалар. Маалыматтулугу боюнча эщ жогору болгон үлгүлөр биопсиялар/кесиндилер, жара те-
шикчеден чыккан ириң, бронхиалдык жуулмалар жана жүлүн суюктугу болгон. Салыштырмалуу Кургак учукту
културалдык(MGIT, LJ) жана микроскопиялык жолдор менен аныктоого караганда тез аныктоо молекулярдык
диагностикалык ыкмаларынын (Xpert MTB/RIF, GenoTypeMDRTB plus) сезгичтиги жогору болгон. Жыйынтык
тар. Балдар кургак учугун лабораториялык түрдө аныктоодо диагностикалык материалдардын түрдүү
үлгүлөрүнүн жалпы маалыматтык мазмуну 11,4% түздү. Алдынкы диагностикалык тест катары кургак учук ди-
агнозун тактоо жана туура дарылоону баштоо үчүн тез молекулярдык методдор сунушталат.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Балдардын курч гепатит А оорусунун асцит менен оорлошкон түрүнө клиникалык жана эпидемиологиялык мүнөздөмө
Авторлор: Алишерова А.Ш., Анарбаева А.А., Садыбакасова Г.К., Суранбаева Г.С.
Беттер: 105-110
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Изилдөөнүн максаты балдардын курч гепатит А (ГА) оорусунун асцит менен оорлошкон түрүнө кли-
никалык, биохимиялык жана эпидемиологиялык мүнөздөмө берүү. Бул илимий изилдөө эпидемиологиялык, кли-
никалык, лабораториялык, серологиялык, инструменттик жолдор менен изилденген. ГА менен ооруган 29 бала
көзөмөлдө болгон. Оорунун башталышы бардык балдарда курч мүнөздө жүргөн жана оорунун бардык өрчүү мез-
гили байкалган. Балдар ооруканага денеде сарык пайда болгондо кайрылышкан. Аларды ультраүндүү аппараттан
изилдөө мезгилинде асцит аныкталган. Оорунун белгилери эрте жаштагы балдарда жана мектеп окуучуларында
кездешкен. ГА оорусу орто жана оор абалда жүргөн. Ооруканага түшкөндө оорулуулардын абалы оор түрүндө
болгон. Бир учурда гана жалпы билирубиндин деӊгээли бийик болгон (жалпы билирубин 204 ммоль/л) жана те-
ринин кычышуусун пайда кылган. Калган учурда сарыктын белгиси орточо болгон. Сарык мезгилинин көп учурда
кездешкен оорунун белгилери булар болгон: көӊүлдүн айнуусу, ысытма, уйкунун бузулушу, кусуу, тамакка болгон
табиттин жоголушу. Оор мүнөздөгү ГА нын түрүндө боордун көлөмү 3,0-3,5-3,5 см чейин чоӊойгон жана аны
кол менен сыйпалап көргөндө ооруп турган, жумшак абалда болгон. Көк боордун чоӊоюшу 4 оорулууда аныкта-
лган. ГА нын бардык мезгилинде АЛТ көрсөткүчү 1,25 ± 0,1 мкатты түзгөн. Сарык мезгилинин орточо жүрүүсү
14,4 ± 3,1 күн болгон. Оорунун оор абалда жүрүүсүндөгү жагымсыз белгилери болуп төмөнкүлөр аныкталган:
уйкунун бузулушу, тамакка болгон табиттин жоголушу, мурун көӊдөйүнөн кандын агуусу.
ГА оорусунун оор абалда жүрүүсү бардык оорулуулардын ооруканага сөзсүз түрдө жатуусун аныктайт, ошондой
эле, ооруну аныктоодо, дарылоодо, байкоодо дарыгерлер тарабынан кылдат мамиле талап кылынат.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Балдардын көрүү кемтигинин бузулуусун алдын алуу, көйгөйгө атаэненин көз карашы
Беттер: 75-81
Макалада ата-энелердин балдардын визуалдык функцияларынын мүмкүн болгон бузуулары
жөнүндө маалымдуулугун изилдөө, алардын балдардагы офтальмологиялык патологиянын алдын алуу
боюнча иш-чараларга активдүү катышууга даярдыгын баалоону максат кылып койгон социологиялык
изилдөөнүн натыйжалары чагылдырылган.
Материалдар жана усулдар. Социологиялык сурамжылоо анкетасы (422 анкеталар). Ар бир баскычта
социологиялык сурамжылоо жана анын натыйжаларына медициналык-статистикалык талдоо
(өкүлчүлүктү жана ишенимдүүлүктү эсептөө) жүргүзүлөт.
Жүргүзүлгөн талдоонун жыйынтыгында ата-энелердин балдарындагы көрүү функциясынын калыптануу
маселесине жоопкерчиликтүү мамилесинин толук эместиги жана маалымдуулук деңгээлинин жетишпегендиги аныкталды. Өз кезегинде, бул көрүүнүн бузулушун өз убагында аныктоо маселелерин чечүүдө
медициналык-уюштуруучулук мамилени колдонуунун актуалдуулугу, айрыкча балдар арасында анын бузулушунун алдын алуу боюнча профилактикалык чараларды колдонуу жөнүндө корутунду чыгарууга
мүмкүндүк берет.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БАЛДАРОДЫН ДЮШЕНН БУЛЧУН ДИСТРОФ
Беттер: 82-84
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БАШ АЙЛАНУУ (ЖАЛПЫ АДАБИЯТТЫ ИЗИ
Беттер: 15-19
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БАШМЭЭНИН КӨК  КАНТАМЫР АРКЫЛУУ
Беттер: 19-22
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Бел омурткасындагы диск чуркусунун клиникалык-нейровизуализациялык параллелдери
Авторлор: Ырысов К.Б., Келиева Л.Х., Каныев А.А., Каримов У.А.
Беттер: 39-46
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Акыркы мезгилде остеохондроздо жүрүүчү патогенездин, агымынын, жүлүндүн жана анын
байлоо аппаратындагы биохимиялык өзгөрүүлөргө болгон изилдөөчүлөр менен практикалык дарыгерлердин көз карашында маанилүү динамика байкалууда. Бул диагностика арсеналында компьютердик томография (КТ) жана магниттик-резонанстык томографиянын (МРТ) пайда болуусу менен келген жаңы
мүмкүнчүлүктөргө байланыштуу. КТ жана МРТ практикага киргизилгенден бери маалыматтардын
ишенимдүүлүгү 82 - 93% чейин жогорулады.
Эмгектин максаты - клиникалык сүрөттөмө жана колдонулган изилдөө, дарылоо ыкмаларынын натыйжасын жакшыртуу жолу менен бел омуртка диск чуркусунан жапа чеккен бейтаптардын хирургиялык жол
менен дарылоосун жана диагностиканын өркүндөтүү.
Материал жана ыкмалар. Эмгек нейрохирургия бөлүмдөрүндө оперативдик (116 - 83,5%) жана консервативдик (23 - 16,5%) стационардык дарылоо алган бел омуртка чуркусунун кабылдоолорунан жапа чеккен
139 бейтаптын клиникалык, диагностикалык изилдөөнүн, хирургиялык дарылоо комплексинин маалыматтарын талдоону камтыйт. Бейтаптардын курагы 19 дан 72 жашка чейинки чекте термелген.
Натыйжалар. Жогорку маалыматтуу МРТ ыкмасын колдонуу аркылуу ооруу синдрому жана сезүү бузулуулары дисктин деңгээл санынан, омуртка каналында жайгашуусунан жана өлчөмүнөн көз каранды экендиги анкыталды. ооруу синдромунун жана сезүү бузулууларынын деңгээли пролапс болгон дисктердин
санына байланышта болгон. Баса белгилей турганы, омуртка аралык дисктер канчалык көп дегенеративдик-дистрофиялык процесске кабылса, ооруу синдрому ошончолук күчтүү болуу мүмкүнчүлүгү бар.
Жыйынтыгы. . Бел омуртка дисктеринин дегенеративдик-дистрофиялык процесстерин ну аркылуу диагностикалоодо эң маалыматтуу болуп магниттик-резонанстык томография эсептелет, ал ыкма диск чуркулардын санын, жайгашуусун, өлчөмүн тактоого жардам берет. Бел омурткасындагы диск чуркулары бар
бейтаптарды изилдөөдөгү оптималдык алгоритм нейрохирургиялык кийлигишүү жасоодон мурун чечим
кабыл алууда бел омурткасынын рентгенографиясынан, жүлүндүн жана омуртка устунунун МРТсынан,
жана көрсөтмө болсо магниттик-резонанстык миелографиядан турат.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
БИЙИК ТООЛУ КЛИМАТТЫН ЖАРАКАТКА ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ
Беттер: 128-132
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Бинокулярдык көрүү бузулганда шериктеш чалыр көздүүдө амблиопияны комплекстүү дарылоонун натыйжалуулугу
Авторлор: Бердибаева А.И.
Беттер: 61-70
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Изилдөөнүн максаты- Бинокулярдык көрүүнүн бузулушу менен шериктеш чалыр көздүүдө дисбинокулярдык амблиопияны комплекстүү дарылоонун натыйжалуулугуна талдоо жүргүзүү.
Материал жана дарылоо ыкмалары.100 бейтап дарыланган (158 көз) — шериктеш эки ача чалыр көздүү
- 54 бейтап (86 көз), жана бириккен чалыр көздүү - 46 бейтап (72 көз). Контролдук тайпа —эмметропия
менен 10 адам (20 көз). 3 жашка чейинки орточо курак ‒2,4±0,45жаш, 3 төн 7 жашка чейин — 4,8±0,07
жана 7 жаштан жогору —8,3±0,4. 10°—40ка чейин бурчтуу чалыр көздүү бейтаптар (80 көз); 11° дан
15° ке чейин —25 бейтап (40 көз), 15° тан жогору ‒35 (38 көз). Гиперметропиялык астигматизм менен —
69 бейтап (111 көз), жогорку даражадагы гиперметропия менен —31 бейтап (47 көз). Жеӊил даражадагы
амблиопия ‒28 бейтап (40 көз), орточо даражадагы ‒48 бейтап (84 көз) жана оор даражадагы —24 бейтап
(26 көз). Комплекстүү терапиянын негизинде үч баскычтуу ыкма колдонулду: биринчи баскыч- ВВЗЦ ны
аныктоо менен каректин-аккомодативдик тутумуна жана каректин реакциясынын (V) ылдамдыгына таасир
этүү (түскө импульстук терапия, “Фокус”, “Relax” аппараттары, вакуумдук Сидоренко көз айнеги, үйдөн
көнүгүү жасоо). Экинчи баскычта — көздүн торчосунун колбочкаларына таасир этүү — “Гүл”, “Крестиктер”, “Жөргөмүш” программалары, кванттык нурлар, окклюзиялар жана пенализация. Үчүнчү баскыч —
бификсация рефлексин калыбына келтирүү: “Айкалыштыруу”, “Биригүү”, “Тренажер” компьютердик
программалары, 0,1% р-р Семакс схемасы боюнча мурунга тамчылатуу.
Натыйжалар. ВВЗЦны 1400±0,74 м/с дан 900±2,08 м/с (P<0.01) га чейин кемитүү, V каректик реакцияны
1,5±0,17мм/с дан 2,8±0,05мм/с (P<0.01) га чейин көбөйтүү алынды; ОAA жана ЗААны 14,4±0,23D b
5,2±0,27D, КГда—14,65±0,8. (P<0.05) жогорулатуу, алысты көрүүнүн курчтугун 0,83±0,12га чейин жогорулатуу, 72,2% учурда (68 бейтап) — бинокулярдык көрүү өөрчүгөн.
Жыйынтыгы. Дисбинокулярдык амблиопияны дарылоонун комплекстүү ыкмасынын натыйжалуулугу
көрүү тутумунун бардык звенолоруна таасир этүүсү менен шартталган.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Биохимиянын көз карашы менен атеросклероздогу азот оксидинин метаболитикалык ролу
Авторлор: Акынбекова Н.Б., Махмудова Ж.А., Таалайбекова М.Т., Мамышов А.Ж.
Беттер: 33-38
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Атеросклероз азыр биздин кылымдын негизги көйгөйлөрүнүн бири болуп саналат. 2025-жылга чейин
жүрөк-кан тамыр ооруларынын таралышы дүйнө калкынын 30% жетет деп болжолдонууда [1]. Жүрөк-кан тамыр
оорулары өлүмдүн негизги себептеринин бири болуп саналат. Жыл сайын жүрөк-кан тамыр патологиясынан 17,5
миллиондон ашык адам каза болсо, Кыргызстанда бул көрсөткүч 18 миңден ашык адамга жетет. Кеңири таралы-
шына, татаалдашуулардын жана өлүмдүн жогорку деңгээлине байланыштуу, жүрөк-кан тамыр ооруларын алдын
алуу медицинанын барган сайын артыкчылыктуу багытына айланууда. Акыркы мезгилде медицинада зат алма-
шуу багыты интенсивдүү түрдө иштелип чыкты, анын максаты – жүрөк-кан тамыр патологияларында клеткалык
зат алмашуунун бузулушун анализдөө. Атеросклероздо пайда болгон эң алгачкы кубулуштардын бири катары
плазманын компоненттеринин, айрыкча тыгыздыгы төмөн липопротеиндердин өтүмдүүлүгүнүн жогорулашына
жана алардын субэндотелий мейкиндигинде чөктүрүлүшүнө алып келиши мүмкүн болгон функциянын бузулушу
деп айтууга болот [2,3]. Азот оксидинин субстраты L-аргининдин кан тамырлардын тонусун жана гемодинами-
касын жөнгө салууга оң таасирин тийгизет, липиддердин жана белоктун деңгээлин жөнгө салууда медиатор болуп
саналат. Бир катар патологиялык шарттардын (мисалы, эндотелий дисфункциясынын) өнүгүшүндө азот оксиди-
нин субстраты L-аргининди колдонуунун натыйжалуулугу далилденген. Жакынкы жана алыскы чет өлкөлөрүнүн
илимий авторлордун адабият маалыматтарында изилдөө көрсөткөндөй, бүгүнкү күнгө чейин Кыргыз Респуб-
ликасында L-аргининдин бийик тоолуу шарттардагы таасирин, өзгөчөлүктөрүн изилдөө боюнча экспериментал-
дык изилдөөлөр жүргүзүлө элек, мында өзгөчө көңүл бурулууга тийиш жаракат, күйүк, ачкачылык, стресс сыяктуу
клиникалык өтө оор шарттарда бул аминокислотанын натыйжалуулугу.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Бир жашка чейинки балдарда гипотрофиянын өнүгүүсүнүн кош бойлуу мезгилиндеги патологияларга жана алардын энелеринин төрөтүндөгү кыйынчылыктарга көз карандылыгы
Авторлор: Хакимов Ш.К.
Беттер: 98-102
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Балдардын бир жашка чейинки жашоосундагы гипотрофиянын өнүгүүсүнүн кош бойлуулук мезгилиндеги
патологияларга жана энелердин төрөтүндөгү татаалдыктарга көз карандылыгына байланыштуу тобокелдик
факторлорунун себептеринин аймактык өзгөчөлүктөрүн табуу.
Бул изилдөөнүн негизги максаты дени сак жана гипотрофиясы бар оорулуу балдардын клиникалык жана
анамнестикалык маалыматтарын эске алуу менен, себептик факторлорду салыштырмалуу изилдөө болгон.
Биздин көзөмөлүбуздө гипотрофиясы бар 135 бир жашка чейинки балдар болгон. Көзөмөлдөө тобунда
ошол эле жаштагы 126 дени сак балдар болгон жана алардын антропометриялык мүнөздөмөлөрү патологиянын деңгээлине жараша баяндалган.
Кош бойлуу кезиндеги жана төрөт учурундагы катаалдыктары бар аялдардан төрөлгөн бир жашка чейинки
балдардагы гипотрофиныны өнүгүүсүнө энелердин ден-соолугунун абалы себеп болот.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Бир нече дарыларга туруктуу кургак учук ооруусунун кыйыр кубулуш учурундагы интерлейкин-4 жана интерлейкин-6 көрсөткүчтөрү
Авторлор: Дуденко Е.В., Сыдыкова С., Жаныбеков И.Ж.
Беттер: 28-32
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Дары-дармек аллергиясы (ДА) - көп дарыга туруктуу кургак учук (КДТ КУ) дагы терс көрүнүштөрдүн
негизги түрлөрүнүн бири. Аллергиялык реакция цитокиндердин (ЦТ) таасиринен пайда болот. Изилдөөнүн мак-
саты: ДА менен КДТ КУ менен ооруган пациенттерде IL-4, IL-6 интерлейкиндеринин жана цитокин балансынын
(ЦБ) өндүрүшүн изилдөө болгон. Материалдар жана ыкмалар: изилдөөнүн объектиси болуп клиникалык бел-
гилери боюнча кургак учукка каршы препараттарды алууда ДА менен КДТ КУ менен ооруган 80 бейтап алынды.
Бул бейтаптар кургак учукка каршы химиотерапияны төмөнкү схемалар боюнча алышкан: стандарттуу дарылоо
режими (СР) - 50/62,5%, кыска мөөнөттүү режим (КР) - 10/12,5% жана жеке режим (ЖР) - 20/25,0% оорулуулар-
дын. Бейтаптардын орточо жашы 34,0±3,8 жашты түздү. Изилдөөчү материал кан сывороткасы болуп саналат.
Изилдөө методу – ферменттик иммуносорбенттик анализ («Сэндвич методу»), «Awareness Technology» аппара-
турасы жана «Vector-Best» реагент комплекттери. Сезгенүүгө каршы IL-4 жана сезгенүүгө каршы IL-6 спонтандык
өндүрүшү изилденген. Перспективдүү жана ретроспективдүү изилдөө жүргүзүлдү. Статистикалык иштетүү
SPSS16.0 программалык пакетин колдонуу менен ишке ашырылган. Натыйжалар. Изилдөөнүн төмөнкүдөй на-
тыйжалары алынды: IL-6 концентрациясы 38/47,5% нормадан ашты, IL-4 2/2,5% КДТ КУ менен ооруган 80 оору-
лууда (р<0,05). СР жана ЖР менен ооруган бейтаптарда IL-4 жана IL-6 (p<0.05) ортосунда статистикалык айырма
бар. ЦБ болгон: СР (18,1±3,0/1,3±0,1=13,9), ЖР (31,4±5,8/2,7±0,2=11,8) жана КР (15,3±4,5/3,2±0,3=4,8). Демек,
СР менен дарылоо учурунда эң активдүү аллергиялык сезгенүү реакциясы (ЦБ=13,9) байкалган, бул дарылоонун
терс натыйжаларына алып келиши мүмкүн. Бул ДА менен ооруган бейтаптарда кургак учукка каршы дары-дар-
мектер менен дарыланган КДТ КУ менен ооруган бейтаптарда орточо ЦБ жогору экени аныкталган (11,1).Жы-
йынтыгы. IL-4, IL-6 жана ЦБ (IL-6/IL-4) өндүрүшүн изилдөө КДТ КУ менен ооруган ДАсы бар аллергиялык
сезгенүү реакциясынын активдүүлүгүн баалоого өбөлгө түзөт.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Биринчи курстагы студенттерде диспепсиянын белгилери пайда болуу коркунучунун факторлору
Авторлор: Бессонов П.П., Бессонова Н.Г.
Беттер: 14-20
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Учурда, тамак сиңирүү тутумунун ооруларынын көйгөйү клиникалык терапияда негизги маселелердин бири болуп саналат. Жаш курактагыларда тамак сиңирүү тутумунун ооруларынын саны туруктуу көбөйүүсү байкалууда.
Изилдөөнүн максаты - тамак сиңирүү тутумунун ооруларынын коркунуч факторлорун изилдөө үчүн
Медициналык институттун 1-курсунун студенттеринин арасында сурамжылоо жүргүздү.
Материалдар жана усулдар. 51 студент анкетаны толугу менен толтурушту, алардын ичинен 30 кыз
(59%), 21 эркек бала (41%), жаш курагы 17-18 жашты түздү. Бул анкетада 27 пункт камтылган, тамактануу
маселелери, тамак сиңирүү тутуму жана тобокелдик факторлору боюнча даттануулардын болушу же жоктугу.
Жыйынтыгы. Анкетаны толугу менен толтурган адамдардын 33,6% диспепсиянын белгилери аныкталды. Биздин маалыматтар боюнча, балким окууда жумуштун көптүгүнөн улам, биринчи курстун студенттеринин тамактануусу тең салмактуу эмес, алар көп учурда фаст-фуд (гамбургер, хот-дог, пицца),
жарым фабрикаттарды (Пирсон χ2-13.73, p <0.002) жешет, "кургак тамак" менен шашылыш тамактануу,
тамактануу эрежесин бузуу, көбүнчө негизги тамакты кечкиге калтыруу (p <0.001) байкалат, бул жүрөккан тамыр жана тамак сиңирүү органдарынын ооруларына алып келүү коркунучунун негизги факторлору
болот. Диспепсия симптому бар респонденттерде айрым тамак-аш азыктарына чыдамсыздык сыяктуу
ферменттик жетишсиздиктин белгилери, ошондой эле коштолгон оорулар жана оор тукум куучулук бар.
Кортунду. Көпчүлүк учурларда диспепсиянын белгилеринин тобокелдик факторлору өзгөрүлмө болот,
бул алдын алуу иш-чараларды түзүүгө жана студенттер арасында ден соолукту чыңдоо боюнча билим
берүүгө мүмкүнчүлүк берет.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Бишкек шаары шартында улгайган жаштагылардын медициналык- социалдык аспектилери
Авторлор: Сулейманова Г.Т., Курманова А.Р., Касиев Н.К., Касымова Р.О.
Беттер: 114-122
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Калктын карышыы азыркы дүйнөдөгү эң маанилүү демографиялык процесстердин бири, ал татаал, көп факторлуу, медициналык-социалдык проблема болуп саналат. Калктын тез картаюу тенденциялары негизинен
глобалдуу болуп саналат, айрыкча аз жана орто кирешелүү өлкөлөрдө 60 жаштан ашкан адамдардын үлүшү үч эсеге көбөйүшү күтүлөт - 46 миллионго (2015), 147 миллионго (2050). Мындай көрүнүштөр Кыргыз Республикасы үчүн да болжолдонууда, анда 1999-жылдан бери 50 жаштан ашкан адамдар (12,0%) 2019-жылга карата 16%га чейин өскөн жана улгайган адамдардын эң жогорку үлүшү борбор калаанын тургундарына 14,7%дан 17,9% га чейин туура келет.
Анын үстүнө, бул процесстердин бардыгы кыргызстандыктардын өмүрүнүн орточо узактыгынын олуттуу өсүшү менен коштолуп, республика боюнча орточо эсеп менен 67,0 жаштан 71,5 жашка чейин түзөт, ал эми Бишкек шаарында 68,4 жаштан 74,6 жашка чейин. Ушунун фонунда Кыргыз мамлекетинин саламаттыкты сактоосунун
жана социалдык камсыздоосунун заманбап системасында калкка геронтологиялык жардам көрсөтүүчү кадрдык ресурстар жана уюмдар иш жүзүндө жок. Ошондуктан, калктын каруу процессине натыйжалуу көңүл буруу үчүн, коомдук саламаттыкты сактоо системасынын улгайган курактагы адамдардын функцияларынын төмөндөшүн алдын алууга, башка бирөөлөрдүн жардамына муктаждыгын болтурбай коюга мамилеси керек. Өлкөнүн мамлекеттик мекемелери үчүн демографиялык кырдаалга жана анын жакынкы үч он жылдыкка бол-
жолдоо үчүн мониторинг жүргүзүү механизмин өркүндөтүү менен улгайган адамдар үчүн жагымдуу шарттарды түзүү үчүн мындай мамилени тез арада ишке ашыруу зарыл.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Бишкек шаарындагы инсульттун эпидемиологиясы 2017-2018 жылдары
Авторлор: Тургумбаев Д.Д., Самудинова Т.Т., Абирова А.Б., Кулов Б.Б.
Беттер: 90-95
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

2017-2018-жылы реестр ыкмасын колдонуу менен атайын программага ылайык Кыргызстанда (Бишкек ш.) мээ
инсультуна эпидемиологиялык изилдөө өткөрүлдү. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун (ДССУ) эксперт-
тердин баалоосу боюнча, инсульт дүйнөдө өлүмдүн себептери арасында экинчи орунда, бейтаптардын узак
мөөнөттүү жана оор майыптыгы боюнча экинчи орунда турат.
Кыргыз Республикасында инсульттун таралышы боюнча ишенимдүү эпидемиологиялык маалыматтар жетишсиз.
Бул жагынан алганда, инсульттун реестри инсульттун жуктурулушун, өлүмүн, өлүмүн жана экономикалык ке-
сепеттерин аныктоонун мыкты ыкмасы болуп саналат. 2 жылдын ичинде эле инсульттун 2589 жаңы учуру кат-
талды (1630 жана 1570 учур). Инсульт оорусу 1000 калкка 2,6-2,67 түздү (орто эсеп менен 2,61). Популяцияда
инсульт оорусу ар бир курактык топто 2-3 эсеге жогорулайт: 25 жаштан 40 жашка чейин - 0,18, 40 жаштан 49
жашка чейин - 1,2, 50 жаштан 59 жашка чейин - 3,8, 60 жаштан 69 жашка чейин эски - 10,6 жана 70 жаштан жо-
гору - жылына тиешелүү курактагы 1000 жашоочуга 25,4.
Инсультка кабылганбейтаптаррдын эмгекке жарамдуу курактагы адамдардын (25-59 жаштагылардын) үлүшү
26,3% ды түзөт. Шаардык аймактарда биринчи жолу майып деп табылган адамдардын саны 301 адамды түздү.
Бул узак мөөнөттүү реестр оорунун динамикасы боюнча маалыматтарды алуу үчүн зарыл болгон жана бейтаптар
үчүн медициналык жана коомдук саламаттык сактоо программаларынын системаны натыйжалуулугуна баа
берүү деп түзүлөт.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Бишкек шаарынын үй-бүлөлүк медицина борборлорунда диспансердик каттоодо турган кант диабети менен ооруган адамдардын ичинде артериялык гипертензиянын таралышы
Авторлор: Абылова Н.К.
Беттер: 79-83
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Макалада Бишкек шаарынын ҮМБда каттоодо турган кант диабеттүи бар адамдардын арасында ар-
териялык гипертензиянын таралышы боюнча маалыматтар келтирилген. Артериялык гипертензия (АГ) жана
кант диабети (КД) бүткүл дүйнө боюнча жугуштуу эмес кеңири тараган оорулардын бири болуп саналат. Кар-
диология жана эндокринология тармагындагы иш-чаралардын көлөмүнө карабастан, АГ жана КД эпидемио-
логиялык көрүнүшү жыл сайын начарлоодо. Гипертония менен ооруган адамдардын саны акыркы 30 жылда
дээрлик эки эсеге көбөйдү – 650 миллиондон, 1,28 миллиардтан ашуун, ал эми 15 жылда КД бар адамдардын
саны 171 миллиондон 537 миллионго өскөн .Кыргыз Республикасында калктын саламаттыгын жакшыртуу
боюнча максаттарга жетүү үчүн саламаттык сактоо секторун реформалоо үй-бүлөлүк дарыгерлер жана жалпы
практикадагы врачтар көрсөтүүчү саламаттык сактоонун баштапкы звеносуна багытталган. Үй — бүлөлүк ме-
дицина-бул адамды бир бүтүн катары караган жана курагына жана жынысына карабастан ар кандай оорулуу
адамга "көп профилдүү" жардам көрсөтө алган жападан-жалгыз клиникалык адистик. Көп кырдуу жалпы прак-
тикадагы дарыгердин мамилеси КД менен ооруган адамдарда АГ өз убагында диагностикалоого мүмкүндүк
берет, анткени көпчүлүк учурларда АГ симптомсуз көбөйүп жана бейтаптын объективдүү изилдөөсүнүн
жүрүшүндө гана табылат. АГ эрте диагностикасы комплекстүү дарылоо-профилактикалык кийлигишүүлөрдү
жүргүзүүгө мүмкүндүк берет, бул чаралар АГ жана КД артынан чыккан потенциалдуу жагымсыз кабылдо-
олорду азайтат. Маалымат карталарын талдоодон кийин кант диабети менен ооруган адамдардын арасында
51,3% артериялык басымдын жогорку көрсөткүчтөрү аныкталган. АГ көп учурда аялдар жана 40 жаштан улуу
адамдарда жолуканы аныкталган. АГ менен КД айкалышы пациенттердин ооруларын болжолдоону начарлатат,
алар өтүшүп кетүү коркунучу жогору болгон топко кирет жана медикаментоздук антигипертензивдик терапияны
дароо баштаганга муктаж.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Бишкек шаарынын үй-бүлөлүк медицина борборлорунда каттоодо турган кант диабетти бар адамдардын ичинде липиддик алмашуусу боюнча мониторинг жүргүзү
Авторлор: Султаналиева Р.Б., Абылова Н.К.
Беттер: 10-15
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул макалада Бишкек шаарынын үй-бүлөлүк медицина борборлорунда (ҮМБ) каттоодо турган КД
бар адамдардын ичинде кандын жалпы холестерини изилдөөнүн маалыматтары келтирилген. КД бар адамдар-
дын арасында ,журок кан тамырлары жабыркашынын негизги себеби атеросклероз болуп саналат. 2 типтеги КД
патогенезинде маанилүү ролду инсулиндин резистентиги жана ага айкалышкан гиперинсулинемия ойнойт,
бул эки факторлор кан тамыр дубалына түздөн-түз атерогендик таасирин тийгизет . Ошондуктан, КД менен
ооруган бейтаптарда журок жана кан тамыр ооруларын алдын алуу стратегиясы гликемиянын максаттуу маани-
лерине жетишүү менен бирге (алар микро кан тамырлардын оорулардын алдын алуу үчүн негизги мааниге ээ )
макро – кан тамыр ооруларынын, биринчи кезекте дислипидемия коркунучунун далилденген факторлорун кор-
рекциялоого багытталууга тийиш. Бардык эл аралык сунуштамаларга ылайык кандагы липиддердин дэнгелин
контролдоо, гликемия жана кан басымын башкаруудай эле кем эмес маанилүү.
Жыл ичинде жалпы холестеринди 2182 (49,1%) кишиде текшерилген, анын орточо көрсөткүчтөрү максаттуу
маанилердин чегинде болгон. Бирок бул индикатор ҮМБда бирдей эмес ишке ашырылган. КД менен ооруган
бейтаптардын 50,9% липиддик алмашуу контролсуз калган. Кыргызстандын УМБ бардык лаботораторлорунда
бул текшерүү акысыз болсо дагы баштапкыдагы звенонун дарыгерлери бейтаптардын канында холестерининди
текшерууго жиберген эмес.
ҮМБда КД бар 33% тобокел топко кирген бейтаптар, жыл ичинде холестеринди аныктоо жыштыгы 5-10 эсеге
чейин жеткен, бул экономикалык жактан ылайыксыз жана ысырапкор болуп саналат.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Боорду жана жогорку майлык эхинококкоздорду лапароскопиялык ыкма менен дарыло. Клиникалык иш
Авторлор: Токтогазиев Б.Т., Оморов К.Р., Хамиджонов Ё.Х., Миклухин Д.С.
Беттер: 72-76
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Эхинококкоз көйгөйү актуалдуу болуп саналат, анткени оору кеңири таралган, бирок диагностикалык
каталардын, татаалдашуулардын жана көптөгөн эхинококкоздо өлүмдүн жыштыгы жогору. Иштин негизин бо-
ордун жана чоң майдын эхинококкозунун клиникалык-эпидемиологиялык өзгөчөлүктөрүнө баа берүү, оорунун
диагностикасы, заманбап шарттарда дарылоонун натыйжалары түзүлдү. Клиникалык окуя көрсөтүлдү, 1976-ж.т.
пациент Р. боор эхинококкоз жана башка ооруга текшерүү учурунда кокустан табылган боордун чоңуюгу диагнозу
менен келип түшкөн. Каралганга чейин ооруканага жаткырылганда. Боор жана жогорку майлыка лапароскопия-
лык эхинококкокэтомия жасалды. Диагноз операция учурунда тастыкталды. Бейтап 5-күнү үйүнө чыгарылды.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ВАЗОНАТ ДАРМЕГИ МЕНЕН АТЕРОСКЛЕР
Беттер: 33-35
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ГИНЕКОЛОГИЯДА СИМУЛЬТАНДДУУ ЛАПАРОСКОПИЯ ОПЕРАЦИЯСЫ
Беттер: 145-150
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ГИНЕКОЛОГИЯДА СИМУЛЬТАНДУУ ЭНДОВИДЕОЛАПАРОСКОПИЯЛЫК ОПЕРАЦИЯЛАР
Беттер: 64-69
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Гинекологияда симультандуу эндоскопия операциясынын заманбап койгойлору (адабият жыйындысы)
Авторлор: Талайбекова А.Т. , Кукешова М.Н., Адылбаева В.А., Ниязов Б.С.
Беттер: 134-140
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада гинекологияда симультандуу операцияны, жаракат-туулукту жана клинико-экономикалык натыйжалуулугун баалоого, симультандуу патологияны жоюу да комплекстүү ыкмалардагы, гинекологиялык
ооруларга жана башка хирургиялык патологиялар комбинациясына айкалышкан операцияларды жазоодогу
маселелерге караштуу чет олконун жана Ата-мекендик адабияттардын маалыматтары келтирилген. Биздин
маалыматка караганда , симультандуу лапароскопиялык опрецияны колдонуу кыйынчылыктарды туудурбайт, салыштырмалуу жалгыз жасалган операцияларга , техникалык жактан да кыйынчылыктар томон ,
бир гана узактыгына туртку болот. Симультандуу лапароскопиялык операциянын артыкчылыктары : бир
убакытта эки уч гинекологиялык жана хирургиялык операциянын болушу,кайрадан орууканага жатуудан
, операция болуудан , бейтаптын жатуучу убактысын азайтат жана экономика тарабынан да ынгайлуу
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ГОШЕ ДАРТЫ
Беттер: 76-79
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Даарыгердин тажрыйбасында кеңири кездешкен неврологиялык илдеттерди эрте аныктоодо, дарылоодоо, жана прогноздоодо биомаркерлердин ролу
Авторлор: Юсупов Ф.А. , Нурматов Ш.Ж., Аманбаева Г.Т., Абдыкалыкова Н.С., Юлдашев А.А., Абдыкадыров М.Ш.
Беттер: 80-89
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Заманбап невролгиянын эң негизги талаптарынан болуп нерв тутумун жабыркашындагы жогорку спецификалык
жана сезимтаал биомаркерлерди иштеп чыгуу жана колдонуу болуп эсептелет. Томонкү илдеттердеги специ-
фикалык биомаркерлер талкууланууда: мээнин кан айлануусун курч бузулушу, мээнин өнөкөт ишемиясы, нерв
тутумун дегенеративдүү оорулары (Альцгеймер, Паркинсон жана Гентингтон оорулары), борбордук нерв туту-
мун демиелиндештирүүчү оорулары ( Девика оптикомиелити, миелиттер, рассеянный склероз), баш мээ жара-
каттары.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Дени сак эмизген энелердеги эне сүтүнүн көлөмү, курамы жана энергетикалык баалуулугу
Авторлор: Хакимов Ш.К., Нуритдинова Г.Т.
Беттер: 103-109
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул иштин негизги максаты дени сак эмизген энелердин эне сүтун нутриенттүү жана энергия менен камсыз
болушун изилдөө болгон.
Биз эмизип жаткан энелердин ден-соолугунун абалын кылдаттык менен изилдеп чыктык. АндГосМИ балдар клиникасында 259 текшерилген эмизген энелердин ичинен ден-соолугу чың (аялдар жана экстрагениталдык ооруларсыз) аялдардын контингентин (30 эне) кокустук ыкмасы менен тандалып алынган (Мерков
Э.М., Поляков А.С., 1973). Жетилген эне сүтүнүн сандык (суткалык жана бир жолку лактация көлөмү) жана
сапаттык курамы (макро- жана микроскопия) аларды стерилдүү идишке чогулткандан кийин изилденди.
ГМ курамындагы тамак-аш компоненттеринин курамы жана чыгышы бирдей эмес, пайдалуу заттардын
бөлүнүшү аялдардын жашына, лактация мезгилине жана төрөт паритетине жараша болот
Дени сак аялдарда ГМ бир жашка чейинки балдардын нормалдуу өсүшү үчүн зарыл болгон азык-түлүк
компоненттеринин жетиштүү көлөмүн камтыйт. Ошого карабастан, эмчек эмизген ден-соолугу жакшы энелердин контингентинин арасында белок, май жана энергиянын эсебинен негизги азык ингредиенттеринин
жетишсиздиги бар аялдардын категориясы бар (30 жаштан жогору, анамнезде 3 же андан көп төрөт паритети бар).
Бул маалыматтар, аялдардын ушундай топторунда төрөлгөн балдардын дистрофиясын алдын алуу максатында педиатрлардын көңүлүн буруусун талап кылат.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Диабеттик таман синдрому бар оорулууларда ириң-некротикалык оордошуулардын алдын алуу чараларынын натыйжалуулугу
Авторлор: Кулбаев У.А., Култаев У.Т. , Мусаев А.И., Даниярова И.А.
Беттер: 144-150
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Эндокринология бөлүмүндө стационардык дарыланууда турган, кант диабети менен ооруган 222 адамда диа-
беттик таман синдромунун жыштыгы изилденди. Изилдөөдө клиникалык, лабораториялык жана инструментал-
дык методдор колдонулду. 222 оорулуунун ичинен диабеттик таман синдрому 38 адамда аныкталган, анын
ичинде 14 адамда оордошуулар аныкталган: 5 адамда кичине өлчөмдөгү (диаметри 2 см көп эмес) трофиялык
жара, 4 адамда инфекцияланган жара, 4 адамда инфекцияланган жараңкалар жана жооруу жана бир адамда та-
мандын манжасын экзартикуляциялоодон кийинки жара аныкталган. Диабеттик таман синдромунун өрчүп ке-
тишинин алдын алуу үчүн эки вариантта алдын алуу жана дарылоо чаралары колдонулду (оордошууларсыз
диабеттик таман синдром тобу жана оордошуулар менен диабеттик таман синдром тобу). Оорулууларды кант
диабетинин оордошуулары жана эндокринолог жана хирург сунуштаган дарылоо методу менен тааныштырууга
көңүл бурулду. Ооруканадан чыккандан кийн оорулуулар хирург дарыгердин контролу алдында профилактика-
лык дарылоо курсун алышты. Бейтаптарга 2 жыл аралыгында байкоо жүргүзүлгөн. Оорунун өрчүгөнү аныкта-
лган эмес. Ириң-некротикалык оордошуулардын алдын алууга карата иштелип чыккан ыкма аны клиникалык
практикада колдонууну максатка ылайыктуулугун ырастады. Эндокринолог, хирург жана оорулуунун биргелеш-
кен иши гана оордошуулардын жыштыгын азайтууга шарт түзөт.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ДИСЦИРКУЛЯТОРДУК ЭНЦЕФАЛОПАТИЯ М
Беттер: 56-60
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Жаак- бет патологиясындагы одонтогендик мүнөздөгүү ириңдүү флегмо- налар учурундагы облигаттык анаэробдук микробдорунун спектринин өзгөчөлүктөрү
Авторлор: Кубанычбеков М.К., Альджамбаева И.Ш.,
Беттер: 133-138
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Отонтогендик жаратылыштагы ириң-сезгенүү флегмоналар бет-жаак хирургиясында көбүнчө
кездешүүчү поталогиялык оорулары болуп эсептелинет. Буга этиологиялык себепкер катары болуп, анаэробдук
жана факультативдик анаэробдук бактериялар. Бактериологиялык ыкмасы менен көбүнчө бөлүнүп алынбайт.
Ошондуктан альтернативдик дарты аныктоо ыкмалары колдонуу зарыл.
Изилдөөнүн максаты- дартты аныктоону өркүндөтүү үчүн бет-жак потологиясында одонтогендик мүнөздөгү
ириңдүү флегмоналардын, анаэробдук микрофлоранын сапатык жана сандык курамын изилдөө.
Материалдар жана ыкмалар. Биз ар кандай оорчулуктагы ириңдүү отонтогендик флегмоналары бар 36 адамды
Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо жана сациалдык өнүгүү министрлигинин Улуттук госпи талы
нын бет-жаак хирургиясы бөлүмүнүн бейтаптары болду. Изилдөөнүн материалы катары жаралардын ириңдери,
тиштин орду жок болгондугунун натыйжасында келип чыккан жана тамыр каналдарынын, тиш бляшкасынын
жана бүлө суюктуктары. Көрсөтмөгө ылайык, «ДЕНТОСКРИН» комплектинин (НПФ «Литех», Россия)
жардамы менен “ДНК-экспресс” тесттерин аныктоо жолу менен микробдук ДНКны ПЧР ыкмасы менен бөлүп
алуу үчүн колдонулган. Р. endodontalis, P. gingivalis, T. forsythia, P. intermedia, F. nucleatum микробдору анык-
талды. Патогендин концетрациясы бир өлчөмдө (копий/мл) өлчөнгөн.
Жыйынтыктар. F. nucleatum анаэробдордун эң көп кездешүүчү өкүлү болгон дагы 70% үлгүсүндө кездешкен.
Ал эми 67% учурларда P. Gingivalis и T. Forsythia биргелешкен учурлары болгон. Ошондой эле 30% 4 патоген
бир үлгүдө бөлүнүп алынган. Р. endodontalis, P. intermedia микробдору курамы жактан маанилүү концентрация
деңгээлинде болгон.
Тыянактар. Микроорганизмдердин саны айрыкча, өстүрүүнүн анаэробдук түрү менен, патогендүүлүктүн
көптөгөн факторлорунун эске алуу менен, микробдордун өз ара таасири жана патологиялык процесстин
өнүгүшүндөгү ар биринин ролу жөнүндө көбүрөөк маалымат берет.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Жаактагы радикулярдуу кистанын к
Авторлор: А.А. РАЧКОВ
Беттер: 3-8
Полный текст:

PDF (RUS)

Жаактагы радикулярдык киста сыяктуу жаак-беттеги жугуштуу- сезгенген оорунун полимикробдук этиологиясы бар. Сөөк кемтиги аймагындагы микробдук флоранын сапаттык курамын жана анын
антибактериалык препараттарга генетикалык туруктуулугун аныктоо бейтапты дарылоонун тактикасын
тандоодо маанилүү болот.
Изилдөөнүн максаты радикулярдуу кистасы бар бейтаптардын ар кандай антибактериалдык препараттарга козгогучтардын генетикалык туруктуулугун баало менен микробдук флоранын сапаттык жана сандык курамын аныктоо.
Материалдар жана изилдөө усулдары: биздин көзөмөлүбүздө экинчи ирет цистэктомия жасалган жаактын радикулярдуу кисталары менен ооруган 40 бейтап болгон. Операция учурунда жана операциядан
кийинки мезгилде сөөк кемтиги болгон жердеги микробдук флоранын курамы жөнүндө маалыматтарды
алуу максатында кошумча молекулярдык биологиялык изилдөөлөр жүргүзүлдү.
Жыйынтыгы. Молекулярдык биологиялык изилдөөнүн натыйжалары боюнча, ооз көңдөйүнүн анаэробдук микрофлорасы аныкталды, ал периодонтапатогендик жана турукташтыруучу микроорганизмдердин
эки негизги тобун камтыган. Козгогучтардын генетикалык туруктуулугунун болушуна ПТР
изилдөөлөрүнүн натыйжалары төмөнкүлөрдү көрсөттү. Бардык үлгүлөрдө (n = 40) микроорганизмдердин
β-лактамдарга жана тетрациклиндерге туруктуулугу аныкталды. Макролиддерге жана фторхинолондорго
туруктуулук 50% (n = 20) үлгүлөрүндө аныкталган. Метронидазолго туруктуулук бир дагы үлгүдө аныкталган эмес.
Кортунду: изилдөө кистанын көңдөйүндө 3 же андан ашык пеирдонталдык козгогучтардын 103 ГЕ / мл
жана андан жогору концентрацияда экендигин аныктоого мүмкүндүк берди, бул ушул микроорганизмдердин бирикмесин жана алардын оорунун башталышындагы басымдуу ролун көрсөтөт.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Жайылма склероз менен ооругандардын мээ атрофиясынын МРТ- морфометриялык муноздомолору
Авторлор: Джапаралиева Н.Т., Алтымышева Н.А., Диканбаева К.Э., Таиров Б.М.
Беттер: 16-24
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришуу. Жайылма склероз менен ооруган бейтаптардын катаалдыгы карынча жана субарахноидалдык мей-
киндигин азайтууга жана онуктурууго корсоткон жалпы мээнин иштеши менен байланыштуу.
Изилдоонүн максаты оорунун түрүно, мезгилине жана инвалидизация даражасына жараша бир нече жактуу
склероз менен ооруган морфометрик параметрлерге баа беруу.
Материалдар жана изилдөөнүн ыкмалары: жайылма склероз менен ооруган 25 пациентке МРТ-морфомет-
риялык изилдөө жөргүзүлгөн.
Натыйжалары. Жайылма склероз оорусунда откорүлгон МРТ-морфометрдик изилдоо, клиника-неврологиялык
озгочолүкторүно жараша мээнин атрофиясына баа берүүго жардам берди.
Жыйынтыгы. Мээнин атрофиясына баа берүүдо сызыктуу олчоо ыкмаларын колдонуу ынгайлуу жана атайын
аппараттык, программалык камсыздоо жана окутууну муктаж кылбайт.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЖАРААТ АЙЫГЫШЫ ТООЛУУ ШАРТКА ЫЛАЙЫКТАШТЫРУУ КӨНҮҮ
Беттер: 121-127
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Жаракат алуу процессинин I фазасында ири ириң-некротикалык жараларды дарылоо тажрыйбасы
Авторлор: Иманкулова А.С., Кочоров О.Т. , Маматов Н.Н., Муратов К.К., Жумабаев А.Ж., Мамышов А.Ж.
Беттер: 66-72
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Ар кандай жерде жайгашкан ири ириң-некротикалык жараларды дарылоонун актуалдуу маселелеринин бири
- операциядан кийин толук айыкканга чейин дарылоо. Хирургиялык ыкмалар менен катар, комплекстүү мамиленин өзөгүндө, жаракат алуу процессинин алгачкы фазасын жана жаракаттын жүрүшүнүн өзгөчөлүктөрүн
эске алуу менен, жаракат алуу процессине дифференциалдуу таасири бар каражаттарды пайдалануу жаракатты жеринде дарылоодо дагы колдонулат.
Операциядан кийинки мезгилдеги жаракаттын жетишсиз көзөмөлдөнүшү хирургиялык дарылоонун канааттандырарлык эмес натыйжаларын жаратышы мүмкүн, бул жаракат алуу процессинин I-фазасында өзгөчө мааниге ээ. Протеолитикалык ферменттер сезгенүү фазасында жараларды тазалоо үчүн артыкчылыктуу орунда
турат.
Макалада, хирургиялык бейтаптарга жаракат алуу процессинин I-фазасында "Энзилит" протеолитикалык
ферменттерди колдонуунун салыштырмалуу натыйжалуулугу келтирилген. Ар кандай жерде жайгашкан ириңнекротикалык жаралары бар бейтаптарда "Энзилит" протеолитикалык ферменттер комплексин колдонуу дарылоонун натыйжаларын 6,1% га жакшыртаары жана хирургиялык кийлигишүүнүн кайталанышын 19,6% га
төмөндөшү көрсөтүлгөн.
INFORMATION AND CHRONICLE
Жарандык процессте соттук-психологиялык экспертиза жүргүзүүдө клиникалык психологдун атайын билиминин орду
Беттер: 101-104
Азыркы учурда, психологиялык адистиктер арасында көптөгөн чакан адистиктерди айырмалоого мүмкүндүк берген психология илиминин көптөгөн багыттары сунушталат, бирок бул психологиялык экспертиза үчүн адистикти тандоодо кыйынчылыктарды жаратат. Авторлор клиникалык психологдун
билиминин ролун аныктап, жарандык процессте экспертиза жүргүзүүдө клиникалык психологиянын бир
катар артыкчылыктарын келтиришкен.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Жатынында тырыгы бар кош бойлуу аялдардын кесарево операциясынан кийинки плацентанын дисфункциясы
Беттер: 25-28
Макалада, кесарево операциясынан кийинки жатынында тырыгы бар аялдарда кош бойлуулуктун татаалдыгын аныктоо максатында жүргүзүлгөн изилдөөнүн натыйжалары келтирилген: бул акушердик операция, сөзсүз, кийинки кош бойлуулук үчүн терс кесепеттерин бербей койбойт. Аныкталган
плацентардык бузулуш анын дисфункциясынын маркери катары плацентанын өсүш факторлорун аныктоонун маанилүүлүгүн белгилейт
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЖАШЫ УЛГАЙГАН ЖАНА КАРЫ БЕЙТАПТА
Беттер: 36-40
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЖАШЫ УЛГАЙГАН ЖАНА КАРЫ БЕЙТАПТА
Беттер: 40-43
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЖАШЫ УЛГАЙГАН ЖАНА КАРЫ БЕЙТАПТА
Беттер: 47-50
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЖАШЫРУУН КУРГАК УЧУК ООРУСУН ЖУКТУРУУ
Беттер: 133-141
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Жаңы төрөлгөн ымыркайлардын жана 3 айга чейинки балдардын клинико-лабораториялык аспектилери, шаардык клиникалык балдар ооруканасы (ШКБО) медициналык тез жардам (МТЖ), 2018-2019 жылдар, г.Бишкек
Авторлор: Садыбакасова Г.К., Сабодаха М.А., Мустафина Ф.С., Бестужева Г.Р.
Беттер: 151-157
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Иш 2018-2019-жылдар аралыгында Бишкек шаарындагы шаардык балдар клиникалык ооруканасынан жана тез
жардам бөлүмүнөн жаңы төрөлгөн ымыркайларга жана 3 айга чейинки балдарга цитомегаловирус инфекция-
сынын жайылышын ИФА колдонуу менен изилдөөгө арналган. ЦМВ оорусун диагностикасын атайын IgG клас-
старын кандын суюк бөлугунөн антителолорду аныктоодо иммуноферментный анализ (ИФА) ыкмасы менен
жүргүзүлдү. Иммуноферменттик анализ (ИФА) негизделген иммундук реакциясы антиген менен антитело. Се-
родиагностикада аныкталучу өзгөчө зат болуп спецификалык иммуноглобулин (Ig) эсептелет. Цитомегаловиру-
стук ооруну аныктоодо, эреже боюнча, көрсөтмө кагазын колдонушат. ИФА ыкмасы менен изилдөө үчүн венадан
ач карын алынган кан колдонулат. ИФАнын артыкчылыгына эн жогорку сезгичтиги, өзгөчөлүгү, кайталанышы,
бир түрдүүлүгү жана көпчүлүктү текшерүөгө ылайыктуулугу кирет. Текшерилген балдардын курактык курамын
2018-2019 жылдары 407 жаңы төрөлгөн ымыркайлар жана 3 айга чейинки балдар түзүшкөн, алардын 163 (40,1%)
кыздар жана 244 эркек балдар (59,9%). Цитомегаловируска IgG текшерилген 407 балдардын ичинен 87(46,0%)
жогорку титрдеги (1:400 и 1:800) антителалар, орто титрдеги антителалар 1:200 – 124 (30,5%) балдарда жана
күмөндүү натыйжа 1:100 – 64 (15,6%), серонегативдүү балдарда бардыгы 32 (7,9%) аныкталган.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Заманбап шарттагы кургак учук менингитинин чоң адамдардагы клиникалык көрүнүшүнүн жана оорунун жүрүшүнүн өзгөчөлүктөрү
Авторлор: Тыныстанова Р.И., Азыкова А.Б., Душимбекова К.А., Чубаков Т.Ч.
Беттер: 103-107
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кургак учук менингити өпкөдөн тышкаркы кургак учуктун эң оор формаларынын бирине кирет. Ал
көп учурда оорулуулардын майып болушуна жана өлүмүнө алып келет. Кыргыз Республикасынын Саламаттык
сактоо министрлигине караштуу Улуттук фтизиатрия борборунун адистештирилген бөлүмүндө жаткан 95 бей-
таптын оорусунун тарыхы иш жүзүндө ретроспективдүү түрдө изилденген. Кургак учук менингити менен ооруган
бейтаптардын медициналык-социалдык мүнөздөмөлөрү, клиникалык жана лаборатордук изилдөө ыкмаларынын
көрсөткүчтөрү жана комплекстүү дарылоонун эффективдүүлүгү изилденген. Дээрлик бардык бейтаптарда мээнин
затынын бузулушунун белгилери (менингоэнцефалит) аныкталган, бул кургак учуктун кеч диагностикаланган-
дыгын көрсөтүп турат.
Кургак учуктун козгогучтарын жүлүндүн суюктугунан аныктодогу эң сезгич ыкма - молекулярдык-генетикалык
ыкмасы (GenXpert MTB/RIF) болуп чыкты. Кургак учук менингитинен болгон өлүмдүн жогорку көрсөткүчү бел-
гиленген (55,8%). Оорунун кеч аныкталышы, кургак учук процессинин жалпыланган формалары жана бейтап-
тардын кошумча оор дарттары орулуулардын өлүмүнүн негизги себептери болуп табылган.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Интерлейкин 4, интерлейкин 6 жана шишик некрозунун альфа факторунун денгээлине ацеклофинактын тийгизген таасири
Авторлор: Усупбаев А.Ч. , Кутболсун уулу У., Кузебаев Р.Е.
Беттер: 16-20
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Илимий эмгекте КР Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улуттук госпиталынын Рес-
публикалык илимий урология борборуна урук безинин коштондусунун ыйлаакчасы оорусу менен кайрылган
116 бейтап текшерилген. Текшерүү мезгили 2017-2021-жылдары.
Изилдөөнүн максаты. Урук безинин коштондусунун ыйлаакчасы менен ооруган бейтаптардын, ацеклофенактын
шишик некрозунун альфа факторуна, интерлейкин 6 жана интерлейкин 4 деңгээлине тийгизген таасирин баалоо.
Материалдар жана ыкмалар. Диагноз үчүн анамнестикалык маалыматтарды чогултуу урук безинин коштонду-
сунун ыйлаакчасы оорулары менен ооруган бейтаптар үчүн колдонулган. Баардык эркектер УЗИден текшерилген.
УЗИ изилдөө WED 9608 аппараты менен жогорку жыштыктагы зонд жана доплерографиясы менен жүргүзүлгөн.
Кандан жана ыйлаакча суюктугунда интерлейкин - 6, интерлейкин - 4 жана шишик некрозунун альфа фактору
моно- жана поликлоналдык антителолорду колдонуу менен ферменттик иммуносорбенттик анализдин "сэндвич"
версиясында тастыкталган. Суюктук ыйлаакчадан хирургиялык кесүү учурунда алынган, моно жана поликло-
налдык антителолорду колдонуу менен иммунометриялык анализден өткөн. Эки топтогу баардык 116 бейтапты
сперматоцеле жана эпидидимоцеле менен бирге текшергенде, сезгенүүгө жана сезгенүүгө каршы цитокиндердин
деңгээли жогорулаган: шишик некрозунун альфа фактору, интерлейкин-4 жана интерлейкин 6.
Изилдөөнүн натыйжалары. Жүргүзүлгɵн илимий иште, ацеклофенак менен тийиштүү дарылоодон кийин цито-
киндердин денгээлинин тɵмɵндɵшү байкалат, тагыраак айтканда шишик шишик некрозунун альфа фактору, ин-
терлейкин 4 жана интерлейкин 6. Жыйынтыгы. Ошентип, изилдөөнүн жыйынтыгы көрсөткөндөй, ацеклофенак
менен консервативдик дарылоонун бул ыкмасы өтө натыйжалуу, бул оорунун жыйынтыгына жана пациенттин
жашоо сапатына оң таасирин тийгизет.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Ишемиялык инсультту күчөткөн эндоваскулярдык факторлор
Авторлор: Тургумбаев Д.Д., Мурзалиев А.М. , Джаналиев Б.Р. , Джамалбекова А.Д.
Беттер: 40-46
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Ишемиялык инсультту күчөтткөн факторлордуу аныктоо үчүн бүткүл мээ кан камырларынын ички диаметрине
морфометриялык изилдөө жүргүзүлдү, инсульт болгон жана болбогон “соо” тарабындагы бардык кан тамыр-
ларды 106 күчөтүлгөн инсульттан каза болгон бейтаптар текшерилди. Салыштыруу үчүн ушул эле жаштагы 63
башка кырсыктан каза болгон бейтаптардын мээ кантамырлары болду. Жыйынтыгында контролдук группага
салыштырмалуу инсульттан каза болгондордун мээ кан тамырларынын ички диаметри статистикалык так мааниде ичке болуп чыкты, айрыкча инсульт болгон тарапка салыштырмалуу болбогон “соо” тарабында көбүрөөк экени аныкталды.
БИЛИМ АЛУУДАГЫ КЫЙЫНЧЫЛЫКТАР ЖАНА МЕДИЦИНАЛЫК ФАРМАЦЕВДИК БИЛИМ
Казакстанда кесиптик патологоанатомдорду (кесиптик медицина) даярдоонун сапатын жогорулатуу жолдору
Беттер: 88-92
Жогорку кесиптик компетенттүүлүккө ээ болгон кесиптик патологоанатомду (кесиптик медицина) даярдоодо, клиникалык жана профилактикалык медицинада көптөгөн материалдарды
өздөштүрүүгө мүмкүнчүлүк берген заманбап интерактивдүү окутуу методдору олуттуу орунду ээлейт.
Окутуунун жаңы технологияларынын негизинде, кесиптик саламаттыктын эрте бузулушун диагностикалоо жана алдын-алуу боюнча билимди жана практикалык көндүмдөрдү өздөштүрүү ыкмалары келтирилген.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Казакстандын санитардык-эпидемиологиялык экспертизасынын лабораториялык изилдөөлөрүнүн сапатын камсыз кылуудагы айрым бир суроолору
Авторлор: Бимуратова Г.А., Касымов О.Т., Резник В.Л., Джемуратов К. А.
Беттер: 102-108
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Казакстан Республикасынын коомдук саламаттык сактоо системасындагы санитардык-эпидемиоло-
гиялык ийгиликти камсыз кылуудагы лабораториялык кызмат ар кандай татаал деңгээлде сапаттуу изилдөөлөрдү
жүргүзүүгө тартылган. Бул макалада санитардык-эпидемиологиялык экспертизалык уюмдарындагы лаборато-
риялык изилдөөлөрдүн сапатын камсыз кылуудагы изилдөө жыйынтыктары келтирилген. Алынган жыйынтыктар
аткарылуучу лабораториялык изилдөөлөрдүн сапатына иштин өз ара байланышындагы баардык этаптарын туура
уюштурууда гана жете тургандыгын күбөлөндүрөт.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кант диабети менен жабыркаган бейтаптарда абдоминалдык хирургияда ырбап кеткен сезгенүүнүн алдын алуу чараларынын натыйжалуулугу
Авторлор: Култаев У.Т.
Беттер: 55-61
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кант диабетинин фонунда хирургиялык ооруларды дарылоо азыркы хирургиянын маанилүү көйгөйлөрүнүн
бири болуп саналат. Анын актуалдуулугу кант диабети менен жабыркагандардын санынын өсүшү менен,
демек, бул оору менен жабыркаган хирургиялык бейтаптардын өсүшү менен да шартталган. Абдоминалдык
хирургияда жетишилген ийгиликтерге карабай, ич көӊдөй органдарынын көптөгөн патологияларын дарылоодо сезгенүүлөрдүн, өзгөчө эртелей күчөп кеткендегисинин жыштыгы бийик деӊгээлде кала берүүдө жана
ырбап кеткендердин алдыӊкы орундарынын бирин ээлеп турат. Иштин максаты – сезгенүү ырбашынын алдын
алуунун эсебинен кант диабетинин фонунда хирургиялык ооруларды дарылоонун натыйжаларын жакшыртуу.
Байкоо алдында ич көӊдөй органдары боюнча операция жасалган, кант диабети менен жабыркаган 174 бейтап
болду. Алардын ичинен - 101и (57,1%) аялдар жана 73ү (41,9%) эркектер болду. Оорунун узактыгы 6 жылдан
15 жылга чейинкилер, бирок көпчүлүгү 3 жылдан 10 жылга чейин убакыттан бери ооруп жүргөндөр тартылды. Алдын алуу чараларынын натыйжалуулугун баалоо үчүн эки топ белгиленди, алар негизги клиникалык көрсөткүчтөр боюнча (жынысы, жаш курагы, оорусунун мезгили, кант диабетинин тиби, ич көӊдөйүнүн
патологиясынын мүнөзү) бирдей болгон, алдын алуу чараларында гана айырмаланышкан. Биринчи топто,
контролдук (71 адам) - дарылоо жана алдын алуу чаралары салттуу болду, ал эми экинчи топ, негизги (103
адам), аларга карата алдын алуунун иштелип чыккан чаралары колдонулду. Дарылоонун натыйжаларына талдоо жүргүзүү салттуу дарылоодо ырбап кетүү 26,8%ды (71 ден 19у) түзгөндүгүн, леталдуу учур 4,2 болгондугун, ал эми иштелип чыккан алдын алуу чараларын колдонгондо ырбап кетүү 9,9% ды(103 төн 10у) түзүп,
эч ким каза болбогондугун көрсөттү.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кант диабетинин фонунда ич көӊдөй органдарынын хирургиялык оорулары менен бейтаптарды дарылоодо кандын түздөн-түз эмес электрохимиялык кычкылдануусу
Авторлор: Култаев У.Т. , Жолдошбеков Е.Ж.
Беттер: 62-65
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Курч деструктивдик холецистит жана аппендицит менен жабыркаган 35 бейтапта натрийдин гипохлорид
аралашмасын колдонуунун натыйжалары баяндалды. Ырбап кетүүнүн алдын алуу жана эндотоксикозду
дарылоо максатында акыректин астындагы венага күн сайын 200 мл ден натрийдин гипохлоритинин 0,06%
аралашмасы колдонулду. Бир курс дарылоого 4-5 иньекция. Натрийди гипохлоритин колдонуу натыйжасынын талдоосу канда канттын деӊгээлинин, лейкоциттердин санынын төмөндөшү жана интоксикациянын
лейкоцитардык индексинин көрсөткүчү ченемге келгендиги байкалганын көрсөттү.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Карантиндик чектөөлөрдү жеңилдетүү боюнча кийлигишүүлөрдүн Кыр- гыз Республикасындагы COVID-19 эпидемиологиялык кырдаалга мүмкүн болуучу таасирин моделдештирүү
Авторлор: Молдокматова А.О., Дооронбекова А.Ж., Жумалиева Ч.К., Мукамбетов А.С., Кубатова А.К., Лиза Джейн Уайт, Касымов О.Т., Кукешова М.Н., Эстебесова А.М., , Джангазиев Б.И., , Жороев А.А., Абдыкеримов С.Т.
Беттер: 3-13
Кыргыз Республикасында учурдагы COVID-19 эпидемиясынын мүнөзү жөнүндө маалымат-
тардын чектелүү болгондугуна байланыштуу, чечим кабыл алуучуларды колдоо максатында математика-
лык моделдөө ыкмасы кошумча курал катары колдонулган. Бул модель эки мамиленин потенциалдуу
таасирин баалоого жана эпидемиянын келечектеги өнүгүшүн жана саламаттык сактоо тутумунун потен-
циалына мүмкүн болуучу кесепеттерди божомолдоого мүмкүнчүлүк берди: 1) изоляциялоонун
чектөөлөрүн толугу менен алып салуу жана 2) ар кандай интенсивдүүлүктү жана узактыгы ар кандай
кийлигишүүлөрдү колдонуу менен чектөөлөрдү акырындык менен алып салуу менен көзөмөлдөнгөн ык-
маны колдонуу. Талдоо үчүн биз COVID-19 эпидемиялык моделдөө консорциуму (CoMo) тарабынан Окс-
форд университетинин Дүйнөлүк ден-соолук моделдөө тобу менен биргеликте иштелип чыккан жаш
курак структурасы бар веб-динамикалык SEIR моделин колдондук.
Бул математикалык моделдин жыйынтыктары көрсөткөндөй, кошумча кийлигишүүсүз калктын кыймы-
лын катуу чектөө режимин киргизүү натыйжалуу натыйжаларга кепилдик бербейт жана эпидемиология-
лык кырдаалды турукташтыруу боюнча тийиштүү жана кылдат ойлонулган стратегиялык чаралар менен
коштолушу керек. Байланыш издөө, тобокелге салынган калкты, анын ичинде COVID-19 пациенттерин
жана алардын контакттарын коргоо чаралары жана физикалык дистанция Кыргызстан үчүн эпидемиоло-
гиялык ийрүүнү турукташтыруу үчүн эффективдүү жооп деп эсептелет.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кардиоспецификалык ферменттер бийик тоолуу шарттарга адаптация жана төмөн бийиктикке реадаптация учурундагы кардионекроздун жүрүшүнүн белгилери катары колдонушу жана ушул шарттарда милдронаттын миокарддын некрозунун жүрүшүнө тийгизген таасири
Авторлор: Махмудова Ж.А., Таалайбекова М.Т.
Беттер: 125-132
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул макала эксперименталдык жаныбарлардын 30- күндүк бийик тоолуу шарттарга адаптациялануусу жана
төмөн бийиктикке реадаптация учурундагы милдронаттын миокарддын некрозунун жүрүшүнө тийгизген таа-
сирин изилдөөгө арналган. Милдронат менен 10 күн дарылангандан кийин, адаптация жана кайра реадаптация-
лоонун 30-чу күнү симуляцияланган кардионекрозу бар жаныбарларда креатинфосфокиназанын - МB (
КФК-MB), тропонин Т (ТрТ), аспартатаминотрансферазанын (AсAT), кан сывороткасындагы протеиндерди бай-
ланыштыруучу май кислоталарынын (жүрөк формасы) кыйла азайган.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КАРОТИДДИК АРТЕРИЯНЫНЫ БАССЕЙНДЕ
Беттер: 50-53
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КЛЕТКАНЫН АПОПТОЗУ. БИОЛОГИЯЛЫК
Беттер: 9-12
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КО (С)УНУН МЕДИЦИНАЛЫК ФАКУЛЬТЕТ
Беттер: 91-92
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КОРУУ НЕРВИНИН АТРОФИЯСЫН ДАРЫЛООНУН КОШТОЛГОН ЫКМАСЫ
Беттер: 95-96
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Крипторхизм менен ооруган бейтаптарды хирургиялык дарылоо методдорун оптималдаштыруу
Авторлор: Омурбеков Т.О., Элгондиев А.А., Порощай В.Н., Эсенбаев Б.И., Максут уулу Э.
Беттер: 53-58
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Сперматогендик жана гормоналдык функциялардын бузулушунун себеби крипторхизм [2,5] болуп,
эркектерде бир тараптуу 60%, крипторхизмдин эки тараптуу формасы менен 80%тен 100%ке чейин тукумсуз-
дукка алып келет [1,4]. 2016-жылдан 2021-жылга чейинки мезгилде 6 айдан 16 жашка чейинки крипторхизм
менен ооруган 987 балага пациенттердин топторунун мүнөздөмөлөрү жана хирургиялык кийлигишүүлөрдүн
түрлөрүнүн натыйжалуулугуна талдоо берилген. Көпчүлүктү (78,4%) 1 жаштан ашкан (1 жаштан 7 жашка че-
йинки) бейтаптар түзөт, бул крипторхизмдин өмүрүнүн биринчи жылында жетишсиз эрте аныкталбагандыгын
тастыктайт жана уруктандыруучу функциянын бузулушуна көмөкчү фактор болуп саналат. . Процесстин лока-
лизациясы менен бир тараптуу крипторхизмдин (93,6%) эки тараптуу (6,4%), ичтин урукчасынын жайгашуусунан
(94,4%) абдоминалдык жеринен (5,6%) басымдуулук кылгандыгы белгиленген. Торек-Гертцен боюнча балалык
крипторхизмди хирургиялык дарылоонун методикасы көбүрөөк травмалуу болуп саналат жана Соколов-Емель-
янов ыкмасына салыштырмалуу операциядан кийинки инфекциялык татаалдашуулардын өнүгүшүнө 2,7 эсе, ал
эми канааттандырарлык эмес жыйынтыктар 3,5 эсе көп белгиленет. Дарылоонун лапароскопиялык ыкмаларын
киргизүү заманбап хирургиянын артыкчылыктуу багыты болуп саналат, бул крипторхизм менен ооруган бейтап-
тарды хирургиялык дарылоонун натыйжаларын алгачкы мезгилде да, узак мөөнөттүү мезгилде да жакшыртууга
мүмкүндүк берет.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Куракка байланышкан комоорбид абалдарынын өнүгүшүндө D витамининин жетишсиздигинин ролу жөнүндө
Авторлор: Исупова А.А., Исупов Р.В.
Беттер: 123-129
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

D витамининин төмөн деңгээли менен байланышкан ар кандай ооруларды изилдөө өсүп жаткан орган
тарабынан колдоого алынууда. Азыр Д витамининин эндокриндик, автокриндик жана паракриндик активдүүлүгү
жана адамдарда D витамининин азайышынын негизги детерминанттары жөнүндө маалыматтар бар. Витамин D
жетишсиздиги коштолгон ооруларга, адамдын организминин иштешинин бузулушуна алып келет, анын жаш курагына жараша өзүнүн өзгөчөлүктөрү бар.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Курама (кан тамыр жана спондилогендик) патологиянын кырдалында жүлүн кан айлануусунун өнөкөт бузулушу
Авторлор: Мамытова Э.М., Жаныбек у. Бекжан, , Нурбекова У.А.
Беттер: 55-59
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул макалада курама патологиянын фонунда цереброспиналдык кан айлануусунун өнөкөт бузулушу бар бейтаптын клиникалык учуру келтирилген. Толук неврологиялык текшерүү, ошондой эле кошумча лабораториялык
жана инструменталдык изилдөөлөрдүн талдоосу өнөкөт соматикалык патологиясы бар бейтаптын кыймыл жетишсиздигинин келип чыгышынын негизиндеги нерв түзүлүштөрүнүн бузулушунун алдынкы этиопатогенетикалык механизмин аныктоого мүмкүнчүлүк берди.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КУРГАК УЧУК ЖАНА АИЖВ – ИНФЕКЦИЯСЫНЫН БИРГЕЛИКТЕГИ МАСЕЛЕСИ
Беттер: 127-132
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кургак учуктун өпкөдөн тышкаркы формалары менен ооруган бейтаптарда Алынган резективдик жана хирургиялык материалдарга микробиология- лык,молекуляр-генетикалык жана гистологиялык изилдөөлөрдүн жыйынтыктары
Авторлор: Кожомкулов М.Д., Муканбаев К.М.
Беттер: 41-46
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Өпкөдөн тышкаркы кургак учуктун өз убагында микробиологиялык диагностикалоо жана молекулярдык-генетикалык методдорду колдонуу проблемасынын актуалдуулугу өзүнүн маанисин сактап калууда.
Изилдөөнүн максаты - кургак учуктун өпкөдөн тышкаркы формасы менен ооруган бейтаптардын клиникалык
материалынан бөлүнүп алынган үлгүлөрдү резекциялоонун микробиологиялык, молекулярдык-генетикалык жана
гистологиялык ыкмалары менен МБТнын кургак учукка каршы дарыларга сезгичтигин/резистенттүүлүгүн текшерүүнүн натыйжаларын салыштыруу. Изилдөө үчүн № 8 «Кургак учуктун активдүү оорулары жөнүндө» мамлекеттик отчеттуулук формалары жана № 089 / у-түб «Кургак учук менен ооруган бейтаптын билдирүүсү»,
ТБ 06 каттоо формалары - таблица 3б пайдаланылды: «Дары-дармектерге сезгичтигин текшерүүнүн натыйжалары
2021-жылы Улуттук фтизиатрия борборунда дарыланган өпкөдөн тышкары кургак учук менен ооруган 104 бей-
таптын өпкөдөн тышкаркы кургак учук менен ооругандардын биринчи жана экинчи катардагы дары-дармектерине, ТБ-06 № 003/У каттоо формасы (болжол менен оорунун тарыхы). Колдонулду Hine тестинин молеку
лярдык-генетикалык ыкмасын колдонуу микроскопия жана өстүрүү методдору менен салыштырганда MBT аныктоо үчүн оң натыйжалардын жогорку пайызын алууга мүмкүндүк берди. Hine тестинин бул оң натыйжаларын салыштырганда абдан ишенимдүү жыйынтыктар табылган. MBT штаммдарынын биринчи катардагы дары-дармектерге туруктуулугунун тестин изилдөөдө, ПЛУ жана КДТ менен биринчи катардагы дарыларга сезгичтиги
сакталган MBT штаммдарын аныктоодо эки маданий ыкмага карата Хейн-тест ыкмасынын ортосунда олуттуу айырмачылыктар болгон жок. Hine тестинин бул оң натыйжаларын салыштырганда, абдан ишенимдүү жыйынтыктар табылган. Ошентип, маданий Levenshtein-Йенсен менен салыштырганда олуттуу айырмачылыктар байкалды.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Курч кан тамыр оорулары менен ооругандарды ооруканага жаткыруунун түзүмүндөгү өзгөрүүлөр
Беттер: 21-24
Терең жайгашкан кан тамырлардын тромбозу (ДВТ), кан тамырлардын тромбозу (TPV, тромбофлебит) жана өпкө эмболиясына (ПЭ) кирген веналардын тромбоэмболиялык ырбашы (ВТЭК) ондогон жылдар бою ар кандай патологиясы бар бейтаптарга жана бардык адистиктеги дарыгерлерге
таандык болгон эң маанилүү клиникалык көйгөй бойдон калууда. Авторлор курч кан тамыр оорулары
менен ооругандарды ооруканага жаткыруунун курамынын өзгөрүшүн карап, артериялык эмболиянын
санынын көбөйүшүн жана курч ишемиянын оорлошунун жогорулагандыгын далилдешет
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Курч мүнөздөгү аппендицитте жараттын кабылдоолорунун алдын алуу чараларынын натыйжалуугу
Авторлор: Мусаев У.С., Айтназаров М.С., Кенжекулов К.К., Балтабаев А.И.
Беттер: 74-78
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Киришүү. Абдоминалдык хирургиянын негизги көйгөйлөрүнүн бири - өзгөчө шашылыш хирургияда
жарааттардын татаалданышын алдын алуу. Изилдөөнүн максаты – хирургиялык жараатты озондогон эритме-
лерди жана инфракызыл нурланууну камтыган профилактикалык иш-чараларды колдонуу аркылуу курч аппен-
дицит менен ооругандарды дарылоонун натыйжаларын жакшыртуу. Куралдар жана изилдөөнүн ыкмасы.
Изилдөөгө аппендициттин деструктивдүү формасы менен (85инде флегмоноздук формада, гангреноздо 9 жана
жергиликтүү перитониттин флегмоноздук асқынууда) 105 бейтап камтылган. Изилдөөдө клиникалык, лаборато-
риялык жана аспаптык изилдөө ыкмалары колдонулган (УЗИ). Дарылоо процессинде эки топ аныкталды: Би-
ринчи топ - негизги (51 бейтап) антибиотиктерден тышкары операция учурунда жана курсак көңдөйүн тигип
жатканда озондун концентрациясы 8-10 мкг/мл озондолгон эритме менен сугаруу жүргүзүлөт. операциядан ки-
йинки экинчи күнү - хирургиялык жараатты инфракызыл нурлануу менен нурлантуу - 10 мүнөттүк экспозиция,
дарылоо курсуна 5-6 сеанс. Контролдоочу топ – 54 бейтап, операциядан кийин антибиотиктерди булчуңга (ген-
тамицин же ампициллин) жана микроирригатор аркылуу курсак көңдөйүнө гентамицин 1,0 менен суткасына бир
жолу алышкан. Мындан тышкары, эки топтун көбү ооруну басаңдатуучу жана инфузиялык терапия болуп саналат.
Негизги көрсөткүчтөрү (жынысы, жашы, аппендициттин формалары) боюнча эки топ тең бирдей болгон. На-
тыйжалар. Операциядан кийинки курсту салыштырганда, негизги топто оору синдрому тезирээк жоголуп, тем-
пература нормага кайтып, жара процессинин жагымдуу жүрүшү, интоксикациянын лейкоциттик индекси тезирээк
төмөндөшү шарттуу болгон. Кайталанган топтордо татаалдашуу 54түн 9унда (16,79), ал эми негизги топтордо
51дин 4үндө (7,89) байкалган. Жыйынтыгы. Озондоштурулган эритмени жана жарааттын татаалданышын алдын
алуу үчүн инфракызыл нурланууну колдонуу татаалдашуулардын жыштыгын эки эсе кыскартууга мүмкүндүк
берди, бул аны кеңири мааниде колдонууну сунуш кылуу үчүн негиз болуп саналат
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КЫМБАТ БААЛУУ СИНДРОМУ ХИРУРГИЯ ИЧИНДЕГИ ИЧ БАСЫМ
Беттер: 151-157
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргыз Республикасында 7-8 жаштардагы балдардын арасындагы ашыкча салмак жана май басуу (семирүү) көйгөйү: Балдар арасындагы май басууга эпидкөзөмөл боюнча ДССУнун Европа демилгеси – COSI 4-раунд
Авторлор: Касымова Р.О., Субанова Н.А. , Хегай Е.В. , Усупова Ж.Э. , Айтмурзаева Г.Т.
Беттер: 40-47
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада Кыргыз Республикасынын жалпы билим берүү мектептеринин башталгыч класстарындагы балдардын физикалык өнүгүүсүн жана боюнун өсүшүн баалоо боюнча, калктын бул тобундагы ашыкча салмактын
жана май басуунун жайылышы жөнүндө туура түшүнүк жаратуу менен бирге үй-бүлө, мектеп, жамаат
деңгээлинде балдардын физикалык жана психикалык өнүгүүсүнө таасир эткен чөйрөгө мүнөздөмө берүү үчүн
жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн натыйжасы берилген.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасында АИВ менен жашаган адамдардын жана дени сак элдердин арасында парентералдык вирустук гепатиттердин таралуусун салыштырып изилдөө
Авторлор: Саттарова Г.Ж., Нурматов З.Ш.
Беттер: 98-104
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Киришүү. Бүгүнкү күндө дүйнө жүзүндө АИВ-инфекциясы менен парентералдык вирустук гепа-
титтердин айкалышкан учурлары социалдык маселе болуп саналат. АИВ жугузуп алгандардын 20-40 % ында ви-
рустук гепатит С (ВГС) инфекциясы кездешет жана 70 % дан көбүндө вирустук гепатит В (ВГВ) инфекциясынын
ооруп жаткан же ооруп өткөндүгүн билдирген маркерлору кездешет. Биздин изилдөөнүн максаты АИВ менен
жашаган адамдардын жана дени сак элдердин арасында парентералдык вирустук гепатиттердин таралышын са-
лыштыруу. Материалдар жана ыкмалар. Изилденүүчү материалдар ооруулардын алдын алуу жана санитардык
эпидемиологиялык көзөмөлдөө департаментинин № 1 отчеттук формасы, изилдөөгө катышкандардын анкеталары
жана АИВ менен жашаган адамдар менен дени сак элдердин кандарынын сывороткалары. Көп жылдык №1 от-
четтук формасындагы жана катышуучулардын анкетасындагы маалыматтарды жалпы кабыл алынган статисти-
калык ыкма менен MS Exel компьютердик программасын колдонуп изилдедик. Ал эми АИВ менен жашаган жана
дени сак адамдардын кандарынын сывороткаларын лабораторияда серологиялык ыкма (ИФА) колдонуп гепатит
В жана С вирустарынын маркерлорунун таралышын аныктадык. Натыйжалар. Гепатит В вирусунун HBc-IgG
маркеры АИВ менен жашаган адамдардын 50,5 % нан (ИИ 95: 40,3-60,7), ал эми дени сак элдердин 23,8 % нан
(ИИ 95: 21,2-26,4) табылды. HBsAg таралышы салыштырмалуу АИВ менен жашаган адамдардын арасында жо-
гору (7,7 %) дени сак элдерге караганда (3,1%). Ошондой эле ВГС инфекциясы АИВ менен жашаган адамдардын
арасында кенири таралган, көрсөткүчү 40,8 % түздү, дени сак адамдардын арасында көрсөткүч 4,8 % ды түздү.
Көрсөткүчтөрдүн айырмасы статистикалык жактан тастыкталат (Р< 0,01). Жыйынтык. Изилдөөнун жыйынтыгы
көрсөткөндөй, дени сак адамдарга караганда АИВ менен жашаган адамдардын арасында гепатит В жана С
түрүнүн таралышы жогору, бул статитикалык жактан тастыкталды.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кыргыз республикасында баштапкы медико-санитардык жардамдын деңгээлиндеги артериалдык гипертензия контролдун эффективдүүлүгүн баалоо
Авторлор: Амелин Е.Ю., Толебаева А.А., Дуйшеналиева М.Т., Арыкова А.Т., Усубалиев А.О., Алтымышева А.Т., Полупанов А.Г.
Беттер: 73-84
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Жүрөк-кан тамыр оорулары дүйнө жүзү боюнча өлүмдүн негизги себептеринин бири. Жүрөк-кан
тамыр оорулары түзүмүндө өзгөчө орунду артериялык гипертензия ээлейт, бул жүрөк бейтаптарынын
өлүмүнүн башкы фактору. Кыргыз Республикасында акыркы он жылдыктарда гипертониянын таралышы
40-50% га жогорулады, эпидемиологиялык изилдөөлөргө ылайык ИНТЕРЭПИД жана STEPS 44-46% ды
түзөт, ал эми жүрөк-кан тамыр оорулары (анын ичинде гипертониядан) өлүмү отчетторго ылайык. Электрондук Саламаттыкты Сактоо Борборунан 2019-жылы жалпы өлүмдүн 51% түзгөн.
Изилдөөнүн максаты - Кыргыз Республикасында баштапкы медициналык-санитардык жардамдын
деңгээлинде артериялык гипертензияны контролдоонун натыйжалуулугун баалоо индикаторлорун иштеп
чыгуу.
Материал жана методдор. 2019-жылга Бишкек шаарынын Биринчи май районунун дайындалган бардык
пациенттеринин акыркы үлгүсүнүн Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан
бекитилген амбулатордук карталардын маалыматтарын иштеп чыгуу (КМФ амбулаториялык, No 025/y формасы). Көрсөткүчтөр электрондук саламаттыкка ылайыкташтырылган SPSS Syntax программасынын жардамы менен талданды. P <0.05 мааниси статистикалык маанинин босого деңгээли катары кабыл алынган.
Натыйжалар. Артериялык гипертонияны аныктоо көрсөткүчү дайындалган калктын жалпы санына салыштырмалуу 2,69%ды түздү, анын ичинен эркектер - 1,78% жана аялдар - 3,45% (p <0,001). Гипертония менен
ооругандардын жаш курамын баалоодо, 1,9-3,3% бейтаптар 40 жашка чейинкилер экени аныкталды. Кан басымы жылына 2 же андан көп жолу өлчөнгөн гипертониялык оорулуулардын үлүшү бардык ҮМБ үчүн
90%дан жогору болгон; No3, No7, No14, No16 ҮМБларда гипертония менен ооругандардын үлүшү, алар
үчүн жалпы жүрөк-кан тамыр коркунучу 56,5%, 94,7%, 98,3% жана 89,3% түзгөн. Гипертонияга каршы дары
терапиясы пациенттердин 73,6% дайындалган, ал эми пациенттер арасындагы гипертонияны контролдоонун
натыйжалуулугу 45% ды түзгөн.
Жыйынтыгы. БМСЖ деңгээлинде гипертониялык контролдун натыйжалуулугун баалоо үчүн 2 негизги индикаторду колдонуу сунушталат: саламаттыкты сактоо мекемесинин деңгээлинде гипертония контролдугунун натыйжалуулугун баалоого мүмкүндүк берүүчү индикатор, башкача айтканда гипертония менен
ооругандардын максатына жеткен саны Календардык жылдарда ушул мекемеге кайрылган гипертония менен
ооруган бардык пациенттерге карата ВР баалуулуктары жана суб-улуттук деңгээлде гипертонияны контролдоонун эффективдүүлүгүнүн көрсөткүчү, б.а. гипертония аныктоо индикатору
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Кыргыз Республикасында В вирустук гепатитинин эпидемиялык процессинин мүнөздөмөсү
Авторлор: Ниязалиева М.С.
Беттер: 109-113
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Кыргыз Республикасында В вирустук гепатити актуалдуу көйгөй бойдон калууда. Улуттук
эмдөө календарына пландуу иммунизацияны киргизүү азыркы этапта В вирустук гепатитинин эпидемиялык про-
цессине өзгөртүүлөрдү киргизди.
Изилдөөнүн максаты- өлкөдөгү эпидемиялык кырдаалга баса берүү үчүн азыркы этапта В вирустук гепатитинин
эпидемиялык процессине талдоо жүргүзүү .
Материялдар жана ыкмалар. Иштин жүрүшүндө эпидемиялогиялык, статистикалык жана серологиялык изилдөө
ыкмалары колдонулган
Натыйжалар жана талкуулор. Расмий статистикага ылайык , минималдуу интенсивдүү көрсөткүч (ИП) 2020 –
жылы 1,5 % максималдуу көрсөткүчү 2003-жылы 38,9 % болгон. Белгилей кетсек, В гепатитине чалдыккандар
азаят, жаш курактык структураны талдоо балдар калкынын жүргүзулүп жаткан иммундук алдын алуусун чексиз
натыйжалуулугун көрсөтөт. Бойго жеткен калктын көбөйүп жана жогорку ооруу тынчсызданууну жаратат. Жаш-
тар арасында АИЖ-жугуштуу оорусунун 7,1%ди түзөт, бул анын биздин республиканын калкыные арасында
олуттуу таралганын көрсөтүп турат.
Жыйынтыгы.Эпидемиялык анализдин жыйынтыгы боюнча Кыргыз Республикасынын калкынын В вирустук ге-
патитине чалдыгуу 24,3 эжеге кыскарган. Бойго жеткен калктын оорусу туруктуу тенденцияга ээ, орточо деңгээли
9,7%.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кыргыз Республикасында дарыга туруктуу кургак учукту дарылоо үчүн BPaL режиминде дарылоону киргизүү
Авторлор: Мырзалиев Б.Б., Токтогонова А.А., Сакмаматов К.М.
Беттер: 92-96
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

BPaL - Бедаквилин, Претоманид жана Линезолид – бул Бедаквилинден, жаны препарат Претоманид
жана Линезолидден турган жаңы толук кыска 6 айлық режим, дарыга туруктуу кургак учук (ДТ-КУ) менен оору-
гандарда изилдөөлөр катарында колдонууга Бүткүл дүйнѳлүк уюму менен бекитилген.
Жагдайга жалпы кароо жана жагдайга тоскоолдук кылуу ыкмалары жана ДT-KУ үчүн кыска жана кѳп убакытта
дарылоо режимдерине салыштырмалуу БПАЛ режимине ылайык бир бейтапты дарылоо үчүн дары-дармектердин
наркын баалоо жүргүзүлгѳн.
KNCVнин колдоосу менен Улуттук фтизиатрия борбору 2021-жылдан тартып Кыргыз Республикасында (КР)
БПАЛ режимин колдонууга даярдана баштады. Бул мезгилде Кыргыз Республикасында БПАЛды колдонуу
боюнча Колдонмо даярдалып, ага 2021-жылдын башында КР Саламаттык сактоо министрлиги кол койгон. Окутуу
материалдары даярдалды, алар боюнча кургак учукка каршы кызматтын бардык негизги адистери Борбордук
консилиумга жана Кара-Балта шаарындагы Республикалык Кургак учукка каршы ооруканага (РПТБ) басым жасоо
менен окутулду, анда бардык пациенттерди тез арада дарылоо пландаштырылган.
Жөнгө салуучу документациянын болушуна, окутуу, дары-дармектердин жана бейтаптардын болушуна караба-
стан, дарылоого кабыл алуу жай болуп жатат. Кийинки 3 жылда BPaL режимин ишке ашырылса мамлекет 460,000
АКШ долларга чейин сактай алат.
БПАЛ режиминде дарылоо өлкөгө ДТ-кургак учук менен ооруган бейтаптарды дарылоонун натыйжалуулугун
бир кыйла жогорулатууга жана Кыргыз Республикасында кургак учука каршы экинчи саптагы препараттарды
сатып алууга жумшалган мамлекеттик жана Глобалдык Фонддун каражатын рационалдуу пайдаланууга жардам
берет.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргыз Республикасында кургак учук менен ооругандарда кургак учукту козгогучтун ар кандай штаммдарынын таралышы
Авторлор: Токтогонова А.А., Кулжабаева А. А., Мырзалиев Б.Б.
Беттер: 20-27
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул ретроспективдүү когорттук изилдөө 2019-2020-жылдары катталган кургак учуктун бардык учурларын камтыган (11908 учур). Кургак учуктун козгогучунун ар кандай штаммдарынын кургак учукка каршы дарыларга туруктуулугун изилдөө менен дары-дармек каражаттарына сезгичтик тестинин камтылышына талдоо жүргүзүлдү. Каттоо бланктарынан дары-дармектерге сезгичтик тестинин натыйжалары менен кургак учук формасы боюнча бөлүнгөн маалыматтар алынды.
Өлкөдөгү COVID-19 пандемиясы кургак учукту аныктоого терс таасирин тийгизди – жалпысынан 2020-жылы 32,2%га азайды, ал эми 2-кварталында 49%га (р<0,001, ꭓ²), республиканын бардык аймактарында 16,3%тен 40%ке чейин төмөндөгөн.
Кургак учуктун бардык катталган учурларын кургак учукка каршы дарыларга туруктуулугун изилдөө менен камтуу 46% гана түзөт. Кургак учуктун бактериологиялык тастыкталышы 2019-2020-жылдары болгону 56,9% жана 59,4% түзгөн, COVID-19 бул көрсөткүчкө таасирин тийгизген эмес (р>0,05).
COVID-19 абалы кургак учуктун өпкөдөн тышкары формаларында диагнозду ырастоого терс таасирин тийгизген (p<0,001, ꭓ², OR=2,9, 95% CI 2,6-3,3), өпкө түрлөрүнө караганда 2,9-3,8 эсе төмөн (60,1% жана 2019-2020-жылдары 61,8%, p<0,001, ꭓ², OR=3,8, 95% CI 3,2-4,4).
Кургак учукка каршы дарыларга туруктуулугун изилделген бейтаптардын басымдуу көпчүлүгү (61,4% жана 59,2%) MBT штаммдарына ээ, алардын арасында 37,6% жана 35,0% M/XDR менен. Ар бир бешинчи пациентте патогендин көп туруктуулугу бар штаммдар табылган.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кыргыз Республикасында кургак учукту дарылоодо дарылардын терс таасирлери
Авторлор: Осмонбеков М.Д., Сагындыкова С.О., Кушубаков Д.А., Тункатарова Ж.К., Сулайманова М.И.
Беттер: 97-102
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Дарыларга болгон терс реакциялар коомдук ден соолуктун олуттуу көйгөйү болуп саналат, ал эконо-
микалык кесепеттерге алып келет: бейтаптардын стационарда болуу мөөнөтүн узартуу, аларды токтотуу үчүн ко-
шумча дарыларды жана ресурстарды колдонуу менен дарылоо схемаларын кымбат баалуу резервдик дарылар
менен жекелештирүү зарылчылыгы келип чыгат. Кургак учукту дарылоодогу эң көйгөйлүү маселе – бул дарыло-
ону талаптагыдай сактабоо, анын узактыгына, татаалдыгына жана аны менен байланышкан жагымсыз окуяларга
байланыштуу, кургак учуктун көп дарыга туруштук берүүсүн дарылоонун кыйла татаал жана кымбат ыкмасын
тандоого алып келет. Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун, саламаттыкты сактоо министрликтеринин
жана башкалардын кургак учукту дарылоонун жогорку эмгекти көп талап кылган программасын ишке ашыруу
боюнча кеңири глобалдуу аракеттерине карабастан, дарылоонун туура эмес сакталышы мамлекеттик медицина-
лык кызматкерлердин дарылоого түздөн-түз байкоо жүргүзүүсүн камтыйт.
Кургак учукту дарылоо төрттөн сегизге чейин дарыларды бир убакта жана узак мөөнөткө колдонууну камтыйт,
алардын ар бири мүмкүн болгон терс таасирлердин кеңири спектрине ээ. Кургак учукка каршы дарылардын көбү
белгилүү жана клиникалык сыноолордо изилденген. Бирок, териге исиркектердин чыгышы, ичтин оорушу, сарык,
шок, көрүүнүн начарлашы, угуунун начарлашы сыяктуу жагымсыз окуялардын айрым белгилери жана симптом-
дору бейтаптар үчүн дарыларды алууну токтотуп, жашоо сапатын төмөндөтүп, күнүмдүк иш-аракеттерди тата-
алданткан оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн. Кыргыз Республикасынын 2020-2021-жылдарында келип
түшкөн билдирүү карталарынын / сары карточкалар негизинде кургак учук менен ооруган бейтаптарда дарыларга
терс реакциялардын пайда болуу жыштыгы изилденген.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кыргыз Республикасында курч татаалдашкан пиелонефрит
Авторлор: Иманкулова А.С., Кабаев Б.А., Кожомкулова К.А., Рыскулбеков Н.Р., Садырбеков Н.Ж.
Беттер: 71-78
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Эң көп тараган (11,1%) жана олуттуу урологиялык оорулар заара чыгаруучу жолдордун инфекциялары [19].
Бардык курактык топтордо, бөйрөк ооруларынын арасында, пиелонефрит башкаларга караганда көп кездешет жана урологиялык оорулардын арасында нозологиянын структурасында 2-орунду ээлейт [3,19]. Бул
нозология алгачкы майыптуулуктун жана өлүмдүн себептеринин арасында маанилүү орунду ээлейт [13],
ошону менен бирге олуттуу финансылык чыгымдарды талап кылат. Жылына 100 миңден ашуун адам заара
чыгаруучу жолдордун оорусунан, негизинен пиелонефрит оорулары боюнча ооруканага жаткырылат [1].
Курч пиелонефриттин этиологиясы полифакторлуулук менен мүнөздөлөт. Бул макалада курч пиелонефриттин күчөшүнүн курчушу жана структурасы, ошондой эле патогендердин микробиологиялык
мүнөздөмөсү жана антибиотикке туруктуулугу көрсөтүлөт.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргыз Республикасында кѳп дарыларга туруктуу кургак учук боюнча 2019-2020-жылдардагы абал
Авторлор: Токтогонова А.А., Жаныбеков И.Ж.
Беттер: 33-40
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада көп дарыларга туруктуу кургак учугу бар бейтаптарды дарылоо терапиясынын
эффективдүүлүгү, ошондой эле кыска мөөнөттүү жана жекече режимде РТ/КДТ кургак учугун дарылоонун
ийгиликтүү көрсөткүчтөрү жөнүндө маалыматтар берилген. Макалада кургак учуктун козгогучунун дарыга ту-
руктуулугу боюнча кырдаал баяндалып, көп дарыга туруктуу өпкө кургак учугу менен ооруган адамдарда кургак
учукка каршы терапиянын натыйжалуулугу жөнүндө маалыматтар, ошондой эле кыска мөөнөттүү жана жеке ре-
жимдерде РТ/КДТ кургак учукту дарылоонун ийгиликтүү көрсөткүчтөрү келтирилген. РТ/КДТ/КеДТ кургак учук
менен ооругандарды дарылоо менен камтуу көрсөт күчтөрү, өпкө жана өпкөдөн тышкары формалардын үлүшү,
жаш - жыныстык түзүлүшү, мурда дарыланган жана жаңы учурлардын категориялары изилденген. Дарыга сез-
гичтиктин ар кандай тесттери менен тастыкталган учурлар тобу боюнча маалыматтар келтирилген. 2019-2020 -
жылдары КУ жана АИВ коинфекциясы менен ооругандардын өсүү көрсөткүчтөрүн изилдөөгө COVID-19 панде-
миясына байланыштуу чектөөлөрдөн улам оорулуулардын антиретровирустук терапияга жетүүсүнүн маанилүү
ролу белгиленди. Изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча Жалал-Абад, Ош облустарында, ЖАМК жана Ош шаарында
кургак учук учурларынын үлүшүнүн анык эмес өсүшү аныкталды, алардын ичинен Ош облусунда кеңири дарыга
туруктуу кургак учуктук үлүшү 2 эседен ашык көбөйдү. Натыйжаларды талдоодо башка режимдерге караганда
РТ/КДТ кургак учукту дарылоонун ийгилигинин жогорку көрсөткүчтөрүнүн себеби боюнча кыска мөөнөттүү
дарылоо режимдерин камтууну көбөйтүү зарылдыгын көрсөттү. Бирок, Кыргыз Республикасында өлкө боюнча
кыска мөөнөттүү инновациялык режимдер менен камтуу пайызы 12% дан ашпайт. РТ/КДТ кургак учукту дары-
лоонун ийгилиги кыска мөөнөттүү жана жеке режимдерде Bdq/Dlm менен чоогу болгондугуна байланыштуу
болгон. Кеңири дарыга туруктуу кургак учукту дарылоонун натыйжалуулугу жаңы дары-дармектер менен жекече
режим терапиясында дарылоо аларды кошпогонго караганда жогору көрсөткүчтөрдү түзөт.
МЕДИЦИНА ТАРЫХЫ
Кыргыз Республикасында медициналык билимдин жана илимдин өнүгүшүнүн тарыхый аспектилери
Авторлор: Бапалиева Г.О., Касымов О.Т., Тургумбаева Ж.Д.
Беттер: 160-165
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

Бул макала Кыргыз Республикасында медициналык билим берүүнүн жана илимдин өнүгүшүнүн тарыхый
фактыларына арналган. Макалада 19-кылымдын аягы - 20-кылымдын башында Кыргыз Республикасында медициналык кадрларды даярдоонун мамлекеттик тутумунун калыптанышынын тарыхый аспектилери каралган
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасында парентералдык вирустук «В» жана «С» гепатиттерине көзөмөл системасын баалоо, 2020-ж.
Авторлор: Алымкулова В.А., Набирова Д.А., Оторбаева Д.С.
Беттер: 89-96
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Жыл сайын дүйнөдө 4 миллионго жакын курч гепатит В (КГВ) учуру катталат, 7 миллион адам өнөкөт
В гепатитин (ӨГВ) диагнозу менен аныкталат. С гепатитинин вирусун (ВГС) жуктургандардын 85%дан ашыгы
циррозго жана боордун биринчи рагына алып келүүчү өнөкөт түрү пайда болот. Азыркы этапта дарылоо чоң экономикалык чыгымдарды жана узак мөөнөттүү дарылоону талап кылат. Өнөкөт вирустук гепатит (ӨВГ) калктын
ар кандай топторунун арасында кеңири таралышы, клиникалык формаларынын жана натыйжаларынын ар
түрдүүлүгү (анын ичинде боор циррозу жана боордун биринчи рагы) калктын ден соолугуна олуттуу зыян келтирет. 2013-жылдан бери Кыргыз Республикасында вирус гепатити менен байланышкан оорунун узак мөөнөттүү
динамикасынын маалыматтарына ылайык, кийинки он жылдыктарда оорунун каттоонун сакталышы менен болжолдонгон. 8 жылдык динамикада (2013-2020-жылдар) ооруга чалдыгуу деңгээлин төмөндөтүү тенденциясы
байкалууда. Курч вирустук гепатиттин 155 учурунун ичинен 79 учур (51%) оорунун себеби аныкталган. Эпидемиологиялык изилдөө көрсөткөндөй, көпчүлүк учурларда пациент узак инкубациялык мезгилге байланыштуу
инфекциянын мүмкүн болуучу жолдорун эстей албайт. Жана бул тобокелдик факторлорун аныктоодо көйгөй.
Ошондой эле, саламаттыкты сактоо мекемелеринде В гепатит вирусунун диагностикасы туураланган эмес, бул
медициналык кызматкерлердин арасында (2020-жылы ооруларды ташуучулардын арасында ВГВ-179, ВСВ-112,
профилактикалык кароонун жүрүшүндө биринчи жолу аныкталган), ал эми медицина кызматкерлеринин ара-
сында ооругандардын деңгээли өтө төмөн (ВВГ-0 жана СВГ-1 жаңы аныкталган учурлар, ал эми ӨГВ - 5 учур).
Парентералдык вирустук гепатит дагы эле кеңири таралган инфекция болгондуктан, оору бүгүнкү күндө дагы
актуалдуу бойдон калууда.Кыргыз Республикасында парентералдык гепатитке эпидемиялык көзөмөл
жүргүзүүнүн маалыматтары эпидемияга мониторинг жүргүзүү, пландаштыруу жана аныктоо үчүн пайдалуу.
Макалада Кыргыз Республикасындагы ВГВга учурдагы баалоочу эпидемиялык көзөмөл боюнча маалыматтар
камтылган. Сунуштар системанын күчтүү жана алсыз жактарын сүрөттөп берилген.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасындагы 2018-2021-жылдардын АИВ-инфекцияга болгон эпидкөзөмөлдү жүргүзүү системасын баалоо
Авторлор: Кемельбек к.Н., Карагулова А.Ш., Мергенова Г.А.
Беттер: 97-101
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. АИВ-инфекция-симптомсуз өтүү менен иммундук системанын прогрессивдүү жетишсиз-
дигин пайда кылат, андан кийин экинчи инфекциялардын өнүгүшүнө, ар кандай иммунологиялык бузулууларга,
ошондой эле КИЖСтин терминалдык стадиясынын өнүгүшү менен рактын ар кандай түрлөрүнүн өнүгүү тобо-
келдигине алып келет. 1996-жылы КР жаранында АИВ-инфекциясы биринчи жолу катталган. Өлкөнүн аймакта-
рында АИВ-инфекцияны каттоо 1998-жылдан баштап башталган. 2021-жылдын сентябрь айынан декабрь айына
чейин АКШнын Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлорунун көрсөтмөсү боюнча эпидкозомолго
жөнөкөй баа берилди. Кыргыз Республикасында АИВ-инфекцияга көзөмөл жүргүзүү. Бул материалда 2018-2021-
жж. АИВ-инфекциясына эпидкөзөмөл жүргүзүү системасын баалоонун жыйынтыктары, анын күчтүү жана алсыз
жактары берилген. Жүргүзүлгөн баалоонун жыйынтыгы боюнча системаны жакшыртуу боюнча сунуштар бе-
рилди.
Изилдөөнүн максаты - эпидкозомолдун касиеттерин колдонуу менен Кыргыз Республикасында АИВ-инфекцияга
эпидкөзөмөл системасын сүрөттөө жана баалоо болуп саналат, көзөмөл жөнөкөйлүк, сезимталдык, ийкемдүүлүк
катары бааланды.
Материалдар жана ыкмалар. Баалоо учурунда маалымат булактары КИЖС борборлорунун документтери болгон.
Бардык отчетторго, ченемдик документтерге, клиникалык протоколдорго, АИВ учурларына электрондук байкоо
жүргүзүү базасына талдоо жүргүзүлдү.
Натыйжалар. Система татаал, көптөгөн кайталануучу отчеттук формалар, системанын сезгичтиги жогору, бул
94,8% ды түздү, оң прогноздук мааниси 47% ды түздү, система өз убагында, аны АРТга болгон берилгендиктин
15% жогорулашынын мисалы менен баалоого болот.
Жыйынтыгы. Система 9га ээ болгон отчеттук формалардын саны менен татаалдашып, керектүү отчетторду элек-
трондук маалымат базасына дароо киргизүүгө болот. Система жогорку сезгичтикти көрсөттү (94,8%), бул эпиде-
миянын башталышы эрте аныкталганда байкоо жүргүзүү үчүн абдан жакшы көрсөткүч. Кыргыз Республикасында
АИВге эпидкөзөмөл жүргүзүү системасындагы отчеттор өз убагында берилет. АИВ-инфекциянын жаңы учур-
ларын аныктоого күн сайын мониторинг жүргүзүлүп, КИЖС борборлорунун бардык деңгээлдеринде эпид ишке
ашырылат көзөмөл.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргыз Республикасындагы кургак учуктун молекулярдык эпидемиологиясы
Авторлор: Калманбетова Г.И., Кадыров А.С., Сыдыкова М.М., Мойдунова Н.К.
Беттер: 86-91
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун маалыматы боюнча Кыргыз Республикасы
кургак учуктун көп дарыга туруштук бере турган түрү жогору таралган 18 өлкөнүн катарына кирет. Кургак учук
инфекциясынын молекулярдык эпидемиологиясы, анын ичинде генетикалык ар түрдүүлүк, дарыларга молеку-
лярдык туруктуулуктун маркерлери жана Mycobacterium tuberculosis комплексинин Кыргыз Республикасындагы
штаммдарынын жугуу жолдору начар түшүнүлгөн. Бүтүндөй геномдук секвенирлөө (БГС) өлкөдө жүгүртүүдөгү
штаммдардын молекулярдык-генетикалык түзүлүшүн аныктоо үчүн колдонулган. Изилдөөнүн максаты -
изилдөөнүн максаты Кыргыз Республикасындагы микобактерия туберкулез комплексинин штаммдарынын мо-
лекулярдык-генетикалык мүнөздөмөлөрүн сүрөттөө. Материалдар жана методдор. Бүтүндөй геномду
секвенирлөө Улуттук фтизиатрия борборунун Улуттук референттик лабораториясында SNRL, Борстел, Герма-
ниянын көзөмөлүндө жүргүзүлдү. 2018 жана 2019-жылдары 475 МТБК изоляты сыналган. Секвендер MySeq
платформасында, Illuminа, АКШда өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык аткарылган. MTBSeq протоколу са-
лыштырмалуу геномдук анализ жана "EvolView жана PhyResSe" онлайн инструменттери кургак учукка каршы
дарыларга туруштук берүүчү мутацияларды графикалык көрсөтүү жана экрандаштыруу үчүн колдонулган. Ста-
тистикалык талдоо үчүн Stata/IC 16.1 версиясы колдонулган. Натыйжалар. БГСди колдонуу менен МТБК по-
пуляциясынын структурасы Кыргыз Республикасындагы кообунчосу үч филогенетикалык линиядан (L) тураарын
көрсөттүк. Бул линиялар Coll, McNerney жана Niemann, Merker тарабынан классификацияланган L2 (Beijing), L3
(Delhi/CAS) жана L4 (Euro-American) болуп саналат. L2 штаммдары басымдуулук кылган (74,1%, 352/475), L3
жана L4 штаммдары тиешелүүлүгүнө жараша 0,8% (4/475) жана 25,1% (119/475) түзгөн. Андан кийин, биз L2
жана L4 штаммдарын бир нече МБТК сублинияларына классификацияладык. Beijing Central Asia (n=225), Beijing
Central Asia outbreak жана Beijing Europe/Russian W148 Outbreak (n=28) сублиниялык штаммдары башка L2 суб-
линиялык штаммдарына жана L4 сублиниялык штаммдарына салыштырмалуу эң кеңири таралган штаммдар
болуп саналат. Жыйынтыгы. БГС колдонуу менен Кыргыз Республикасында өпкө кургак учугу негизинен L2
(Beijing) штаммдарынан пайда болоорун көрсөттүк. Дарыларга туруктуулук L2 штаммдары менен да байланыш-
туу, бул L2 штаммдарынын өлкөдөгү кургак учуктун эпидемиологиясында маанилүү ролун баса белгилейт. Жал-
пысынан алганда, биздин натыйжалар Кыргыз Республикасындагы кургак учуктун молекулярдык
эпидемиологиясын жакшыраак түшүнүүгө мүмкүндүк берет жана өлкөдө кургак учуктун динамикасын ачыктоо
жана демек, аны контролдоо үчүн кошумча молекулярдык эпидемиологиялык изилдөөлөрдү талап кылат.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасындагы кызылча оорусунун эпидемиологиялык абалы
Авторлор: Макембаева Ж.И.
Беттер: 99-105
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада 2014-жылдан 2020-жылга чейинки мезгилдеги динамикада кызылча менен ооруган эпидемиологиялык абалы талкууланат. Кызылча оорусунун жана жайылуусунун узак мөөнөттүү көрсөткүчтөрү менен
маалыматтарды топтоо Кыргыз Республикасындагы эпидемиялык процессти баалоо менен жүргүзүлдү. Ар
кайсы региондордо алынган натыйжаларды салыштыруу, оорунун көбөйүшүнүн мүмкүн болгон себептерин,
тактап айтканда, акыркы жылдарда калктын эмдөөдөн толук өтпөгөндүгүн аныктоого мүмкүндүк берди.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик-жеке өнөктөштук шарттарында гемодиализ борборлорун уюштуруу
Авторлор: Исмаилов М.А. , Долонбаева З.А. , Абилов Б.А.
Беттер: 110-116
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо жана социалдык өнүгүү министрлиги, Эл аралык Каржы
Корпорациясынын (IFC) колдоосу менен Бишкек, Ош жана Жалал-Абад шаарларында диализ борборлорун
түзүү боюнча мамлекеттик-жеке өнөктөштүк (МЖӨ) долбоорун демилгеледи (мындан ары -Долбоор деп
аталат). Бул долбоор Немец Өнүктүрүү Банкынын (KfW) каржылык колдоосу менен ишке ашырылды.
Долбоор алты мамлекеттик бөлүмдөрдө гемодиализ кызматын алып жүргөн, 5-стадиядагы өнөкөт бөйрөк
кемтигинен жабыркаган пациенттерди жеке өнөктөштүн диализ борборлорунун базасында дарылоого максатталды.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасынын 2019-жылдагы кызамык оорусунун эпидемиологиялык козомолдоо системасынын жонокой анализи
Авторлор: Малышева М.А., Касабекова Л.К., Даданова Г.С.
Беттер: 83-88
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Кызамык - бул өтө жугуштуу оор вирустук оору. 1963-жылы кызамыкка каршы вакцина
киргизилгенге чейин жана кеңири таралган эмдөө башталганга чейин ар бир 2-3 жылда кызамыктын чон эпидемиялары болуп, жыл сайын 2,6 миллион адам кызамыктан каза болгон.
Изилдөө максаттары. Бул баалоонун максаттары кызамык оорусуна байкоо жүргүзүү системасын сыпаттоо жана
анын пайдалуулугу, өз убагындалыгы, маанилүүлүгү, жөнөкөйлүгү сыяктуу касиеттерин баалоо болуп саналат.
Материалдар жана изилдөө ыкмалары. Баалоо АКШнын Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлорунун (ОААЖББ) көрсөтмөлөрүнө ылайык жүргүзүлдү. Кызамык оорусунун эпидемиологиялык көзөмөлдоосун
баалоо үчүн томонку эпидемиологиялык ыкма колдонулган: калктын ар кандай топторунун аймактары, убакыт
жана орду боюнча таралуусу изилденген.
Натыйжалар. Кыргыз Республикасында кызамыкты эпидемиологиялык көзөмөлдөөнүн сезгич, ийкемдүү жана
пайдалуу системасы түзүлгон жана иштеп жатат, анткени ал кызамык оорусу боюнча эпидемиологиялык кырдаалдын тенденциясын аныктайт жана анын очогун аныктайт. Маанилүүлүк критерийи боюнча баалоодо каржылык чыгымдар боюнча эмдөө дарылоого кеткен чыгымга караганда 29 эсе пайдалуу экенин көрсөттү.
Жыйынтыгы. Анализ кызамыкка каршы эмдөөдөгү көйгөйлөрдү аныктады. 2019-жылдагы кызамыктын чыгышынын түпкү көйгөйлөрүнө деталдуу баа берүү жүргүзүлүшү керек.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Кыргыз Республикасынын Бишкек жана Нарын шаарларынын 2021- жылдагы бойго жеткен калкынын COVID-19 илдетинин алдын алуу боюнча билими, мамилеси, практикасы
Авторлор: Малышева М.А., Зикриярова С.М., Набирова Д.А.
Беттер: 130-136
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Коронавирустук инфекция (COVID-19) пандемиясы Кытайда пайда болуп, 2020-жылдын
башында дээрлик бүт дүйнөгө таасирин тийгизген. Коомдук саламаттыкты сактоонун натыйжалуу чараларын
түшүнүү жана маалымдоо үчүн биз Кыргыз Республикасынын Бишкек жана Нарын шаарларынын бойго жеткен
калкынын билимине, мамилесине жана практикасына сурамжылоо жүргүздүк.
Изилдөө методдору. 2021-жылдын август айында Кыргыз Республикасынын Бишкек жана Нарын шаарларынын
бойго жеткен калкын сурамжылоо менен секциялык изилдөө жүргүзүлгөн. Изилдөөнүн катышуучуларын тартуу
үчүн жөнөкөй эки этаптуу кластердик тандоо ыкмасы колдонулган. Анализ Epi Info 7 статистикалык програм-
масын колдонуу менен жүргүзүлдү.Өзгөрмөлөр жыштык жана пайыз катары суммаланган.
Натыйжалар. Сурамжылоо Бишкек шаарынын 1390 (86%) жана Нарын шаарынын 234 (14%) чоң тургундарынын
арасында жүргүзүлгөн. Бардыгы болуп 1624 анкета талданып, жооп берүү көрсөткүчү 95% түздү, анын ичинен
918 (57%) эркектер жана 706 (43%) аялдар. Изилдөөнүн катышуучуларынын орточо жашы 35 жашты түздү, стан-
дарттык четтөө 14,9. Сурамжылоого катышкандардын 1490у (92%) адамдар COVID-19 тыгыз байланышта болгон
адамдан адамга жугушу мүмкүн экенин билишкен, 1371и (84%) COVID-19 инфекциясын жуктурган адам виру-
стун белгилери жок болсо да башкаларга жугуза аларын билишкен. 1446 (89) беткап кийүү маанилүү экенин бел-
гилешти, бирок 1255 (77) респондент гана беткап тагынышат, 1440 (89) бөлмөдө физикалык аралыкты сактоо
маанилүү экенин белгилешти, бирок 955 (59) гана суралган респонденттер аралыкты сакташкан, 1556 ( 96) коом-
дук жайларга баргандан кийин колду жууш керек экенин айтышкан.
Жыйынтыктар. COVID-19 глобалдык коркунучу уланып жаткандыктан, билимди жана практиканы өркүндөтүү
зарыл. Жалпысынан, биздин изилдөөнүн натыйжалары катышуучулардын COVID-19 жөнүндө адекваттуу билим
деңгээли, жакшы мамилеси бар, бирок начар практиканы көрсөтүп жатканын көрсөтүп турат.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Кыргыз Республикасынын ден соолук сактоо саласында МЖӨ долбоорлорун демилгелөө тажрыйбасы
Авторлор: Исмаилов М.А. , Долонбаева З.А. , Абилов Б.А.
Беттер: 117-123
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул изилдөөнүн актуалдуулугу 5-этаптагы өнөкөт бөйрөк оорулары менен жабыркаган адамдар үчүн гемодиализ кызматтарынын сапатын жогорулатууга багытталган жаңы инновациялык менеджменттик чечимдерди издөө зарылчылыгында. МЖӨ моделин колдонуп, муктаж болгон бейтаптарга сапаттуу
гемодиализ кызматын көрсөтүү боюнча коюлган максат ишке ашты. Методдорду колдонуунун негизинде,
диализ кызматын алуу шарттарын оптималдаштыруу боюнча негизги натыйжалар алынды, алар аркылуу
саламаттыкты сактоо тутумунун учурдагы жана келечектеги моделдерин өркүндөтүү стратегиясын түзсө
болот.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Кыргыз республикасынын жаза аткаруу тутумундагы кургак учук боюнча абал
Авторлор: Эсентаева Э.А.
Беттер: 114-118
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада 2015-жылдан 2020-жылга чейин жарандык сектор менен салыштырылып жаза аткаруу ту-
тумдагы кургак учуктун абалы, кургак учук менен ооругандардын жана өлүмдөрдүн динамикасы баяндалган.
Улуттук фтизиатрия борборунун Кыргыз Республикасынын жаза аткаруу тутуму боюнча эсепке алуу жана от-
четтуулук формаларынын маалыматтары колдонулган. 2015-жылы жаза аткаруу тутумунда кургак учук менен
ооругандардын деңгээли жалпысынан 100 000 калкка 2240,2 учурду түзүп, 2020-жылы 6 жылдын ичинде 28%
азайды, кургак учуктан каза болгондордун көрсөткүчү 14,2%г кыскарган. 2015-жылы жаза-аткаруу тутумунда
кургак учуктун жаңы учурлары рецидивге караганда 3,7 эсеге жана мурда дарыланган башка учурларга караганда
8,5 эсеге көп катталган (р <0,001, χ², OR=3,7, 95% CI 2,6-5,4 биринчи салыштырганд жана р <0,001, χ², OR=8,5,
95% CI 5,7-12,8 экинчиде). 5 жылдан кийин кургак учуктун жаңы учурларынын рецидивдер менен салыштыр-
ганда 8 эсеге (p <0,001, χ², OR=8,1, 95% CI 3,5-8,1) жана мурда дарыланган учурларга салыштырмалуу 11 эсеге
чейин олуттуу өсүшү байкалган (p<0,001, χ², OR=11,4, 95% CI 4,8-27,7).Кургак учуктун жаңы учурларынын
үлүшүнүн жакшырышы кургак учуктун эрте аныкталышынын жакшырышы жана камактагылардын арасында
тез-тез скринингден өтүшү менен тыгыз байланышта (анкета, көкүрөк клеткасынын рентгенографиясы жана тез
диагностикалык метод). Xpert-MTB/Rif менен катталган кургак учук менен ооругандардын камтуусу 69,5%ды
түзсө, 2020-жылы 83,8%ды түзгөн.
МЕДИЦИНА ТАРЫХЫ
Кыргыз Республикасынын жогорку медициналык билим системасындагы гигиенанын калыптаhуусу жана өнүгүүсү
Авторлор: Бапалиева Г.О., Атамбаева Р.М., Тургумбаева Ж.Д., Касымов О.Т.
Беттер: 158-165
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Өлкөнүн жогорку медициналык билим берүү системасында гигиена илиминин жаралуу жана өнүгүү тарыхы 1939-жылы Кыргыз медициналык институтунун ачылышы жана андагы жалпы гигиена кафедрасынын
уюштурулушу менен байланыштуу. Андан кийинки гигиена тарыхы 1953-жылы санитардык-гигиеналык факультеттин адистештирилген кафедраларынын ачылышы менен тыгыз байланышта болуп, өлкөнүн алдын алуу медицинасынын комплекстүү өнүгүшүн түптөдү. Гигиенанын ар кандай багыттары боюнча илимди өнүктүрүүнүн тажрыйбасынын топтомдору, ошону менен бирге Кыргызстандын илимпоз-гигиенисттеринин жетишкендиктери каралып жаткан процесс 20-кылымдын 38-40-жылдарынан 21-кылымдын азыркы мезгилине чейинки аралыкты
камтыйт. Жогорку медициналык билим берүү системасында гигиеналык дисциплиналарды калыптандыруу боюнча билим берүү чөйрөсүнүн анализи берилген, ошол эле учурда гигиена тармагындагы изилдөөлөр боюнча
илимий-уюштуруу борборунун калыптанышын көрсөтөт. Советтик гигиена илимин өнүктүрүүдө жана өлкөнүн илимий-педагогикалык кадрларын даярдоодо алдыңкы гигиенист-окумуштуулар профессор Ф.С. Околов (1946-
1956) жана Г.А. Гудзовский (1956-1966) негиздөөчү салымдарын кошкон. Аталган окумуштуулар менен илимий потенциал түзүлүп, алардын шакирттери С.Р.Рыспаев, өзгөчө тоолук аймактагы эмгек физиологиясынын
негиздөөчүсү болгон профессор Б.С.Мамбеталиев (1970-2010ж) толук ишке ашырышкан. Ал эми өз кезегинде анын шакирттери К.У. Акынбеков - чабандардын эмгеги (2000-2015ж), О.Т. Касымов - вахталык эмгек (1987-
2000ж), ошондой эле гигиена, эпидемиология, эмгек медицинасы, саламаттыкты сактоонун башка көйгөйлөрү (2000-жылдан азыркы учурга чейин) изилдөөдө. Бүгүнкү күндө заманбап дүйнөдө гигиена илим жана практика
катары сапаттык өзгөрүүлөргө дуушар болууда, бул Кыргыз Республикасында анын өнүгүүсүнүн тарыхый аспек-
тилерин изилдөөнү актуалдуулугун жогорулатат.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ТУКУМ КУМ
Беттер: 80-81
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргыз Республикасынын улгайган жаштагы калкына көрсөтүлүүчү медициналык-социалдык жардамынын нормативдик-укуктук жөнгө салуусуна салыштырмалуу анализи
Авторлор: Касиев Н.К., Сулейманова Г.Т., Акматов И.М., Касымова Р.О.
Беттер: 16-23
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кыргыз Республикасынын улгайган жаштагы жарандарына социалдык коргоо жана медициналык жардам
көрсөтүүдөгү нормативдик-укуктук жөнгө салуусуна анализ жүргүзүлдү. Бул документтердин мазмуну
бирдиктүү туура формулировканы, унификациялоо максатындагы так аныктоону, социалдык сферадагы бир
катар жоболордун жана терминологиялардын келишпестиктерин жана карама-каршылыктарын жб. жок кы-
лууну талап кылат. Белгилүү бир деңгээлде, мамлекеттин социалдык-экономикалык иш-чараларынын ком-
плекси, эл аралык тажрыйбаны эске алуу менен, медициналык жардамга, өлкөнүн эмгекке жарамсыз
жарандарын социалдык жана пенсиялык камсыздоого чыгымдарды жогорулатууну талап кылат. Бүгүнкү
күндө, улгайган адамдар үчүн, аларды басмырлоо жана стигматизациялоо өтө таралган көрүнүш болуп турган
шартта, өлкөдө алардын жашоо сапатын жакшыртуу үчүн саламаттыкты сактоо жана социалдык өнүгүү си-
стемасында адистештирилген геронтологиялык жардам жетишпейт.
АЛДЫН АЛУУ МЕДИЦИНАСЫ
Кыргыз Республикасынын улгайган курактагы калкынын социалдык-гигиеналык жашоо шарттары
Авторлор: Касиев Н.К., Сулейманова Г.Т., Акматов И.М., Касымова Р.О.
Беттер: 124-133
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кыргыз Республикасындагы улгайган адамдардын жашоо сапаты жөнүндө комплекстүү медициналык-демографиялык жана социалдык-гигиеналык маалыматтар (2010-2019жж.) алынды. Жогоруда аталган жыйынтыктар пенсияга чейинки жана пенсия жашындагы калктын жашоо шартын жакшыртуу жана
ден-соолугун чыңдоо боюнча мындан аркы медициналык-алдын алуу жана социалдык-гигиеналык иш-чараларды иштеп чыгууга багытталат. Ушуну менен эле бирге, улгайган адамдардагы карылыктын жана социалдык ыңгайлашуунун терс кесепеттерин жоюу үчүн мамлекеттик институттардын структуралык өз ара
аракеттенүүсүн жакшыртууга басым жасалат. Мунун бардыгы кыска жана орто мөөнөттүү (2021-2030 жж.)
жана узак мөөнөттүү (2031-2050жж.) жылдардагы мамлекеттин карылар чөйрөсүндөгү социалдык саясатын
өзгөртүү, мамлекеттик колдоону күчөтүү жана өкмөттүк эмес уюмдардын жана жарандык коомдун биргелешкен катышуусун камсыз кылат.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргызстандагы COVID-19 вакцинациясынын стратегияларын математикалык моделдөө жана анын саламаттыкты сактоо системасына таасири
Авторлор: Молдокматова А.О., Дооронбекова А.Ж., Жумалиева Ч.К., Мукамбетов А.С., Кубатова А.К., Усенбаев Н.Т., Осмонов А.Ж., Ибрагимов Ш.М., Абдылдаев Т.О., Кутманова А.З., Лузия Фрейтас, Лиза Джейн Уайт
Беттер: 14-23
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

2020-жылдын декабрында дүйнө жүзү боюнча COVID-19га каршы эмдөө башталды. Вакцина азыркы учурда көпчүлүк өлкөлөрдө жетишсиз болгондуктан, эмдөөнүн эффективдүү стратегияларын аныктоо саламаттыкты сактоо тутумундагы жүктү азайтууга жардам берет. Колдо болгон далилдер оорунун оордугу жана андан
болгон өлүмдөр жаш курагына жараша айырмаланарын көрсөтүп турат, ошондуктан эмдөө маанилүү жана ар-
тыкчылыктуу стратегия катары каралышы мүмкүн. Макалада жаш куракка негизделген SIERS моделин колдонуу
менен эмдөөнүн төрт гипотетикалык стратегиясы жана алардын Кыргызстандагы эпидемияга тийгизген таасири
салыштырылган.
Кыска мөөнөттүү келечекте (2022-жылдын мартына чейин) негизги басым коркунучтуу курактагы топторго (50
жаштан жогору) бурулат, бул ооруга чалдыккандардын (20-49 жаш) бир аз кеңейиши менен симптоматикалык
учурлардын жана андан өлүмдүн азайышына алып келиши мүмкүн. Башка жагынан алганда, COVID-19 учурла-
рынын жалпы болжолдуу санына тийгизген таасири салыштырмалуу (15-25% азыркы вакцинанын
жеткиликтүүлүгүнө жараша) анчалык деле олуттуу болбойт. Жогорудагы жыйынтыктар жана жаңы вакцина маа-
лыматтары эмдөө эпидемияларды көзөмөлдөөдө жана дары-дармексиз кийлигишүүлөр менен колдоого алынса,
өлүмдү азайтууда натыйжалуураак экенин көрсөтүп турат. Кыска мөөнөттө тобокелдиктин жогорку топторуна
көңүл буруу саламаттык сактоо системасына түшкөн жүктү азайтат.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
КЫРГЫЗСТАНДАГЫ COVID-19 ВАКЦИНАЦКыргызстандагы COVID-19 вакцинациясынын стратегияларын математикалык моделдөө жана анын өлүм
Авторлор: Молдокматова А.О., Дооронбекова А.Ж., Жумалиева Ч.К., Мукамбетов А.С., Кубатова А.К., Усенбаев Н.Т., Осмонов А.Ж., Ибрагимов Ш.М., Абдылдаев Т.О., Кутманова А.З., Лузия Фрейтас, Лиза Джейн Уайт
Беттер: 24-33
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

2020-жылдын аягынан тарта дүйнө жүзү боюнча адамдарды COVID-19га каршы эмдөө иштери башталды. Бирок ресурстары чектелген өлкөлөрдө вакцина жетишсиз болгондуктан, эмдөөнүн натыйжалуу стратегияларын аныктоо үчүн өлкөдөгү COVID-19 боюнча маалыматтар талданган.
Макалада жаш куракка көз каранды SIERS моделин колдонуу менен эмдөөнүн төрт гипотетикалык стратегиясы
жана алардын Кыргызстандагы эпидемияга тийгизген таасири салыштырылган.
Ошентип, 2022-жылдын мартына карата коомдук саламаттыкты сактоо системасы COVID-19 учурларын жана
аны менен байланышкан өлүмдөрдү азайта алат, эгерде тобокелдиктин жогорку жаштагы топторуна (50 жаш
жана андан улуу) көңүл бурулса жана эмдөө орто жаш курактагы адамдарга жазалса (20-49 жаш). Ошондой эле,
вакцинацияны дары-дармексиз кийлигишүүлөр менен айкалыштыруунун маанилүүлүгүн белгилей кетүү керек
(беткап кийүү жана аралыкты сактоо). Бул COVID-19дан оорунун жана өлүмдүн андан ары төмөндөшүнө алып
келет жана башка себептерден болгон өлүмдү кыйыр түрдө азайтат. Ошентип, эгерде бул сценарий байкалса, симуляция мезгилинде (2020-жылдын мартынан 2022-жылдын мартына чейин) өлкөдөгү өлүмдүн көрсөткүчү 27
000ден 16 000ге чейин кыскарышы мүмкүн.
Симуляциянын натыйжаларына ылайык, эмдөө COVID-19дан коргонуунун эффективдүү чарасы болуп саналат,
бирок таасири беткап кийүү жана аралыкты сактоо сыяктуу дары-дармексиз кийлигишүүлөрдү эмдөө менен айкалышканда жогорулатат. Тобокелдиктин жогорку топторуна көңүл бурулганда ооруу азаят, андан кийин өлүм.
Ошентип, саламаттыкты сактоо системасынын жүгү азаят. Бирок ооруулардын жана өлүмдөрдүн кийинки чокусунун азайтуу максатында, эмдөө иштерин жаш курак адамдардын (20-49 жаш) арасында жогорулатуу зарыл.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргызстандагы кургак учукка каршы даарылыго COVID-19дун таасири
Авторлор: Хоффман С.А., Кадыралиева А.А., Чолурова Р.А., Ибраимова А.С., Абдрахманова Э.Д.
Беттер: 78-85
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кыргызстанда кургак учукка каршы кызмат көрсөтүүнүн сапатына баа берүү жүргүзүлдү (QTSA),
анын ичинде COVID-19дун кургак учук кызматына таасирин баалоо үчүн атайын модуль камтылган. Бул баало-
онун натыйжалары кургак учукка каршы кызматтардын ири жана ар жер жерлерде үзгүлтүккө учурашын, анын
ичинде кургак учукка каршы ресурстарды COVID-19ду жоюу чараларына кайра бөлүштүрүү, кургак учук менен
ооругандарды аныктоо жана дарылоо боюнча аракеттердин чектелгендигин жана инфекцияны көзөмөлдөөгө кан-
дайдыр бир таасир тийгизгендигин көрсөтүп турат. Мындан тышкары, баалоонун натыйжалары COVID-19дун
кургак учукка каршы кызмат көрсөтүүлөргө, анын ичинде бейтапка багытталган кызматтарга тийгизген таасирин
азайтуу боюнча көрүлгөн чаралардын олуттуу кеңейгендигин көрсөтүп турат. Кургак учук менен күрөшүү системасына болгон таасирин чечүү үчүн күч-аракеттерди жана инвестицияларды кургак учукка каршы күрөшүүгө багыттоо сунушталат.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Кыргызстандын 25(OH)D көрсөткүчтөрүнүн сырторунун аныктоочулары
Авторлор: Исупова А.А., Исупов Р.В.
Беттер: 34-39
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Бул макалада биринчи жолу Кыргызстандын түпкү калкынын кан сары суусунун орточо 25 (OH) D
деңгээлинин флуктуациясынын детерминанттары сүрөттөлөт.
Маанилүүлүк. Витамин D азыр көбүрөөк көңүл буруп жатат. 25 (OH) D жетишсиздиги скелеттик (рахит, остеопения, остеопороз) жана скелеттик эмес патологиялык эффекттердин (дерматоздор, гипертония, семирүү, онкологиялык, эндокриндик, аутоиммундук жана инфекциялык оорулар) өнүгүшүнө өбөлгө түзөт. Сарысудагы
25-гидроксивитамин D деңгээли> 75 нмоль/л же 30 нг/мл адамдын ден соолугун сактоо үчүн зарыл.
Изилдөөнүн максаты -Кыргызстандын дени сак жергиликтүү калкынын арасында 25 (OH) D витамининин жетишсиздигинин детерминанттары UVR деңгээлиндеги гендердик жана сезондук термелүүлөр экендигин аныктоо.
Материалдар жана ыкмалар. Кыргызстандын түпкү жашоочуларынын кан сары суусунун 25 (OH) D деңгээлине
(41° ш., 75° E; күндүн нурунун узактыгы 1700-2900 с/жыл) пилоттук көп борборлуу кесилиш изилдөөсү
жүргүзүлгөн. Тандалган 218 адам, анын 99у (45,4%) эркектер жана 119у (54,6%) аялдар. Өкүлчүлүктүн орточо
жашы 38 ± 1,0 (95% CI 36,0 - 40,1) жылды түздү.
Натыйжалар. Жалпы үлгүдөгү орточо кан 25 (OH) D3 деңгээли 46,9 ± 1,1 нмоль / л (95% CI 44,8 - 49,1 нмоль /
л) болгон, бул тартыштыкка (<50 нмоль / л) туура келет. Ошол эле учурда эркектерде 25 (OH) D3 орточо
көрсөткүчү 50,0 ± 1,5 нмоль/л (95% CI 46,9 - 53,0 нмоль/л), аялдарда 44,5 ± 1,5 нмоль/л (95% CI 41,5 - 47,5)
болгон. nmol / L), p <0,013. 41,7 ± 2,3 (95% CI 37,1 - 46,4) жазында 50,0 ± 2,1 (95% CI 45,9 - 54,2) күзүндө 41,7 ±
2,3 (OH) D3 25 (OH) D3 статистикалык маанилүү (р <0,026) сезондук термелүүлөр болгон.
Жыйынтыгы. Статистикалык жактан маанилүү гендердик жана сезондук термелүүлөргө, ошондой эле өлкөнүн
географиялык абалына (41° N, 75° E) жана күндүн нурунун узактыгына (1700-2900 с/жыл.), орточо кан сары
суусу 25 (OH) D3 карабастан. адекваттуу деңгээлге жетпейт (> 75 нмоль/л).
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Кыргызстандын Ош облусунда COVID-19 жабыркаган бейтаптар- дын клиникалык жана лабораториялык мүнөздөмөсү
Авторлор: Эсеналиева Ж.А., Бримкулов Н.Н., Сулайманов Ш.А.
Беттер: 39-45
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Изилдөөнүн максаты - Кыргызстандын Ош облусунда SARS-CoV-2 жуктуруп алгандардын, дарттын
оордугуна жараша, клиникалык өзгөчөлүктөрүн, лабораториялык жана аспаптык көрсөткүчтөрүнүн жыйынтык-
тарын изилдөө.
Материалдары жана изилдөө усулдары. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу
Ош облустар аралык бириккен клиникалык ооруканасынын жана Ош шаардык клиникалык ооруканасынын маа-
лыматтары боюнча 2020-жылдын апрель айынан декабрга чейин ПЧР аркылуу тастыкталган 71 COVID-19 учу-
руна ретроспективдүү талдоо жүргүзүлдү. Биз демографиялык, клиникалык маалыматтарды, коштолгон
оорулардын бар-жоктугун, лабораториялык изилдөөлөрдүн жана көкүрөк көңдөй органдарынын компьютердик
томографиясынын натыйжаларын талдап чыктык.
Натыйжалары. SARS-CoV-2 инфекциясын жуктурган бейтаптарда дарттын клиникалык белгилеринин оорду-
гунун өсүүсү менен тромбоцитопения (p<0,001), лимфопения (p<0,001), лейкоцитоз (p<0,01), D-димер (p<0,01),
фибринген (р<0,05), АСТ жана АЛТ (р<0,001) көрсөткүчтөрүнүн деңгээли жогорулайт. Дарттын оор түрүндө
өпкө тканынын жаралануу көлөмү 50% ашып, КТ3 баскычына туура келет. SARS-CoV-2 инфекциясынын оорло-
шуу коркунучу улгайган курактагы топтордо (p<0,001) көбөйөт, алар коштолгон оорулар: гипертония (51,6%),
жүрөктүн коронардык оорусу (35,3%), ашыкча салмактуулук (20,5) менен байланышкан. Бейтаптарды дарылоо
Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо министрлигинин клиникалык колдомолоруна ылайык жүргүзүлгөн.
Корутунду. Кыргызстандын Ош облусундагы COVID-19 менен жабыркаган бейтаптардын клиникалык жана ла-
бораториялык мүнөздөмөлөрү дарттын оордугуна жараша мыйзам ченемдүү түрдө өзгөрүп турган. Изилденген
бардык бейтаптар, анын ичинде оор түрдөгүлөрү, дарылоонун жүрүшүндө абалдары жакшырып, андан кийин
ооруканадан чыгышты.
АЛДЫҢКЫ
Кыргызстандын тоолуу региондорунун туруктуу өнүгүшү
Авторлор: Касымов О.Т., Арабаева А.Ч., Шатманова Э.К. , Айдаралиев А.А.
Беттер: 3-12
Полный текст:

PDF(RUS)

Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

Макалада Кыргызстандын тоолуу аймактарын туруктуу өнүктүрүү боюнча көп жылдык изилдөөлөрдүн
натыйжалары келтирилген. Өздүк талдоонун жыйынтыктары жана бир катар чет элдик авторлордун
изилдөөлөрүнүн негизинде туруктуу өнүгүүгө тоскоол болгон көйгөйлөр аныкталат жана өнүгүүнүн келечектеги багыттары сунушталат.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Көп дарыга туруктуу кургак учук ооруусунун дарыга кыйыр кубулуш учурунда жалпы иммуноглобулиненин Е деңгээли
Авторлор: Дуденко Е.В., Сыдыкова С., Муканбаев К.М.
Беттер: 52-57
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Жогорку жалпы иммуноглобулин Е (IgE) деңгээли аллергиялык реакциянын жогорку ыктымалдыгын
көрсөтөт. Изилдөөнүн максаты: изилдөөнүн максаты кургак учуктун көп дарыга туруктуулугу (КДТ-КУ) менен
ооруган пациенттерде жалпы IgE сандык аныктоо аркылуу дары аллергиясын (ДА) аныктоо болгон. Материал
жана ыкмалар. Изилдөөнүн объектиси болуп ДA клиникалык белгилери бар КДТ-КУ менен ооруган 80 бейтап
болгон. Стандарттык дарылоо тобунда (СТ): 50/62,5% КДТ-КУ менен ооругандар - 23/46,0% аялдар жана 27/54,0%
эркектер, орточо жаш - 34,9±2,8 жаш. Индивидуалдык дарылоо тобунда (ИТ): 20/25,0% адамдар - 6/30,0% эркектер
жана 14/70,0% аялдар, 36,0±3,5 жаш. Кыска мөөнөттүү тобунда (КТ) менен топто: 10/12,5% бейтаптар - 2/20,0%
эркектер жана 8/80,0% аялдар, 31,0±5,2 жаш. Изилдөөчү материал кан тундурмасы болуп саналат. Изилдөө методу
– ферменттик иммуносорбенттик анализ (ИФА). Дизайн: келечектүү жана ретроспективдүү изилдөө. Статисти-
калык иштетүү үчүн SPSS16.0 программалык пакети колдонулган. Натыйжалар. IgE жогорку деңгээли менен
ДA болушу КДТ-КУ менен ооругандардын 39/48,8%да аныкталган. СТ дарылоодо, ИТ жана КТ менен салыш-
тырганда IgE эң жогорку деңгээли (423,2±62,7 МЕ/мл) белгиленген. ДA менен ооруган КДТ-КУ бейтаптарындагы
IgE концентрациясы ДA жок КДТ-КУ бейтаптарындагы IgE деңгээлине салыштырмалуу кыйла жогору (p<0,05).
ДА менен ооруган КДТ-КУ бейтаптарындагы IgE концентрациясы өпкө кургак учугу менен ооруган дары-дар-
мектерге сезгич микобактериялар жана ДА менен ооруган бейтаптардагы IgE деңгээлине салыштырмалуу кыйла
жогору (p<0,05). Жыйынтык. Жалпы спецификалык эмес IgE концентрациясын сандык аныктоо КДТ-КУ менен
ооруган бейтаптарда ДАны аныктоодо колдонулушу мүмкүн.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Көп тармактуу клиникада сапат менеджмент тутумун жүзөгө ашырууга методологиялык жана уюштуруучулук аракеттери
Авторлор: Жунусова М.М.
Беттер: 22-29
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Казакстан Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги сапатты башкаруу тутумун медициналык
уюмдарды башкаруу тажрыйбасына киргизүү үчүн келечектүү жаңы инновациялык технологиялардын тизмесине киргизди.
Бул милдеттерди чечүү көбүнчө максаттарды туура коюудан, стратегиялык менеджменттин сапатынан, сапатты башкаруу тутумунун философиясынын жана принциптеринин ишке ашырылышынан, командалык
ишти уюштуруудан жана окутуудан, жоготууларды жоюу боюнча иштерди уюштуруудан жана ресурстарды
натыйжалуу башкаруудан көз каранды. Биздин оюбузча, ISO 9001: 2015 стандарттары иш-аракеттерди
үзгүлтүксүз өркүндөтүү жана керектөөчүлөрдүн жогорку сапаттагы медициналык жардамга болгон муктаждыктарын канааттандыруу үчүн негиз түзүү үчүн эмне кылуу керек деген суроого жооп берет.
Жумушта көп тармактуу клиниканын ишин талдоонун жыйынтыктары боюнча материалдар колдонулган.
Сапатты башкаруу тутумун ишке ашыруунун жүрүшүндө, биз керектөөчүлөрдүн жана бардык кызыкдар
тараптардын талаптарын жана күтүүлөрүн канааттандыруу максатында процесстерди башкарууга тутумдаштырылган мамилени жүзөгө ашыруунун башкаруу модели болгон жалпы сапатты башкаруу принциптерине негизделдик.
Көп тармактуу клиниканын иштелип чыккан жана жүзөгө ашырылган сапат менеджмент тутуму жоготууларды кыскартууга жана уюмдун өзүнүн потенциалын ишке ашырууга жана атаандаштыкка
жөндөмдүүлүгүн, кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жогорулатууга, кардарлардын канааттануусун жогорулатууга жана персоналдын мотивациясын жогорулатууга мүмкүндүк берген шарттарды түзүүгө багытталган
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Медициналык жардамга кайрылууда жана кургак учуктан дарыланууда максаттуу топтордун жүрүм-турумуна таасир этүүчү факторлорду баалоо
Авторлор: Ибраимова Ч.Т., Хоффман С.А., Алимахунов А.К., Ибраимова А.С.
Беттер: 70-77
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кыргызстан кургак учуктун дарыга туруктуу формасынын көрсөткүчтөрү боюнча дүйнө өлкөлөрдун
сап башында турат. Кургак учук менен ооруп калуу коркунучу бар адамдар көбүнчө жетүүгө кыйын болгон топ-
тордун арасында болушат, бул аларга медициналык кызмат алууну кыйындатат. Изилдөө кургак учук менен оору-
гандардын текшерилүүсүнө жана дарыланууну аяктоого көмөктөшүүчү факторлорду жана тоскоолдуктарды,
кургак учук менен ооруган бейтаптарды жана алардын үй-бүлөлөрүн кодулоонун жана басмырлоонун себептерин
жана түрлөрүн, ошондой эле калк арасында кургак учук жөнүндө туура эмес маалыматтарды аныктады.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
МЕКТЕП ЖАШЫНДАГЫ МИНИМАЛДЫК МЭЭ
Беттер: 77-79
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Мелазманын өнүгүшүнүн себептери
Авторлор: Курбанова Д.Ч.
Беттер: 47-53
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Киришүү. Мелазманын изилдөөсүнүн актуалдуулугу беттин терисиндеги патологиялык
өзгөчөлүктөрү жайгашкан жери менен аныкталат, бул косметикалык кемчилик коомдогу социалдык адаптацияда
туруксуздукка алып келет, жашоо сапатын төмөндөтөт. Мелазма – гиперпигментация тактардын кеңири таралган
жерлердин калыптанышы менен түзүлгөн жалпы оору. Гиперпигментациянын өнүгүшү ар кандай этиологиялык
жана патогенетикалык факторлор менен байланыштуу. Айрым авторлордун маалыматтарына ылайык, мелазма-
нын себептери тукум куучулук менен байланыштуу, ультра кызгылт-көк нурларга карата жогорку сезгичтиги,
кош бойлуулук, жашаган жери, теринин фототиби, ультра кызгылт-көк нурлануу, гормоналдык препараттарды
колдонуу жана дагы бир катар патологияларга байланышкан. Мелазманын жогорку деңгээлде таралышын эске
алганда, дарылоонун ыкмаларын аныктоо үчүн мелазманын өнүгүшүнүн себептерин изилдөө өтө маанилүү.
Изилдөөнүн максаты- 2018 жылдан 2020 жылга чейин «DIVA EFFECT» косметикалык клиникасына гиперпиг-
ментация боюнча кайрылган бейтаптарды, атайын иштелип чыккан анкета боюнча мелазманын себептерин анык-
тоо. Материалдар жана ыкмалар. Иштелип чыккан анкета боюнча 176 бейтапка сурамжылоо өткөрүлдү.
Социологиялык сурамжылоо, статистикалык изилдөө ыкмасы колдонулду. Натыйжалар. Изилдөөнүн негизине
ылайык, көпчүлүк бейтаптардын арасында мелазманын орто оордугу аныкталды. Негизги себептери болуп, бул
кош бойлуулук жана төрөт, өнөкөт оорулардын курчушу жана күн нурунун кесепеттери болгон. Ошол эле учурда,
мелазманын орто жана женил оордугу менен ооруган бейтаптар гормоналдык дары-дармектерди 3 жылдан ашуун
убакыттан бери колдонуп келишкен. Бейтаптарды дарылоонун ыкмасын аныктоо үчүн жана жашоо сапатын жак-
шыртууга өбөлгө түзүү үчүн, мелазманын өөрчүшүнүн себептерин так аныктоо негиз болуп саналат.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Метформинди инсулинге каршылыктын стадиясында ишемиялык этиологиядагы өнөкөт жүрөк жетишсиздиги менен ооруган бейтаптарга дайындоо жагымдуубу?
Авторлор: Курманбекова Б.Т., Рустамбекова А.Р., Норузбаева А.М.
Беттер: 21-32
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Өнөкөт жүрөк жетишсиздиги жана 2-типтеги кант диабети көп учурда бирге болот. Өнөкөт
жүрөк жетишсиздиги учурда инсулинге каршылыктын абалы катары каралат жана бейтаптардын прогнозунун
жана жашоо сапатынын начарлашы менен байланышкан. Метформиндин жүрөк-кан тамыр ооруларына, атап айт-
канда, 2-типтеги кант диабети менен ооругандарга жакшы таасири көптөгөн изилдөөлөрдө аныкталган. Бул
изилдөөнүн максаты инсулинге каршылыктын стадиясындагы пациенттерде ишемиялык этиологиядагы өнөкөт
жүрөк жетишсиздигинин клиникалык жүрүшүнө метформиндин таасирин баалоо болуп саналат. Материалдар
жана ыкмалар. Ачык, келечектүү, рандомизацияланган клиникалык изилдөөнүн жүрүшүндө ишемиялык этио-
логиядагы өнөкөт жүрөк жетишсиздиги менен (орто жашы 62 (57,5-65), эркектер (n=44), сол карынчанын орточо
фракциясы менен ооруган 76 пациенттин катышуусунда. 44,0 % (34-52,5) 2 топко рандомизацияланган:
тиешелүүлүгүнө жараша метформин менен (n=39) жана жок (n=37). Бардык бейтаптарга жашоо образын өзгөртүү
принциптери кеңири түшүндүрүлүп берилди. Инсулинге каршылыгы HOMA-IR ≥ 2,5 деген диагноз коюлган.
Керектүү объективдүү (жашоо сапаты боюнча сурамжылоо менен), лабораториялык жана аспаптык изилдөө ык-
малары, 6 мүнөттүк басуу тест баштапкы жана 12 ай байкоо кийин сыналган. Натыйжалар.Метформин тера-
пиясы өнөкөт жүрөк жетишсиздиги менен байланышкан клиникалык көрсөткүчтөрдүн жакшырышы менен
байланышкан, мисалы: HOMA-IR, альдостерон деңгээли, функциялык мүмкүнчүлүктөрү жана жашоо сапаты.
Ошондой эле метформин тобунда бөйрөк функциясынын (креатинин жана суткалык протеинурия боюнча) жана
орточо чыгаруу фракциясы олуттуу жакшыруусу байкалган. Жыйынтыктар. 2-типтеги кант диабети менен кош-
толбогон пациенттерде ишемиялык этиологиянын өнөкөт жүрөк жетишсиздиги жүрүшүнө метформиндин жа-
гымдуу таасир тийгизүү мүмкүнчүлүгү жашоонун сапатын жана өнөкөт жүрөк жетишсиздиги менен узак
мөөнөттүү прогнозду жакшыртуу үчүн кийлигишүү стратегиясын оптималдаштырат.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Мультиспиралдык компьютердик томография менен плевра эффузиясынын дифференциалдык диагностикасынын диагностикалык параметрлерин тандоо
Беттер: 50-57
Плевра көңдөйүндөгү суюктук (ПКС) - оорулуунун патологиясынын татаалдашуусунун этиологиялык гетерогендик көрүнүшү 5 жаштан 80 жашка чейинки жаштагы ПКСу бар 309 бейтапка МКСТ
жасалды. Бардык бейтаптардын диагноздору морфологиялык, бактериологиялык жана клиникалык ыкмалар менен текшерилген. Сканерлердин санарип талдоосун “Радиолог+” программасы (Россия) аркылуу
жүргүзүлдү. Нозологияны тандап алууга параболалык көзкарандылыкты сүрөттөөдө суюктуктун тыгыздыгы боюнча орточо корреляция коэфицентинин жана параболалык көзкарандылыкты сүрөттөөдө суюктуктун тыгыздыгынын орточо квадраттык корреляция коэфицентинин параметрлери таасир берет. Түз
көз карандылыкты сүрөттөөдө суюктуктун тыгыздыгы боюнча орточо корреляция коэфицентинин жана
суюктуктун тыгыздыгынын орточо квадраттык четтөө корреляция коэфицентинин параметрлерин кароодон алып салууга болот.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
МЭЭНИН АБЦЕСТЕРИ: ЭПИДЕМИОЛОГИЯ,
Беттер: 8-10
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Мээнин глиалдык шишигинин перифокалдык аймагындагы озгоруулорунунун өзгөчөлүктөрү
Авторлор: Каримов Ж.М.
Беттер: 47-54
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул илимий макалада мээнин глиобластомаларындагы перифокалдык шишик зонасынын патогенези мээнин
МРТ, морфологиялык, морфометриялык, биохимиялык жана гистологиялык изилдөөлөрдүн жыйынтыктарына
ылайык изилденген. Перифокалдык шишик зонасы дислокация синдромунун негизги фактору болуп, клиника-
лык симптомдордун көбөйүшүнө жана кээ бир учурларда пациенттердин өлүмүнө алып келет, ошондуктан пе-
рифокалдык шишик зонасын изилдөө клиникалардын гана эмес, ошондой эле рентгенологдор,
патологоанатомдор жана патофизиологдордун дагы кызыгуусун арттырат. Оз убагында перифокалдык шишикти
алдын алуу, операцияга чейинки жана андан кийинки дарылоо, мээнин шишиктерин йгиликтүү алып салууга
жана жоготулган белгилердин эрте калыбына келтирүүгө алып келет. Биздин ишибизде, биринчи жолу, пери-
фокалдык шишик зоналарын толук изилдөө жана морфологиялык баалоо келтирилген жана морфологиялык
өзгөрүүлөрдүн белгилери боюнча бөлүктөргө бөлүнгөн. Клеткалар аралык мейкиндиктеги жана клеткалардагы
сууну, липиддерди жана электролиттерди деталдуу изилдөө жүргүзүлдү. Гистологиялык материалдар изилден-
ген. Бул эмгекте гистологиялык материалдар кылдаттык менен изилденип, калыбына келтирилүүчү жана кай-
тарылгыс процесстерди жана анын операцияга чейинки жана кийинки коррекцияларын эске алуу менен
зоналарга бөлүнүп, перифокалдык шишик чөйрөсүндөгү өзгөрүүлөргө толук мүнөздөмө берилген.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Мээнин кан тамыр оорулары менен ооруган бейтаптарда заара чыгуунун нейрогендик узгултуктору (Илимий адабияттар боюнча обзор)
Авторлор: Каскеев Д.М., Кулов Б.Б., Шаменова А Я., Эрботоева Ш.Т.
Беттер: 104-108
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул макалада заара чыгуунун нейрогендик узгултукторунун кезделиши, инсультта урологиялык кесепеттерге алып келген факторлору каралган. Ошондой эле ылдыйкы заара жолдорунун симптомдорунун турлору келтирилген. Заара чыгуунун нейрогендик узгултукторунун консервативтик жана оперативтик дарылоо ыкмалары мисал келтирилген.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Мээнин чайкалуусун аныктоодогу лабораториялык изилдөөлөрдүн жана нейровизуализациянын клиникалык маанилүүлүгү
Авторлор: Ырысов К.Б., Файзуллаева Г.А., Машрапов Ш.Ж.
Беттер: 30-38
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Азыркы мезгилге чейин мээ чайкалуусуна болгон бирдиктүү көз караш жок. Адистердин жайылган чөйрөсүнө жеткиликтүү акыркы жылдардагы адабияттарда мээнин чайкалуусунун жана анын диагностикалык критерийлерин жалпыланган заманбап сүрөттөмөсү жок. Бул кенемтени толтуруу – биздин
изилдөөбүздүн негизги милдети жана максаты.
Эмгектин максаты: Бейтаптардын канындагы S-100B протеин деңгээлинин баш мээ чайкалуусун аныктоодогу баалуулугун талдоо.
Материал жана ыкмалар. Бейтаптардын канындагы S-100B протеин деңгээлин баш мээ чайкалуусунан
жапа чеккен жана консервативдүү дарылоо алган бейтаптарда аныктоо боюнча изилдѳѳ жүргүзүлгѳн. Бардык бейтаптарга клиникалык-неврологиялык, мээнин КТ/МРТ изилдѳѳлѳрү жана электроэнцефалография
жасалган. S-100B протеин деңгээли бейтаптар клиникага келээри менен, 24 жана 48 сааттан кийин аныкталган. Клиникалык-инструменталдык жана S-100B протеин деңгээлин аныктоодогу алынган жыйынтыктарга салыштырма талдоо берилген.
Натыйжалар. Жарааттан кийинки биринчи 6 саат аралыгында S-100B протеиндин жогорку кѳрсѳткүчтѳрү
(> 0,105 мкг/л) 11 (58%) бейтапта аныкталган. S-100B протеиндин жогорулашы мээнин структуралык зыянга учуроосу (эзилүүсү) бар экендигин белгилеген. S-100B протеиндин жогорку кѳрсѳткүчтѳрү табылган
бейтаптарда мээнин КТ изилдѳѳсү 73% жана МРТ изилдѳѳсү 100% учурда эзилүү ѳзгѳрүүсү бар экендигин
кѳрсѳткѳн. S-100B протеиндин нормалдык кѳрсѳткүчтѳрү аныкталган бейтаптарда КТ жана МРТ
изилдѳѳлѳрү эч кандай патологиялык ѳзгѳрүштү тапкан эмес. S-100B протеиндин деңгээли менен ЭЭГ
изилдѳѳсүндѳгү аныкталган ѳзгѳрүүлѳр ортосунда кандайдыр бир кѳз карандылык табылган жок (р > 0,05).
Жыйынтыгы. S-100B протеин нерв тканынын зыянга учуроосунун жогорку сезимтал биохимиялык маркери болуп саналат. Анын кандагы курамынын жогорулашы жеңил баш мээ жараатында мээ эзилүүсүн тастыктаган кошумча критерий болуусу мүмкүн.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
НЕВРОЛОГИЯЛЫК ЖАНА МАГНИТТИК-РЕЗ
Беттер: 64-67
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Некротикалык процесс менен оордошкон диабеттик таман синдрому менен ооруган бейтаптарды дарылоону баалоо
Авторлор: Кулбаев У.А., Култаев У.Т. , Максут уулу Э.
Беттер: 139-143
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Максат. Диабеттик бут синдрому ырбап, чирип кеткен соң, операциалык дарылоонун жыйынтыгын көрсөтүү.
Диабеттик бут синдрому менен жабыркагандардын дарылануусунун жыйынтыгы берилди. Түрдүү диагностика
жана дарылоонун ыкмасы корсотүлдү. Ушул чирип кеткен учурда, дарылоодон кийин гана, операция жолу менен жогору ампутациядан аарылууга мүмкүнчүлүк түзүлдү.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Областтык деңгээлдеги ооруканада кыска мөөнөттүү бөлүмдүн, стационардагы квалификациялуу медициналык жардамды көрсөтүүнүн натыйжалуулугун баалоо
Авторлор: Боронбаева Э. К., Иманкулова А.С., Ашералиев М.Э., Маткасымова А.Т., Омуркулова Г.С.
Беттер: 65-71
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул басылмада Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун жана Саламаттыкты сактоо ми-
нистрлигинин балдарга ооруканада алгачкы 24 сааттын ичинде көрсөтүлүүчү стационардык кызматтарды кар-
жылоонун жаңы механизмин киргизүү боюнча программасынын жыйынтыктары көрсөтүлөт.
Мисал катары Ош облустар аралык балдар клиникалык ооруканасынын 2016-2017-жылдар аралыгындагы кыска
мөөнөттүү стационардык бөлүмүнүн ишмердүүлүгүнө баа берилген. Кыска мөөнөттүү бөлүмүнүн ачылышы ме-
дициналык жардамдын жеткиликтүүлүгүн жакшыртып, бейтапты кабыл алуу менен дарылоонун ортосундагы
убакытты 2 эседен ашык кыскартты.
Кыска мөөнөттүү медициналык кызмат көрсөтүү системасын киргизүү Ош облустар аралык балдар клиникалык
ооруканасынын стационардык бөлүмдөрүндө ооруканага негизсиз жаткыруулардын жалпы санын терапевттик
70%га жана хирургиялык бейтаптар арасында 50%га кыскартууга мүмкүндүк берди. 2017-жылы каражатты
үнөмдөө 28 005,0 миң сомго жеткен.
Кыска мөөнөттүү бөлүмүндө 24 саат бою медициналык жардамдын көрсөтүлүшү ата-энелердин көрсөтүлгөн
кызматтарга болгон канааттануусун арттырды. Балдар ооруканасында кыска мөөнөттүү стационардык бөлүмдүн
ачылышы бул балдарды жогорку адистештирилген медициналык жардам менен камсыз кылуунун жеткиликтүү,
сапаттуу, келечектүү жана экономикалык жактан үнөмдүү формасы болуп саналат.
Бейтаптын ооруканада бир күн болуу практикасын ишке ашыруу бул оорукананын бюджетине жакшы таасирин
тийгизди. Кабыл алынган чаралар калктын санитардык-агартуу билимдерин жогорулатуу максатында башталгыч
звенодо окуу-тарбия иштерин камтууну кучөтуу зарыл экендигин көрсөтөт.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Онкологиядагы метастатикалык плевритти дарылоонун заманбап методдорун салыштырмалуу талдоо
Авторлор: Бейшембаев М.И., Молдомусаев Т.С., Лягазов Р.И.
Беттер: 85-91
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

2005-2008-жылдарга карата 90 жаштан 2018-жылга чейинки 90-2018-жылдарга чейинки бейтаптагы 90 жашка
чейинки бейтаптарды дарылоонун натыйжалуулугун салыштырма жана интеграцияланган ыкмалардын натыйжалуулугун салыштырма талдоо жүргүзүлөт. Изилдөөнүн жүрүшүндө бир жылдык, эки жылдык жана үч
жылдык аман калгандардын, башкы топко салыштырмалуу 66,8%, 6,8% жана 20,8% жана 20 ± 4.2% түзгөнүн
байкадык. Бир жылдык, эки жашар аман калуу 57,7 ± 6,5%, 33,3 ± 5,3% жана 15,5 ± 3,7% түзгөн.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Ооз көңдөйүнүн өнөкөт герпестик стоматит дартын аныктоо жана дарылоо ыкмалары (адабиятка баяндама)
Авторлор: Азимбаев Н.М.
Беттер: 141-146
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Булл макалада ооз көңдөйүнүн былжыр кабыкчасы жана ооздун айланасындагы өнөкөт кайталануучу герпестик стаматиттин келип чыгуусу жонундо адабияттар топтому чагылдырылган. Ар кандай жазуучулардын өнөкөт герпестик дартын аныктоо жанадарылоо ыкмалары сүрөттөлөт. Жергиликтүү жана жалпы
медикаментоздук дарылоо алгаритими корсотулгон.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ООР БАШ- МЭЭ МАЙЫН АЛУУДАГА КЕЗДИН ПАТОЛОГИЯСЫ (ЖАБЫРКООСУ)
Беттер: 7-9
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Ош обласынын экинчи деңгээлдеги стационарына жаткырылган ото- ларингологиялык оорулары менен болгон чоң адмадардын профили
Авторлор: Маманов М.А., Касиев Н.К.
Беттер: 69-73
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Өз учурунда эмес дарылоодогу ЛОР-органдарынын оорусу көп сандаган калктын жашоо сапатынын
жана майыптыгынын төмөндөшүнүн себеби болуп саналат. Эгемендүүлүккө ээ болгондон кийин, Кыргызстанда
да башка өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдөгүдөй эле адистештирилген медициналык жардам көрсөтүүнүн жетиш-
сиздиги менен болгон проблемалар пайда болгон, өзгөчө айылда жашаган эл үчүн. Өлкөдө саламаттык сактоонун
биринчи баскычындагы иштер дагы да жөнгө салына элек, аймактарда ЛОР-оорулууларды кайра калыбына
келтирүү иш жүзүндө жок, ушуга байланыштуу оордуктун көпчүлүк бөлүгү экинчи жана үчүнчү деңгээлдеги
стационарларга туура келет. Изилдөөнүн максаты Ош областар аралык клиникалык оорукананын отоларинголо-
гиялык бөлүмүнүн үлгүсүндө, стационардык жардамга кайрылган чоң адамдарды изилдөө болуп саналган.
Изилдөөнүн аналитикалык, статистикалык ыкмалары колдонулган. 4061 пациенттердин ичинен 3423 пациент-
тердин маалыматтары анализдөөгө киргизилген. 4 жыл бою жүргүзүлгөн анализдин жыйынтыгында ооруканага
жаткырылгандардын 55,1% эркектер, 44,9% аялдар түзгөнү аныкталды. Пациенттердин көпчүлүгүндө милдеттүү
медициналык камсыздандыруу полиси болгон; ЛОР-бөлүмүндө күз-кыш мезгилинде иш өтө көп болот; демек,
башка мезгилдерге караганда дарыларга, адам-саат, комуналдык кызматтарга ж.б. болгон чыгым жогору; паци-
енттердин орточо курагы 32±13,8 жашты түзгөн. Ооруканага көбүнчө 20-24 курактагы жаштар жаткырылган.
Бардык курактык топтордун арасында 60 жана андан жогорку жаштагылар сейрек болгон, бул стационардык жар-
дамдын улгайган адамдарга болгон жеткиликтүүлүгүнүн төмөндөшү менен байланыштуу болушу мүмкүн;
көбүнчө ооруган чоң адамдар жогорку дем алуу жолдорунун оорулары (J01-J39), кулак оорулары (H60-H95)менен
кайрылышкан, бул курч респираторлук оорулардын кабылдоосу болуп саналса керек; Изилдөөнүн алынган жы-
йынтыктары оорукананы башкарууну, ошондой эле саламаттык сактоонун биринчи деңгээлинде оорунун кабыл-
доо деңгээлин төмөндөтүү үчүн алдын алуу иш-чараларынын багыттуулугун жакшыртууга мүмкүнчүлүк берет.
КООМДУК ДЕН СООЛУК ЖАНА ЖАҢЫ САЛАМАТТЫКТЫ САКТОО
Перинатология жана балдар кардиохирургия борборунда жаңы төрөлгөн балдар үчүн жүрөк хирургиясын уюштуруунун аспектилери
Авторлор: Бодыков Г.Ж., Божбанбаева Н.С., Сепбаева А.Д., Есенова С.А.
Беттер: 113-120
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада педиатрдык кардиохирургия кызматынын уюштуруу түзүмү жана перинатология жана педиатрдык
жүрөк хирургиясы борборунун 2019-жылдын 9 айында балдардын оорусу жана тубаса жүрөк кемтигинен
каза болгон көрсөткүчтөрдүн деталдуу анализинин жыйынтыктары келтирилген. Жүрөк хирургиясы бөлүмү
эки структуралык бөлүмдөн турат - анестезиология, реанимация, балдар кардиохирургиясы үчүн реанимация
бөлүмү (бардыгы 6 керебет) жана балдар кардиохирургиясы бөлүмү (бардыгы 21 керебет). Жогорку технологиялык жабдуулар менен жабдылган, заманбап эффективдүү перинаталдык технологиялар киргизилген, оорулуу жаңы төрөлгөн ымыркайларды жана тубаса жүрөк кемтиги бар шала төрөлгөн балдарды эмизүү үчүн
оптималдуу шарттар түзүлгөн. Ошол эле учурда, макалада негизги көйгөйлөр чагылдырылган, алардын чечилиши балдардын тубаса кемтиктерден өлүмүн азайтууга жардам берет. Тубаса кемтиктердин пренаталдык
кеч диагнозу 17,5% түздү. Төрөт алдындагы скринингдин сапаты айрым региондордо жана жеке менчик саламаттык сактоо борборлорунда начарлап жатат. Тубаса жүрөк кемтиги менен ооруган балдардын өлүмүнүн
абалын жакшыртуу үчүн региондордо төрөт алдындагы скринингге мониторинг жүргүзүү керек, андан кийин
КП жана ДКХда төрөт маселесин чечүү керек. Бул чаралар өз убагында жүрөккө операция жасоо жана ушул
бейтаптардын жашоо деңгээлин жогорулатуу максатында жаңы төрөлгөн ымыркайды транспорттоону 3-4-
деңгээлдеги кардиохирургиялык борборлорго жакындатууга мүмкүндүк берет
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ПРОГРЕССИВДУУ  БУЛЧУН ДИСТРОФИЯС
Беттер: 30-32
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
РЕАБЛИТАЦИЯЛОО: АКТУАЛДУУЛУГУ,
Беттер: 28-29
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ЖАРДАМ ПРАКТИКАЛЫК ВРАЧКА
Саламаттык сактоо уюмдарынын айрым мыйзамдуу башталышы
Беттер: 93-97
Макалада саламаттыкты сактоо уюмдарынын маанисин, алардын түрлөрү, классификациялары жана башка негиздери боюнча айырмачылыктарын мыйзамдуу аныктоо баяндалган. Саламаттыкты
сактоо уюмдарынын мамлекеттик мекемелер катары менчиги жана укуктук белгилери аныкталат. Алардын мүлккө болгон укуктары, ошондой эле мекемелердин кирешелери.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Салттуу технологияларды колдонуунун фонунда түтүктүү сөөктөрдүн посттравматикалык өнөкөт остеомиелити менен ооруган бейтаптарды хирургиялык дарылоонун дароо жана узак мөөнөттүү натыйжалары
Авторлор: Абурасулов М.Г., Сагымбаев Э.М., Буларкиева Э.А.
Беттер: 62-68
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Өнөкөт остеомиелит - кеңири таралган ириңдүү сезгенүү ооруларынын бири. Ири оорулары бар бей-
таптардын арасында өнөкөт посттравматикалык остеомиелит менен ооругандардын үлүшү 6-10% ды түзөт. За-
манбап изилдөөлөр көрсөткөндөй, ачык сөөк сыныктарынан кийин остеомиелит 10-22% учурларда, жабык
сыныктарды хирургиялык дарылоодон кийин - 2ден 7% га чейин жана көбүнчө түтүктүү сөөктөрдө кездешет
[13].
Ири хирургиялык инфекцияны дарылоо бүгүнкү күнгө чейин эң маанилүү жана чечүү кыйын болгон
көйгөйлөрдүн бири бойдон калууда, бул организмдин иммундук каршылыгынын төмөндөшү менен гана эмес,
антибиотиктерге туруктуу микрофлора штаммдарынын кеңири колдонулушу менен байланыштуу, бирок ошондой
эле көптөгөн авторлор хирургиялык кийлигишүүлөрдүн канааттандырарлык эмес жыйынтыктары менен, госпи-
талга чейинки этапта эрте диагноз коюу каталарында, операцияга чейинки даярдыкта, ошондой эле операцияны
жасоо техникасында көрүшөт [14,15].
Проблеманын социалдык мааниси, ириңдүү оорулар жана остеомиелит негизинен калктын эң эффективдүү
бөлүгүнөн жабыркайт, мында бейтаптардын 90% дан көбү кийинчерээк майып болуп калышат [16]. Бул көбүнчө
жаракаттардын жогорку деңгээлине, таяныч-кыймыл аппаратынын оор жаракаттарынын үлүшүнүн өсүшүнө жана
травмадан кийинки остеомиелиттин санынын көбөйүшүнө, ошондой эле хирургиялык дарылоо ыкмаларына
көрсөтмөлөрдүн кеңейишине негизинен байланыштуу ошондой эле металл остеосинтезинин ар кандай түрлөрү
да түрткү болот.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Склероатрофикалык лихенден себеби, заара чыгаруучу түтүктүн бүтөлүп калышында комплекстүү дарылоосу
Авторлор: Усупбаев А.Ч. , Курбаналиев Р.М.*, Колесниченко И.В., Акылбек С.
Беттер: 54-61
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Урология Республикалык Илимий борборунда 2015-2020 ж. склероатрофикалык лихен (САЛ) менен
42 эркектин уретрасынын өткөрүү абалынын маалыматтары негизделген. Оорулуулардын жаш курагы 17 жаштан
77 жашка чейин. Бейтаптардын бул тобунун өз убагында кайрылуусу инфравезикалдык обструктцияны чечүү
үчүн ыкчам дарылоону колдонуудан качууга мүмкүндүк берди. Туура диагнозун коюу жана тандоо дарылоонун
тактикасын уретранын стриктура оорусу өбөлгө калыбына келтирүү ченемдүү актысынын өз алдынча заара
кылуу. Стриктура уретраны комплекстүү дарылоонун натыйжалуулугу 3 айдан 1 жылга чейинки мөөнөткө эсеп-
телген. Изилдөөнүн максаты. Склероатрофиялык лихен менен шартталган уретрауретура менен бейтаптарды да-
рылоо үчүн комплекстүү ыкманын натыйжасында натыйжалуулугуна баа берүү. Материал жана изилдөөнүн
методдору- түзүмдүк бөлүмдөрүндө урология Республикалык Илимий борборунун алдындагы Улуттук Госпи-
талда МЗ КР жүргүзүлгөн текшерүү 42 эркектердин жаш курагы 17ден чейин 77 жыл менен ооруган уретранын
стриктурасы, склероатрофикалык лихен себеби. Клиникалык диагнозун верификациялоо аныктоо үчүн жана так-
тикалык ыкмаларды дарылоо уретранын стриктурасын мониторинг жүргүзүлдү такташтыруунун пассажды буз-
ган зааранын ичинен төмөнкү заара чыгаруучу жолдордун баалоо менен болгон ырбап, жүргүзүлүп жаткан
дарылоонун натыйжалуулугунун. Изилдөөнүн натыйжалары. 1 жылга чейинки алыскы дарылоо мөөнөтүндө
дарылоодон кийин жана чейин, склероатрофикалык лихен менен ооругандардын уретрасынын өткөрүү абалынын
маалыматтары негизделген. Дайындоодо комплекстүү консервативдүү дарылоосу жана уретранын бужирова-
ниясы караштуу оор уретранын стриктурасы аркылуу 3-6-12 ай бањгизат туруктуу оң динамикасы азайтуу
түрүндө симптомдор инфравезикалдык обструкциясы жана инфекциондук-сезгенүү процесстерин жыныстык
органдарында. Корутунду. Тактыгы нарын верификациялоо диагноз кесиптик көндүмдөрдү адистин жана туура
дарылоо методун тандоо уретранын стриктурасы караштуу склероатрофикалык лихен оң таасирин тийгизет оору-
нун натыйжасына жана сапатына, бейтаптын өмүрүнө. Жүргүзбөстөн илимий изилдөө иштелип чыккан ыкманы
дарыланууга бейтаптардын менен уретранын стриктурасы, склероатрофикалык лихен себеби биз деген жыйын-
тыкка келишти, анын натыйжалуулугун кыйла жогору.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Современные тенденции хирургичес
Беттер: 86-89
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Сокур ичегинин атипиялык жайгашуусунда апендэктомиядан кийин кошумча оорулардын алдын алууда региондук лимфостимуляциянын натыйжалуулугу
Авторлор: Мусаев У.С., Ахматов С.А., Туратбекова К.Т.
Беттер: 84-91
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Киришүү. Операция жана дарылоо техникасын өркүндүүлүгүнө карабастан, сокур ичегинин өзгөчө
жайгашуусунда аппендэктомиядан кийинки оорунун татаалдап кетүү жыштыгы 10% тен 30% ке чейин кездешет.
Изилдөөнүн максаты - сокур ичегинин атипикалык жайгашуусунда апендэктомиядан кийин өтүшүп кетүүнүн
алдын алууда региондук лимфостимуляцияны жана озон эритмелерин колдонуунун натыйжалуулугун баалоо.
Материалдар жана ыкмалар. Сокур ичегинин атипикалык жайгашуусунда (перспективалуу изилдөө) 45 бейтап
изилдөөгө алынган. Алар 2-топко бөлүнгөн: биринчи (салыштыруу тобу) 21 бейтапты камтыйт, аларга салттуу
түрдө аппендэктомия жана операциядан кийинки дарылоо болгон.Экинчи, негизги топто 24 бейтап кароого алы-
нып аларга операция учурунда аймактык лимфостимуляция, операциялык аймакты суугаруу жана операциялык
жарааты озон натрий хлорид эритмеси колдолунулган. Натыйжалар. Салыштыруу тобунда жараатыириңдеши
4, ал эми 2 инфильтрат, ичегинин парези 2 бейтапта жана бир бейтапта эрте ичегинин өтпөөсү пайда болгон
(релапаротомия жасалган). Негизги топто бир бейтапта операциялык жараттын ириңдеши жана дагы бир бейтапта
инфильтраты белгиленген. Өлүм жок болчу. Жыйынтыгы. Региондук лимфостимуляцияны жана озон эритмеле-
рин колдонуу курч аппендицитин диагностикалоого жана стационарда туруу мөөнөтүн кыскартууга мүмкүндүк
берет.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Сунуш жана сунушка ийкемдүүлүктү
Беттер: 90-91
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Табигый антиоксиданттарды пародонт сезгенуу оорусунда колдонуу
Авторлор: Субанова А.А., Белов Г.В., Сулайманов И.Б., Смайылкулов Д.Д.
Беттер: 47-53
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Адамдын организминде зат алмашуу процессинде тынымсыз эркин жана пероксиддик радикалдар пайда болот, ар кандай зыян келтирүүчү факторлордун таасири алдында, организмдин көптөгөн
патологиялык шарттарынын себеби болгон ашыкча көчкү турундогу цитотоксикалык эффект пайда болушун шарттайт.
Изилдөөнүн максаты. Адам организмине эркин жана пероксиддик радикалдардын таасир этүү процесстерин изилдөө жана аларды табигый антиоксиданттар менен оңдоо.
Материалдар жана ыкмалар. Сезгенуу пародонт оорусун дарылоодо табигый антиоксиданттарды изилдоодо илимий адабияттарды колдонуу.
Натыйжалар. Табигый антиоксиданттар менен сезгенген пародонт ооруларынын алдын алуу жана дарылоо
боюнча сунуштар берилди.
Жыйынтыгы. Кошумча антиоксидант терапиясы үчүн табигый антиоксиданттарды камтыган рационалдуу
тамактанууда жана пародонт ооруларын комплекстүү дарылоодо табигый кошумча стоматологиялык каражаттарды максаттуу түрдө кошуу сунушталат.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Такталбаган этиологиядагы вирустук гепатиттин клиникалык жана лабораториялык мүнөздөмөлөрү
Авторлор: Иманбаева Л.А.
Беттер: 48-54
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Такталбаган этиологиядагы курч вирустуу гепатиттин 12 учуруна анализ келтирилген. Бейтаптардын вирустук гепатит маркерлери эки жолу терс болгон, аутоиммундук антителолордун жоктугу аутоиммундук мүнөзүн алып салган. HSV (11 бейтап), EBV (9 бейтап) жана CMV (7 бейтап) антителолору (IgG)
табылган. Жакында HSV инфекциясын жуктуруп алган бейтаптарда (авиддүүлүктүн төмөн индекси) курч гепатит клиникасы жаштарда иммунокомпетенттүүлүктүн жогорку деңгээлинде өнүгүп, кыска мөөнөттө калыбына келди. Ал эми, жогорку авиддүүлүк менен ооругандардын тобунда, оору узак курстагы улгайган
курактык топтун арасында пайда болгон.
Материалдар жана ыкмалар. Такталбаган этиологиядагы гепатиттин клиникалык жана лабораториялык
мүнөздөмөлөрү 12 бейтапта изилденген. Бардык пациенттер стандарттуу жалпы клиникалык текшерүүдөн
өтүштү, анын ичинде даттанууларды жана физикалык экспертизанын маалыматтарын баалоо, биохимиялык
кан анализдери, кан жана зааранын жалпы клиникалык анализдери, вирустуу гепатит маркерлерин ИФАнын
жардамы менен аныктоо жана ич органдарынын УЗИси бар. HSV, CMV, EBV антителолору ELISA менен текшерилип, ошондой эле IgG менен HSVге чейинки авиддүүлүк аныкталды.
Жыйынтыгы жана аны талкуулоо. РКИБ маалыматы боюнча 2014 - 2020-жылдары этиологиясы такталбаган гепатиттин үлүшү 2,3% дан 7,1% га чейин, орто эсеп менен 4,39 0,58 түзгөн. Байкалган пациенттерде
теринин жана склеранын саргаруу, алсыздык, ичтин оорушу жана табиттин жоголушунун туруктуу белгилери
болгон. Биохимиялык параметрлерди изилдөө бардык текшерилген бейтаптарда "боор тесттеринин" кыйла
жогорулагандыгын көрсөттү. Боордун УЗИ маалыматы боюнча, бардык бейтаптарда курч гепатиттин
өзгөрүүсүнө туура келген белгилер байкалган. Маркерлер анализдери бир нече жолу терс болуп чыккандан
кийин вирустук гепатит диагнозу алынып салынды, бул этиологиялык факторду издөөнүн негизи болуп герпес
тобунун вирустары гепатотроптуулугун эске алып ошондой эле аутоиммундук мүнөздү алып салуу үчүн герпес тобунун (HSV, CMV, EBV) вирустарына, AMA жана ANA тесттерине текшерилди. Герпес вирустарын
текшерүүнүн жыйынтыгында 11 бейтапта HSVге IgG антителолору, 9 бейтапта EBV жана CMV - 7 бейтапта
пайда болгон. 6 бейтаптан Үч HSV, EBV жана CMV вирустардын антителолору, - 3 бейтаптан эки HSV жана
EBV вирустардын антителолору, бир бейтапта CMVнын гана антителолор табылган. Герпес вирустарынын
(CMV, EBV, HPV-6) гепатотроптуулугу текшерилген бейтаптардын гепатоциттеринде алардын антигендери
табылышы менен тастыкталды.
Натыйжалар. Изилдөөнүн натыйжалары гепатиттин өнүгүшү менен оорунун этиологиясын, анын ичинде
герпес вирустарын тактоо үчүн кененирээк изилдөө керек экендигин көрсөттү. Герпес тобундагы вирустардын
гепатотроптуулугу (HSV, CMV, EBV), адабият маалыматтары боюнча, алардын антигендери гепатит менен
ооруган адамдардын гепатоциттеринде табылышы менен тастыкталат. Герпесвирус гепатитинин клиникалык
жана биохимиялык көрүнүштөрү башка вирустук гепатиттерден айырмаланбайт. Герпетикалык гепатитти цитолиз синдромунун өнүгүшү менен гематогендик инфекция учурунда пайда болгон, герпетикалык инфекциялардын көзкарандысыз клиникалык формасы катары кароого болот.
Жыйынтыгы. Вирустук гепатиттин этиологиялык структурасында, белгилүү бир орунду герпестик вирус,
цитомегаловирус, Эпштейн-Барр ж.б. ээлеши мүмкүн; вирустук гепатиттин клиникалык көрүнүшү формасы,
оордугу, жүрүшү жана натыйжалары боюнча окшош; А, В, С, D, Е вирустук гепатиттерин лабораториялык
четтетүүдө башка вирустук гепатиттердин этиологиясын тастыктоо үчүн лабораториялык изилдөөлөрдү улантуу зарыл
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Талма оорулуулардын псевдорезистенттyyсyнyн себептери
Авторлор: Молчанова О.А.
Беттер: 60-65
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Кирешеси төмөн жана орто деңгели менен өлкөлөрдө талманын резистенттү үлүгүнүн негизги себептери жана
дарылоого берилбөөгө алып келген факторлору келтирилген. Талма оорулулардын тайпаларынын жана алардын
динамикалык изилдөөлөрдун анализинин негизинен чыккан псевдорезистеттиликке алып келген эң жайылган
себептери келтирилген.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ТЕРИ ООРУЛАРЫНЫН АТОПИЯЛЫК ДЕРМА
Беттер: 11-14
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ТОКСОПЛАЗМОЗДУ ДАРЫЛООНУН ЖАНА Д
Беттер: 80-83
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Травма натыйжасында пайда болбогон мээ ичине кан куюлуунун эрте жана дифференциалдык диагностикасынын маселесине болгон азыркы коз кароо
Авторлор: Мамытова Э.М., , Жолдошев Э.К.
Беттер: 73-79
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макалада травманын натыйжасында пайда болбогон мээ ичине кан куйулуусунун эрте жана дифференциалдык
диагностика маселесинин азыркы учурдагы абалына арналган адабият маалыматтары корсотулгон. Клиникалык,
лабораториялык, инструменталдык, нейровизуализациялык изилдоо ыкмаларынын салыштырмалуу маалымат-
туулугу, сезимдуулугу, диагностикалык эффективдуулугу корсотулгон. Анын катарында МРТнын геморрагиялык
инсулттун курч мезгилинде колдонуусунун маселелери да адабият негизинде изилденген.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Тубаса пороктордун жаралуусунун
Беттер: 83-85
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Төрөттөн кийинки татаалдыгы бар аялдардын антибиотиктерге туруктуулукту талдоо
Авторлор: Орозалиева Б.К., Иманкулова А.С., Акматов Т.А., Субанова Н.А. , Хегай Е.В.
Беттер: 31-39
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Төрөттөн кийинки ириңдүү - септикалык оорулар заманбап акушердиктин актуалдуу маселелеринин бири
болуп саналат жана дүйнөдөгү энелердин өлүмүнүн себептеринин түзүмүндө төртүнчү орунду ээлейт [1, 2].
Учурда микроб бирикмелеринин үлүшү жогорулады, бул операциядан кийинки ириңдүү-септикалык татаалдашуу процесстерин жана алардын терапиясын кыйла начарлатат, ошону менен олуттуу финансылык чыгымдарды талап кылат [6,7]. Бул макалада төрөттөн кийинки эндометрит менен ооруган адамдарда патогендердин
этиологиялык түзүмү жана антибиотикке туруктуулук деңгээли көрсөтүлөт. Изилдөөнүн максаты - бактериологиялык изилдөөлөрдүн натыйжасында антибиотик терапиясын оптималдаштыруу жолу менен төрөттөн
кийин ириңдеген-септикалык татаалдашкан аялдарда дарылоонун натыйжаларын жакшыртуу. Бактериологиялык культуранын жыйынтыгын бөлүп, Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо жана социалдык
өнүгүү министрлигинин алдындагы Улуттук хирургиялык борбордун ириң-септикалык гинекология бөлүмүнө
түшкөн 167 аялдын арасында анализ жүргүзүлдү. Жатын көңдөйүнөн козгогучтардын түрлөрү аныкталды,
сезгичтиги жана антибиотиктерге туруктуулугу көрсөтүлдү. Изоляцияланган штаммдардын этиологиялык
структурасын анализдөө 43.7% учурларда грам позитивдүү микрофлоранын ролу басымдуулук кылды. Грамтерс микрофлора бейтаптардын 25,7% табылган. Төрөттөн кийинки эндометриттин көбүнчө козгогучтары -
Esherichia coli 33,3%, Enteroccocus spp. 23,5%, Streptococcus spp. 10,6%, Staphylococcus epidermidis 9,1%,
Staphylococcus haemolyticus 6,1%. Антибиотикограмманы изилдөөдө грамм терс микроорганизмдердин эң
жогорку сезгичтиги 90% меропенемге, 85% Тобрамицинге, 80% учурларда Амикацинге, карбапенемдерге
85% га чейин жана Ванкомицин 95% га чейин позитивдүү флора аныкталды. Грамм (+) жана грамм (-) микроорганизмдердин жогорку туруктуулугу б-лактам антибиотиктерине, 2-3 муундагы фторхинолондорго, 1-2
муундагы аминогликозиддерге аныкталды. Микроорганизмдердин туруктуулугунун өсүшүн ооздуктоо үчүн
бир катар чараларды, анын ичинде дарыгерлердин арасында пациенттерден алынган биоматериалдарды чогултуу жана ташуу эрежелери, микробго каршы дары-дармектерди сарамжалдуу пайдалануу, билим берүү
иш-чараларын киргизүү керек. дарылоонун натыйжаларын жакшыртуу максатында, ошондой эле бактериологиялык лабораторияларды керектүү шаймандар жана керектелүүчү материалдар менен камсыз кылуу максатында эмпирикалык терапия учурларында айрым дары-дармектердин режимин дайындоо
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
Уйку бездин нейроэндокриндик шишиги. Адабий кортунду
Авторлор: Рахимова Ф.С., Бебезов Х.С., Бебезов Б.Х.
Беттер: 158-169
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Уйку бездин нейроэндокриндик шишигинин көпчүлүк бөлүгү иштебей, башкача айтканда канга гормон жана
полипептид бөлүп чыгарбайт, жана ошондой эле өзгөчө клиника менен коштолбойт. Өкүнүчтүүсү, диагности-
калык изилдөө органдар жабыр тарткан соң, нейроэндокриникалык местазтаздар пайда болгон кийин гана баш-
талат. Азыркы учурда, уйку бездин гормон иштеп чыгаруу шишигин жалгыз радикалдуу дарылоо методу бул
хирургиялык болуп эсептелет. Симптомдук дарылоо бейтаптын предоперациялык даярдоо этабында гана ка-
ралышы мүмкүн. Бул статьяда заманбап хирургиялык жана терапиялык методдордун арсеналын рационалдуу
жана комплекстүү колдонуу анализденет, ошолор көбүнчө адамдын өмүрүн узартууга мүмкүнчүлүк берет, жана
метастаз формасындагы уйку бездин нейроэндокриндик шишиги менен бейтаптардын жашоосунун сапатын
жакшыртат.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Урогениталдык реактивдик артриттеги в-лимфоциттердин антигенспецификалык пролиферативдик активдүүлүгү
Авторлор: Ирисов А.П.
Беттер: 92-97
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Бул иште реактивдик артриттеги (РеА) ар кандай клиникалык варианттарында В- лимфоциттердин
антигенспецификалык пролиферативдик активдүүлүгү (ВАГПА) каралат. ВАГПАнын оң жыйынтыгы 100% РеА
менен ооругандарда, 45,5% анкилозивдик спондилит (АС), 19,2% ревматоиддик артрит (РА), 14,3% остеоартрит
менен ооругандарда табылган. Ал эми дени сак адамдарда эч кандай учурда табылган эмес. ВАГПАнын
көрсөткүчү РеАнын II жана III даражаларында Iчи даражага салыштырмалуу жогору болгон. ВАГПА
көрсөткүчүнүн деңгээли РеАнын өнөкөт өтүшүндө курч абалга караганда кыйла жогору болгон. РеАнын мини-
малдуу деңгээлинде ОА, АС жана РА ооруларында ВАГПАнын көрсөткүчү ишенимдүү жогору болгон.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Урологиялык жана хирургиялык практикадагы операциядан кийинки анестезиянын натыйжалуулугун cалыштырып баалоо
Авторлор: Иманкулова А.С., Чынгышова Ж.А., Кабаев Б.А., Толбашиева Г.У., Кожомкулова К.А.
Беттер: 54- 60
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Заманбап медицинанын актуалдуу көйгөйлөрүнүн бири - операциядан кийинки мезгилде ооруну
басаңдатуу. Жетишсиз анальгезия хирургиялык жол менен дарылоонун канааттандырарлык эмес натыйжаларынын себеби болушу мүмкүн. Операциядан кийинки ооруну басаңдатуу үчүн, максималдуу анальгетикалык активдүүлүгү бар дары-дармектер артыкча орунду ээлейт. Макалада урологиялык жана
хирургиялык бейтаптарда операциядан кийинки ар кандай оорчулуктагы курч ооруну басуу үчүн Налбук
жана Морфинди колдонуунун негизинде операциядан кийинки анальгезиянын салыштырмалуу натыйжалуулугун изилдөөнүн натыйжалары келтирилген,.
Оору синдромунун интенсивдүүлүгүн баалоо визуалдык аналогдук шкала аркылуу жүргүзүлдү (ВАШ).
Операциядан кийинки мезгилде хирургиялык жана урологиялык профили бар бейтаптарда Налбук ооруну
басаңдатуучу жогорку активдүүлүктү көрсөтөт, седативдүү таасир бербейт жана дем алууну баспайт, бул
бир кыйла жакшы көтөргөн жана төмөн жагымсыз натыйжалары бар салттуу опиаталдык анальгезияга салыштырмалуу өтө сапаттуу ооруну басаңдатууга мүмкүнчүлүк берери көрсөтүлгөн.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Урук безинин коштондусунун ыйлаакчасын комплекстүү дарылоосу
Авторлор: Усупбаев А.Ч. , Кутболсун уулу У., Кузебаев Р.Е.
Беттер: 46-52
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү. Илимий эмгекте Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлигинин Улут-
тук госпиталынын Республикалык илимий урология борборуна урук безинин коштодусунун ыйлаакчасы (киста)
оорусу менен кайрылган 55 бейтап текшерилген. Текшерүү мезгили 2017-2021-жылдары.
Изилдөөнүн максаты. Лонгидаза (гиалуронидаза) жана склерозант эритмеси түрүндөгү эритүүчү препараттарды
колдонуу менен урук безинин коштондусунун ыйлаакчасы оорусу менен ооруган бейтаптарды хирургиялык да-
рылоонун натыйжалуулугун баалоо.
Материал жана изилдөөнүн методдору. Бул изилдөөнүн негизи болуп 16 жаштан 45 жашка чейинки
репродуктивдүү курактагы, урук безинин коштондусунун ыйлаакчасы клиникалык диагнозу менен кайрылган
бейтаптар камтылган. Текшерилген бейтаптардын орточо жашы 33±3 жашты түздү. Оорулуулардын кабыл алу-
удагы даттануулары эске алынган. Бардык эркектер УЗИден текшерилди. УЗИ изилдөө WED 9608 аппараты
менен жогорку жыштыктагы зонд жана Доплерографиясы менен жүргүзүлгөн. Урук безинин көлөмү, формасы,
эхогендүүлүгү жана кан агымы текшерилген. Спермограмма анализи текшерилген. Бардык бейтаптар автордук
метод боюнча хирургиялык дарылоодон өтүштү: «Урук безинин коштондусунун ыйлаакчасынын биргелешкен
дарылоо ыкмасы », патент № 2204.
Изилдөөнүн натыйжалары. Урук безинин коштондусунун ыйлаакчасы менен ооругандардын хирургиялык да-
рылоого чейинки жана андан кийинки абалы жөнүндө маалыматтар далилденген. Операциядан кийинки мезгилде
оору симптоматикасынын басаңдашы, спермограмманы жакшыртуу, сандык жана сапаттык көрсөткүчтөрүнүн
оңолушу, ошондой эле инфекциялык сезгенүү кабылдоолорунун жоктугу түрүндө туруктуу оң тенденция белги-
ленген. Жыйынтыгы.Илимий иште, биз жасаган хирургиялык дарылоо ыкмасы, жогорку натыйжалуу экени да-
лилденди, бейтаптын эрте айыгып кетишине жана оорулунун жашоо сапатына оң таасирин тийгизгени
кɵрсɵтүлдү.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ФЕБРИЛЬДИК ТАРТЫШУУЛАР,  ТУРАЛУУ
Беттер: 88-90
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Филогенезде предсердия кулакчларынын өзгөрүүлөрүн изилдөө
Беттер: 70-74
Эки жыныстагы ар кандай жаныбарлардын (бака, тоок, мышык, коён, чочко, кой, уй) материалдарын (150 жүрөк) жана жетилген курактагы эки жыныстагы адамдын өлүктөрүнөн (60 жүрөк) алынган
материалдарды колдонуп, предсердия кулакчаларынын эволюциялык морфофункционалдык кайра
түзүлүшү изилденди. Аныкталган структуралык өзгөрүүлөрдү жалпы прогресстин белгилери катары кароого болот.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЧУЙ ОБЛАСТЫНЫН ЖАНА БИШКЕК ШААРЫ
Беттер: 43-46
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

БИЛИМ АЛУУДАГЫ КЫЙЫНЧЫЛЫКТАР ЖАНА МЕДИЦИНАЛЫК ФАРМАЦЕВДИК БИЛИМ
Ыкчам медициналык жардам боюнча үзгүлтүксүз медициналык билим берүүдөгү комплекстүү окутуу программалары
Авторлор: Омукеева Г.К., Чубаков Т.Ч., Курманов Р.А., Душимбекова К.А.
Беттер: 134-145
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Киришүү.Саламаттык сактоодогу ийгиликтүү ыкчам медициналык жардам системасын жаратуудагы негизги
фактор медициналык кызматкерлердин сапаттуу үзгүлтүксүз медициналык билим алуусу болуп эсептелет.
Ушул көйгөй боюнча далилденген медицинага жана практикалык саламаттык сактоонун талаптарына ылайык
инновациялуу жана эффективдүү окутуу пограммаларын иштеп чыгуу, жана ишке ашыруу чоң актуалдуулукка
ээ.
Изилдөөнүн максаты- үзгүлтүксүз медициналык билим берүүдөгү ыкчам медициналык жардам боюнча иштелип чыгарылган комплекстүү окутуу программаларынын мазмунун жана эффективдүүлүгүн анализдөө.
Материалдар жана ыкмалар. Адистердин категориясына жараша жаңы окуу программаларынын иштелип
чыгарылышы жана алардын ар түрдүү типтери боюнча негизги мамилелер жазылган. Катышуучулардын клиникага чейинки жана клиникалык (мониторинг жана баалоо) окуу жетишкендиктерине байланыштуу: ыкчам
медициналык жардам көрсөтүүнүн деңгээлине (саламаттык сактоонун биринчи жана экинчи деңгээли), окутулган курстарга, адистиктерине жараша теоретикалык билимдеринин жыйынтыгы пре-постест түрүндө
(бланкалык формат) жана практикалык көндүмдөрү клиникага чейинки деңгээлде ар кандай манекендерди
колдонуу менен бааланып, комплекстүү ретроспективдүү анализ жүргүзүлгөн.
Изилдөөнүн жыйынтыгы. Иштеп чыгаруучулардын командасы (эл аралык эксперттер, Кыргыз мамлекеттик
кайра даярдоо жана адистикти жогорулатуу медициналык институтунун окутуучулары, дарыгерлер) ыкчам
медициналык жардам көрсөтүүчу адистер үчүн белгиленген жана практикалык саламаттык сактоонун талабына туура келген окутуучу программаларын түзүп жана иштеп чыгарышты. Окуу курсуна жана катышуучулардын категориясына ылайыктуу интенсивдүү жана инновациялык окутуудан кийин бардык медициналык
кызматкерлердин билиминин өсүү темпинин көрсөткүчү окууга чейинки абалга (претест) караганда абдан
жогорулады. Орточо алганда билиминин өсүү темпи адистердин категориясына (көрсөткүчтөрдүн айырмачылыгы статистикалык жактан анык, р<0,001) ылайыктуу 55,8% до 115,7% түздү. Практикалык экзамендин жыйынтыгы дагы симуляциялык жана моделдештирилген окутуунун фонунда медициналык кызматкерлердин
тез жардам кызматынын жаатында практикалык көндүмдөрдү өздөштүрүү деңгээли жогору боло баштагандыгын күбөлөндүрөт.
Корутунду. Медициналык тез жардам кызматчылары үчүн иштелип чыккан жаңы окутуу программаларын
колдонуу жана ишке ашыруу боюнча клиникалык моделдөөнүн жана көйгөйдү чечүүнүн принциптерине багытталган окутууга негизделип, кечиктирилгис абалдар боюнча ар кандай татаал стандартташтырылган шарттарды түзүүдө жана катышуучуларга ыкчам жардам көрсөтүүдө практикалык көндүмдөрүн иштетүүдө
активдүү катышууга, ийкемдүү системаны түзүүгө салым кошту. Окутуу программаларды эффективдүү ишке
ашырууда медициналык кызматкерлердин билим деңгээли, практикалык көндүмдөрү олуттуу түрдө жакшырды.
БИЛИМ АЛУУДАГЫ КЫЙЫНЧЫЛЫКТАР ЖАНА МЕДИЦИНАЛЫК ФАРМАЦЕВДИК БИЛИМ
Ыкчам медициналык жардам көрсөтүүдөгү үзгүлтүксүз билим берүүнүн заманбап ыкмалары
Авторлор: Омукеева Г.К., Чубаков Т.Ч., Тургунбаев Т.Э.
Беттер: 121-129
Полный текст:

 PDF (RUS)

Full text:

 PDF (RUS)

Толук текст:

 PDF (RUS)

Сапаттуу үзгүлтүксүз кесиптик билимге (ҮКБ) жеткиликтүүлүк саламаттыкты сактоо адистери үчүн
дайыма өнүгүп келе жаткан маалымат дүйнөсүндө компетенттүүлүгүн сактоо жана кеңейтүү үчүн абдан маанилүү.
Учурда үзгүлтүксүз медициналык билим берүү (ҮМБ) салттуу пассивдүү моделден адистердин компетенцияла-
рына негизделген активдүү өз алдынча үйрөнүү моделине өтүүдө. Ушуга байланыштуу, ыкчам медициналык жар-
дамдын (ЫМЖ) адистерин окутууда ҮКБдин жаңы моделдерин жана ыкмаларын аныктоо жана иштеп чыгуу
зарыл болду. Бул эмгекте эл аралык стандарттарга, сунуштарга жана дүйнөлүк практикага негизделген практи-
калык саламаттыкты сактоонун муктаждыктарын эске алуу менен Кыргыз Республикасынын ЫМЖдын адистери
үчүн ҮМБнү уюштуруу жана өткөрүү тажрыйбасы чагылдырылган. Жаңы иштелип чыккан окуу программаларын
ишке ашыруунун негизги шарттары жана ыкмалары: интерактивдүү режимде дидактикалык лекцияларды кол-
донуу, белгилүү бир көндүмдөрдү көрсөтүү, семинарлар, доскада кошумча маалымат, темалар боюнча видеолор
жана ар бир тема боюнча окуу жыйынтыктарын чыгаруу; ар кандай деңгээлдеги муляждарды, медициналык жаб-
дууларды, медициналык буюмдарды, дары -дармектерди колдонуу менен сабактардын практикалык бөлүгүн
моделдөө; ар бир тема боюнча таратма материалдарды, клиникалык кырдаалдарды иштеп чыгуу; синхрондуу
жана асинрондук окуу ыкмаларын колдонуу; кайталануучу практика ыкмасын колдонуу менен процедуралык
көндүмдөрдү иштетүү; ар бир курстун аягында, катышуучулар менен кайтарым байланышта болуу жана пикир-
лерин билүү үчүн, Лайкерттин шкаласына негизделген 5 баллдык система боюнча анкетаны колдонуу менен кур-
сту баалоо; реабилитациялык экзаменге (кайра тапшырууга) кошумча убакыт бөлүү. Окутуунун жыйынтыгында
медициналык кызматкерлердин көпчүлүгү практикалык көндүмдөрдү алууда жакшы натыйжаларга жетишти,
алар пациенттер менен иштөө учурунда бааланды. Натыйжалуу окутуу ЫМЖдын жогорку деңгээлдеги медици-
налык кызмат көрсөтүүчүлөрүн даярдоодо чечкиндүү мааниге ээ.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Ымыркай балдарда секретордук ич өткөгүнүн клиникалык жана эпидемиологиялык өзгөчөлүгү
Авторлор: Беделбаев М.К., Джолбунова З.К., Халупко Е.А., Иманкулова А.С.
Беттер: 59-64
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Иште 2016-2019-жылдар аралыгында Бишкек шаарындагы Республикалык клиникалык жугуштуу
оорулар ооруканасында дарыланган 242 жаш баланын секретордук ич өткөк оорусунун клиникалык-эпидемио-
логиялык мүнөздөмөсү келтирилген. Изилдөөнүн жыйынтыгында секретордук ич өткөк биринчи жылындагы
жашаган балдарда көбүрөөк (64,0%), 1 жаштан жогорку балдарда азыраак (36,0%) байкалаары аныкталган. Дэ-
эрлик ар бир 2-балада секретордук ич өткөкдү ротавирустар (47,1%) жана эшерихия (27,7%), азыраак (25,2%)
башка козгогучтар (норовирус, астровирус, аденовирус, энтеровирус, протей, клебсиела ж.б.) шарттайт. Оору не-
гизинен (76,4%) оор формада өткөн, өзгөчө жашоонун биринчи жылындагы балдарда, 1,2% учурда жагымсыз
жыйынтык менен аяктаган. Секретордук ич өткөктүн туу чокусу кыш мезгилинде байкалган, бул вирустук жу-
гуштуу ооруга көбүрөөк мүнөздүү. Вирустук секретордук ич өткөгүнүн этиологиясын тактоо үчүн иммунохро-
матографиялык экспресс-тест (57,7%) колдонулган жана инвазиялык ичеги жугуштуу оорусун бөлүү максатында
заңда кальпротектин менен лактоферрин аныкталган. Жаш балдарда кандагы прокальцитониндин деңгээлин
аныктоо аркылуу бейтапта секретордук ич өткөктүн вирустук же бактериялык жугуштуу оорусу бар экендигин
көрсөтөт. Ушул методдор секретордук ич өткөктү диагностикалоодо этиологиялык чечмелөө деңгээлин жогору-
латууга шарттап, оорулардын дифференциалдык диагностикасына жана дарылоодо антибактериалдык дарыларды
негизсиз колдонуунун деңгээлин төмөндөтүү, антибиотиктер менен байланышкан ич өткөктү алдын алуу.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ЭКСПЕРИМЕНТАЛДУУ МЭЭНИН ЖАБЫРКОО
Беттер: 61-64
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Эмчек рагы менен ооругандарда метастатикалык плевритти дарылоо ыкмаларын оптималдаштыруу
Авторлор: Бейшембаев М.И., Лягазов Р.И., Терекалиев Б.Н.
Беттер: 92-98
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Улуттук онкология жана гематология борборунун көкүрөк бөлүмүндө 2004-2018-жылдар аралыгында эмчек
рагы менен ооруган 46 бейтапта метастатикалык плевритти дарылоонун оптималдуу ыкмаларынын
эффективдүүлүгүнө салыштырмалуу талдоо жүргүзүлдү.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Эпилепсия менен ооруган адамдардын электрофизиологиялык жана нейровизуалдык мүнөздөмөлөрү
Авторлор: Мамытова Э.М., Жусупова А.Т.
Беттер: 66-72
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Эпилепсия диагнозу тастыкталган 430 бейтаптын электрофизиологиялык жана нейровизуалдык маалыматтарына
анализ жүргүзүлдү. ЭЭГ маалыматтарын анализдегенде, күндөлүк интериктикалык ЭЭГ изилдөөсү менен, учур-
лардын 60% ы гана эпидемияга ээ экени аныкталды, ал эми калган дээрлик 40% учурларда, ЭЭГ талма оорусунан
тышкары эпидемиялык активдүүлүктү тапкан жок. Бейтаптардын ушул тобу үчүн диагнозду тактоо жана туура
дарылоо үчүн ЭЭГ каттоосу менен видео байкоо жүргүзүү керек. Мындан тышкары, МРТ эпилепсия менен оору-
ган адамдардын милдеттүү изилдөө ыкмасы экендигине карабастан, 13,2% учурларда бейтаптар мээни MRI
текшерүүсүнөн өткөрүүгө мүмкүнчүлүк алышкан эмес. Демек, мамлекеттик ооруканаларды заманбап МРТ жана
ЭЭГаппараттары менен жабдуу ата мекендик эпилептологияны өнүктүрүүдөгү артыкчылыктуу багыттардын
бири болушу керек.
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Эпилепсиянын хирургиялык дарылоо маселелери
Авторлор: Мамытова Э.М., Мамытов М.М., Кадыров Р.М.
Беттер: 31-39
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

дарылоонун натыйжаларын талдоо. Диагноз коюу үчүн, эпилептогендик фокусту аныктоого мүмкүндүк берген
татаал жана объективдүү изилдөө методдорунун жаңы алгоритми колдонулган жана ошентип эпилепсиянын
фармакорезистенттүү түрлөрүн дарылоонун хирургиялык ыкмаларын жакшы пландаштырган. Изилдөөнүн на-
тыйжалары эпилепсиянын ар кандай формаларында хирургиялык дарылоонун колдонулган ыкмаларынын
жетиштүү натыйжалуулугун көрсөттү.
СӨЗДӨР ЖАНА ДАРСТАР
ӨЗҮН ӨЗҮ ӨЛТҮРҮҮ АЗЫРКЫ УЧУРДУН ЭҢ ЧОҢ КӨЙГӨЙҮ
Беттер: 54-62
Full text:

PDF(RUS)

Толук текст:

PDF(RUS)

БИЛИМ АЛУУДАГЫ КЫЙЫНЧЫЛЫКТАР ЖАНА МЕДИЦИНАЛЫК ФАРМАЦЕВДИК БИЛИМ
Өнүгүү келечеги С.Тентишев атындагы Азия медициналык институту
Авторлор: Сельпиев Т.Т., Кошмуратов А.Г., Ашымов Ж.Д.
Беттер: 146-151
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Тентишев атындагы Азия медициналык институту (АзМИ) Канттын аймагында жайгашкан. Институт Кыргыз Республикасынын, жакынкы жана алыскы чет өлкөлөрдүн студенттерине билим берүү кызматын
көрсөтөт. Окуу эки тилде, орус жана англис тилдеринде жүргүзүлөт. Студенттердин көпчүлүгү Индия
менен Пакистандан келишет. Институт ошондой эле резидентура жана аспирантурага сунуш кылат. Институт Чүй облусунун экономикалык турмушунда маанилүү ролду ойнойт, жумуш орундарын түзүүдө, чет
өлкөлүк студенттерди турак-жай менен камсыз кылат, окутуучулар жамааты татыктуу эмгек акы менен
камсыз болушат, бул билим берүү жаатындагы эң жогорку көрсөткүчтөрдүн бири. Билим берүү министрлигинин тестирлөө борбору өлкөнүн бардык медициналык билим берүү мекемелерин билим сапаты боюнча
текшерип, АзМИ республикада биринчи орунду ээледи, бул АзМИдеги билимдин тазалыгынын көрсөткүчү
деп айтууга болот. Институттун бардык структуралары билим сапатына артыкчылык берүү менен динамикалуу өнүгүүдө. Билим берүүнүн сапаты квалификациялуу мугалимдерде, жакшы жабдылган окуу корпусунда жана кеңири китепкана фондусунда. Институт жыл сайын билим берүү жаатында өз миссиясын
иштеп чыгат жана аткарат, АзМИдин миссиясы - билим берүү, илим жана клиникаларга мыкты дүйнөлүк
тажрыйбаны интеграциялоо менен, атаандаштыкка жөндөмдүү адистерди сапаттуу даярдоо аркылуу эл
аралык стандарттарга жооп берген билим берүү программаларын ишке ашыруу; далилдүү медицинанын
принциптерине негизделген. Ошентип, кесипкөйлүк, дилгирлик жана узак мөөнөттүү чыдамкайлык аркылуу Кыргыз Республикасынын эң алдыңкы кесиптик билим берүү мекемелеринин бири Чүй аймагында
калыптанган. AzMIнин негиздөөчүсү Эркин Саткынбаевич Тентишев.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Өнөкөт гепатит С натыйжасындагы боордун цирроз оорусуна берилген клиникалык жана биохимиялык мүнөздөмө
Авторлор: Ташполотова А.Ш., , Мурзакулова А.Б., Ташов К.Э., Джумагулова А.Ш., Эргешова А.Б., Кочкорбекова С.К., , Абдыбачаева М.М.
Беттер: 79-88
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул илимий эмгекте өнөкөт гепатит С (ГС) натыйжасындагы боордун цирроз оорусуна клиникалык жана
биохимиялык мүнөздөмө берилген.
Өнөкөт ГС натыйжасындагы боордун циррозу үчүн алгачкы симптом минималдуу клиникалык симптомдордогу гепатомегалия (А классы Child Pugh боюнча). Child-Pugh боюнча В классы үчүн астеновегетативдик синдром, спленомегалия, мурундан кандын агуусу жана диспепсиялык көрүнүштөр мүнөздүү.
Child-Pugh боюнча С классы боор энцефалопатиясы, порталдык гипертензия, шишик-асцитикалык синдрому, кызыл өңгөч венасынын варикоздук кеңейүүсундөгү кан агуу менен пайда болот.
Боордун функционалдык көрсөткүчтөрүндө белоктук-синтетикалык функциясынын, цитолитикалык
активдүүлүк жана мезенхималдык-сезгенүү синдромунун бузулгандыгы аныкталды, С классындагы боордун циррозунда көрүнүктүү өзгөрүүлөр байкалган. ГЦК скрининги патологиялык процесстин өсүүсү
боюнча АФП көбөйүү тездигинин жогорулагандыгын көрсөттү жана апоптоз көрсөткүчтөрү менен бир багыттуу мүнөзгө ээ болгон. Вирустук ГС 1b генотипинин АФП өтө жогорулоо тездигине болгон таасири
(17±2,5%, p <0,001) аныкталды
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Өнөкөт гепатит С натыйжасындагы боордун цирроз оорусуна жана вируска каршы дарылоо
Авторлор: Ташполотова А.Ш., , Мурзакулова А.Б., Абдикеримова М.М., , Шолпанбай уулу М., Фесенко Н.В., Саркина А.К.
Беттер: 89-97
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Бул илимий иште өнөкөт гепатит С натыйжасындагы Child-Pugh боюнча А классындагы боордун циррозун
дарылоодо түздөн-түз таасир этүүчү вируска каршы препараттардын дарылоо ыкмасы көрсөтүлгөн. Өнөкөт
гепатит С натыйжасындагы Child-Pugh боюнча А классындагы боордун циррозун дарылоодо түздөн-түз
таасир этүүчү вируска каршы препараттардын (софосбувир+даклатасвир+рибавирин) дарылоодогу коопсуздугу далилденген. Түздөн-түз таасир этүүчү вируска каршы препараттардын жогорку таасирдүүлүгү
жана оорулуу тараптан жакшы кабыл алынуусу өнөкөт гепатит С оорусунун циррозго айлануусундагы
HCV 1-генотибинде аныкталган. 96,2% учурларда туруктуу вирусологиялык жооп белгиленген.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Өнөкөт уретропростатит менен ооруган эркектердеги урогениталдык инфекцияларынын мониторинги
Беттер: 58-63
Өнөкөт уретропростатитке (ӨУ) шектелген 480 эркек кишиге комплекстүү клиникалык жана
лабораториялык текшерүү жүргүзүлдү. ӨУ клиникалык симптомдорун баалоо, урогениталдык инфекцияларга мазок алып текшерүү, түстүү доплер картасына түшүрүү менен ультра үн изилдөө процесстин
курчтугун, оордугун, баалоого, этиологиясын аныктоого жардам берет, бул өз учурунда туура жана өз
убагында тиешелүү терапияны дайындоого мүмкүндүк берет
ОРИГИНАЛДУУ ИЗИЛДӨӨЛӨР
Өпкөдөн тышкаркы кургак учук оорусунун ар түрдүү профилдеги турууктуулук патогенге каршылыгынын таралышы
Авторлор: Кожомкулов М.Д.
Беттер: 47-51
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Изилдөөнүн максаты - өпкөдөн тышкары кургак учук (КУ) оорусунун көп дарыга туруктуу (КДТ)
КУ бейтаптардын ар түрдүү профилдеги патогенге каршылыгынын талдоо жүргүзүү болду. Көп дарыга турууктуу
КУ оорусунун таралышын изилдөө үчүн мамлекеттик отчеттук түрү 003/у (өпкөдөн тышкаркы бейтаптын тарыхы
жана Улуттук референт лабораториясынын электрондук маалымат базасы) пайдаланылды. Дарыга туруктуулугун
(ДТ) текшерүү жыйынтыгында ДТ КУ козгогуч штамдары эң чоң үлүштүү 43 (61,4%) түздү. Полирезситенттик
тестин жыйынтыгы 25 (35,7%) көрсөттү. КУ кеңири дарыга туруктуу козгогуч штаммы эки учурда – 2,9% анык-
талды. Ошондуктан DOTS стратегиясын өнүктүрүүдө оорунун көрсөткүчү, таралышы жана өлүмүнүн
төмөндөшүнө карабастан, Кыргыз Республикасында өпкөдөн тышкаркы кургак учук менен ооруган бейтаптардын
арасында көп дарыга туруктуу кургак учуктун денгээли жогорку көрсөткүчтү түздү.
КЛИНИКАЛЫК МЕДИЦИНА
Өпкөнү жасалма желдетүүдөн ажыратуу
Авторлор: Молдоташова А.К., Жузумалиева К.С., Кочконбаев Ж.А., Иманкулова А.С.
Беттер: 77-82
Полный текст:

PDF (RUS)

Full text:

PDF (RUS)

Толук текст:

PDF (RUS)

Макала бейтаптарды өпкөнү жасалма дем алдыруудан (ЖДА) ажыратууга арналган. ЖДА токтотуудагы коркунучу каралды. Оорулуунун жекече дем алуусу менен тестирлөөдөн өткөрүүгө даярдык критерийлери келтирилген. Жасалма дем алдыруунун техникасы, жеке дем алуу менен тест өткөрүү жолдору жана дем алуу
булчуңдарынын күч кубат жана туруктуулугун көбөйтүү үчүн көнүгүүлөр келтирилген. Аргасыз-көмөкчү режимдер менен аргасыз жана көмөкчү желдетүүнүн айкалышы. Бул режимдерде аппараттык дем алуу бейтап адамдын дем алуу аракети менен шайкештештирилет. Күнүмдүк клиникалык практикада көбүнчө колдонула турган
режим: синхрондоштурулган мезгил-мезгили менен мажбурлап желдетүү, же болбосо синхрондоштурулган, мезгил мезгили менен мажбурланган, басым менен желдетүү режимдери болуп саналат. Жасалма дем алдыруудан кетүү процесси бейтаптын жалпы абалынан жана механикалык желдетүү зарылдыгын талаптаган илдетинен сакайышынан башталат. Ырааттуу клиникалык баалоону жүргүзүү бул бейтаптын жасалма дем алдыруусун азайтуу
анан токтотуусунун даярдыгы болот.